سی شب؛ سی آموزه توحیدی

شب هفتم/ جلوه های توحید در دعای سحر

  • کد خبر : 720700
  • منبع : اختصاصی ابنا
مشهورترین دعای سحرهای ماه رمضان، دعایی است که امام رضا(ع) از امام محمدباقر (ع) نقل کرده است و به آن "دعای بهاء" نیز می گویند.

خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا / سرویس صفحات فرهنگی:

ماه مبارک رمضان از راه رسید و دوباره این توفیق به ما داده شد که این روزها و شب های الهی را درک کنیم؛ باشد که آن را قدر بدانیم و در قیام و صیام آن بکوشیم.

به مناسبت این لیالی خوب و خاطره انگیز، هر شب آموزه ای از ارزشهای دینی و اسلامی را به مدد قرآن و سنت، یادآوری و به خوانندگان خبرگزاری ابنا تقدیم می کنیم.

           

 

           

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
شب هفتم ؛ جلوه های توحید در دعای سحر
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

از شب اول تا شب پنجم ماه مبارک رمضان، درباره "توحید" و اقسام آن ــ توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی و توحید عبادی ــ نوشتیم. 

همچنین از پلیدی "شرک" گفتیم؛ و این که باید توحید و انواع آن را بشناسیم تا به "شرک آشکار" یا "شرک مخفی" آلوده نگردیم.

از دیشب بازخوانی جلوه هایی از توحید در "ادعیه" را آغاز کردیم که تا شب دهم ادامه خواهیم داد؛ تا هم اوقاتمان به این مناجات های الهی متبرک گردد، و هم مباحث چند شب اول، یادآوری و تثبیت شود.

* دعای سحر

ماه مبارک رمضان، بهار قرآن است؛ و سحرهای خاطره‌انکیز آن، بهار دعا و مناجات. برای این سحرهای آسمانی، ادعیه و اعمالی وارد شده است. 

مشهورترین دعای سحر، دعایی است که امام علی بن موسی الرضا(ع) از امام محمد بن علی الباقر(ع) نقل کرده است و «سید بن طاووس» و «شیخ طوسی» آن را در ضمن اعمال سحرهای ماه رمضان آورده اند.

به این دعا "دعای بهاء" نیز می گویند وشیخ عباس قمی آن را در کتاب مفاتیح الجنان، در اعمال سحرهای ماه مبارک رمضان نقل کرده‌ است.

جلوه های توحید 

دعای سحر مشتمل بر عالی‌ترین مقامات توحید، خداشناسی، معرفت ربوبی، اسماء حسنا و صفات الهی است. دعایی در این سطح بالای از مفاهیم الهی و عرفانی، توضیح و شرح عرفانی نیز می‌طلبد. از این رو تنها عارفان و حکیمان متأله ــ همچون «امام روح الله خمینی»، «علامه سیّد ابوالحسن رفیعی قزوینی» و «میرزا حبیب الله شریف کاشانی» ــ توانسته اند وارد این وادی خطیر شوند.

لذا تنها به جهت تبرک به این کلمات مقدس، امشب به سه فراز از دعا که مرتبط با مطالب شب های پیشین است اشاره می کنیم:

* توحید افعالی

ــ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ مَشِيَّتِكَ بِأَمضَاهَا وَ كُلُّ مَشِيَّتِكَ مَاضِيَةٌ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِمَشِيَّتِكَ كُلِّها ــ خدايا از تو درخواست می كنم به حق نافذترين مرتبه مشیت و اراده ات، و همه مراتب اراده ات نافذ است، خدايا از تو درخواست می كنم به حق همه مراتب اراده ات.

از این جملات "توحید اَفعالی" استفاده می شود. اینکه اراده خداوند برتر از تمام اراده هاست؛ و خواسته ای وجود ندارد مگر اینکه خواسته خداوند بر آن نفوذ دارد.

امام خمینی(ره) در ذیل این جملات از دعای سحر نوشته است: این کاغذی که من بر آن می نویسم، و قلمی که با آن می نویسم، و عضله ای که این کاغذ و قلم را مسخر خود نموده، و نیرویی که در آن عضله است، و اراده ای که از شوق برخاسته، و شوقی که از علم برخاسته، و علمی که قائم به نفس آدمی است همگی از شئون مشیت الهی و از ظهورات آن است و تعین ها همه اعتباری و خیالی است، چنانکه شیخ کبیر گفته که «جهان جمله خیال اندر خیال است» پس ظهوری بجز ظهور مشیت نیست، و شأنی بجز شأن او نیست. و این است معنای شمول مشیت و سریان وجود، و اطلاق هویت الهی، و بسط رحمت، و مقام الهیت.

* توحید صفاتی

ــ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ قُدرَتِكَ بِالْقُدرَةِ الَّتِي اسْتَطَلْتَ بِهَا عَلَى كُلِّ شَيءٍ وَ كُلُّ قُدْرَتِكَ مُستَطِيلَةٌ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِقُدْرَتِكَ كُلِّها ــ خدايا از تو درخواست می كنم به حق قدرتت كه بر همه موجودات احاطه دارد، و همه قدرتت بر تمام موجودات احاطه دارد، خدايا از تو درخواست می كنم به حق همه مراتب قدرتت.

وقتی می گوییم خداوند قادر مطلق است و قدرت او بر همه موجودات احاطه دارد، این امر شامل همه صفات اوست. این، همان "توحید صفاتی" است که خاص ذات خداوند متعال است و تمایزی بین صفات او ــ اعم از قدرت، علم، سمع و ...ــ نبست؛ و همه این صفات اشاره به یک حقیقت دارد که همان ذات خداوند است.

به عبارنت دیگر، تفاوتی نمی کند که ذات خدا را با کدامیک از صفات و اسامی او بنامیم. بنابراین، در مقام ذات وقتی مانند این فراز دعای سحر گفته می شود خداوند قادر مطلق است، شامل همه صفات است.

از امام صادق(ع) نقل شده است که فرمود: "لَمْ یَزَلِ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ رَبَّنَا وَ الْعِلْمُ ذَاتُهُ وَ لَا مَعْلُومَ وَ السَّمْعُ ذَاتُهُ وَ لَا مَسمُوعَ وَ البَصَرُ ذَاتُهُ وَ لَا مُبصَرَ وَ القُدْرَةُ ذَاتُهُ وَ لَا مَقدُور... ــ خداوند از ازل پروردگار ما بود؛ و علم ذات او بود در حالی که هیچ معلومی نبود؛ و شنوایی ذات او بود حال آن که هیچ شنیده شده ای نبود؛ و بینایی ذات او بود در حالی که هیچ دیده شده ای نبود؛ و قدرت ذات او بود در حالی که هیچ مقدوری وجود نداشت...". (الکافی، ج 1، ص 107)

* توحید ذاتی

ــ اللَّهُمَّ إِنِّي أسأَلُكَ بِمَا أَنتَ فِيهِ مِنَ الشَّأنِ وَ الْجَبَرُوتِ وَ أسْأَلُكَ بِكُلِّ شَأْنٍ وَحدَهُ وَ جَبَرُوتٍ وَحدَها ــ خدايا از تو درخواست می كنم به حق آنچه از جاه و جبروت كه در آنى، و از تو می خواهم به حق هر جاه به تنهايى و به حق هر جبروت به تنهايى.

از این جملات که از آخرین فرازهای دعای سحر است نیز می توان "توحید ذاتی" را استفاده نمود. اینکه: ذات پروردگار یگانه است؛ مثل و مانند ندارد؛ همه چیز مخلوق اوست؛ هیچ چیز و هیچکس قابل مقایسه با او نیست؛ و در شأت و جبروت با او برابری نمی کند.

....................
پایان پیام/ 101

یادداشت های معنوی رمضان:
ــ یادداشت اول/ ماه مبارک رمضان و "یاد والدین از دست رفته"
ــ یادداشت دوم/ ماه مبارک رمضان و "بازگشت به قرآن کریم"
ــ یادداشت سوم/ "آشتی کنان و آشتی دادن" ؛ برتر از نماز و روزه مستحبی

سی شب ؛ سی آموزه (به مناسبت ماه مبارک رمضان):
ــ اولین شب/ توحید؛ آزاد شدن انسان
ــ دومین شب/ توحید ذاتی؛ یکی بود «یکی» نبود
ــ سومین شب/ توحید صفاتی؛ ذات و صفت از هم جدا نیستند
ــ چهارمین شب/ توحید افعالی؛ هشدار شرک پنهان
ــ پنجمین شب/ توحید عبادی؛ مرز باریک عبادت و زیارت
ــ ششمین شب/ جلوه های توحید در دعای افتتاح
ــ هفتمین شب/ جلوه های توحید در دعای سحر
ــ هشتمین شب/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 1
ــ نهمین شب/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 2


نظر خود را ارسال کنید

پست الکترونیکی شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای ضروری با * علامت خورده اند

*

اخبار عزای حسینی در جهان
ویدئو مستند
پادکست
پیام رهبر برای حج 1349
نامه دوم
نام رهبر به جوانان غربی
کشتار شیعیان نیجریه