سی شب؛ سی آموزه توحیدی

شب نهم/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 2

  • کد خبر : 720809
  • منبع : اختصاصی ابنا
عارف وارسته عصر ما «امام روح الله خمینی» ــ که اینک در سالگرد ارتحال جانسوز اوییم ــ درباره این دعا می نویسد: "دعای ابوحمزه ثمالی از بالاترین مظاهر عبودیت است و دعایی بدین مثابه در لسان عبودیت و ادبِ بَین یدی الله در بین بشر نیست".

خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا / سرویس صفحات فرهنگی:

ماه مبارک رمضان از راه رسید و دوباره این توفیق به ما داده شد که این روزها و شب های الهی را درک کنیم؛ باشد که آن را قدر بدانیم و در قیام و صیام آن بکوشیم.

به مناسبت این لیالی خوب و خاطره انگیز، هر شب آموزه ای از ارزشهای دینی و اسلامی را به مدد قرآن و سنت، یادآوری و به خوانندگان خبرگزاری ابنا تقدیم می کنیم.

                 

   

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
نهمین شب ؛ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه (قسمت دوم)
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

از شب اول تا شب پنجم ماه مبارک رمضان، درباره "توحید" و اقسام آن ــ توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی و توحید عبادی ــ نوشتیم.

همچنین از پلیدی "شرک" گفتیم؛ و این که باید توحید و انواع آن را بشناسیم تا به "شرک آشکار" یا "شرک مخفی" آلوده نگردیم.

از ششمین شب بازخوانی جلوه هایی از توحید در "ادعیه" را آغاز کردیم که تا شب دهم ادامه خواهیم داد؛ تا هم اوقاتمان به این مناجات های الهی متبرک گردد، و هم مباحث چند شب اول، یادآوری و تثبیت شود.

* دعای ابوحمزه ثمالی

ماه مبارک رمضان، بهار قرآن است؛ و سحرهای خاطره‌انگیز آن، بهار دعا و مناجات. برای این سحرهای آسمانی، ادعیه و اعمالی وارد شده است.

یکی از دعاهایی که در سحرها خوانده می شود "دعای ابوحمزه ثمالی" است. این دعا، یکی از مناجات های امام علی بن الحسین السجاد(ع) است که شخصی به نام «ابوحمزه ثمالی» آن‌ را نقل کرده و به همین دلیل دعا به نام او مشهور است. وی از اصحاب سه امام معصوم ــ امام زین العابدین(ع)، امام محمد بن علی الباقر(ع) و امام جعفر بن محمد الصادق (ع) ــ بود.

ابو حمزه ثمالى می گوید: حضرت امام زين العابدين عليه السّلام در ماه رمضان، بيشتر شب را به نماز مى ايستاد و چون سحر مى رسيد اين دعا را می خواند.

* جلوه های توحید

این دعا مشتمل بر معانی بلند، عبارات فصیح و تعابیر بدیع است. توحید، توبه، تضرع؛ تذکر نعمت‌های الهی، امید به مغفرت و خوف از سنگینی بار گناهان از جمله مضامین این دعاست که هر مؤمنی را به خواندن آن مشتاق می کند.

عارف وارسته عصر ما «امام روح الله خمینی» ــ که اینک در سالگرد ارتحال جانسوز اوییم ــ درباره این دعا می نویسد: "دعای ابوحمزه ثمالی از بالاترین مظاهر عبودیت است و دعایی بدین مثابه در لسان عبودیت و ادبِ بَین یدی الله در بین بشر نیست". (شرح جنود جهل و عقل، ص 146)

در شب گذشته به فرازهایی از این دعا که اشاره مستقیم به اقسام توحید دارد اشاره کردیم. در این قسمت نیز چند مورد دیگر از این جملات را با هم می خوانیم.

* فرمانروای بلا منازع

گفتیم که "توحید ذاتی" یعنی اینکه: ذات پروردگار یگانه است؛ مثل و مانند و شریک ندارد؛ یکى است و دومى براى او تصوّر نمى‌شود؛ همه چیز مخلوق اوست؛ پس هیچ چیز و هیچکس قابل مقایسه با او نیست؛ "لَیسَ کَمِثلِهِ شَىْء؛ هیچ چیز همانند او نیست". (سوره شوری، آیه 11) 

امام زین العابدین(ع) نیز در این دعای عرفانی، بارها به توحید ذاتی اقرار می کند و عرضه می دارد:

ــ لا تُسْأَلُ عَنْ فِعلِكَ؛ وَ لا تُنَازَعُ فِي مُلكِكَ؛ وَ لا تُشَارَكُ فِي أَمْرِكَ؛ وَ لا تُضَادُّ فِي حُكمِكَ؛ وَ لا يَعْتَرِضُ عَلَيْكَ أَحَدٌ فِي تَدبِيرِك ــ از آنچه كنى بازخواست نشوى؛ و در فرمانروايی ات نزاع در نگيرد؛ و كسى در كارت شريكت نگردد؛ و در داوری ات با تو هماورد نشود؛ و در تدبيرت احدى بر تو اعتراض نكند.

ــ لَكَ الْخَلقُ وَ الْأَمرُ تَبَارَكَ اللهُ رَبُّ العالَمِين ــ آفرينش و فرمان توراست، منزّه است خدا پروردگار جهانيان.

ــ فَالْأَمرُ لَكَ وَحدَكَ لا شَريكَ لَك ــ پس فرمان تو راست، يگانه اى و شريكى ندارى.

* خارج شدن از توهم

نوشتیم که توحید افعالی یعنی اینکه: هیچ مؤثر مستقلی در عالم هستی به جز خداوند یگانه وجود ندارد و هرچه هست فعل الهی است. همه اتفاقاتی که در جهان رخ می دهد ناشی از قدرت خداست و هیچ موجودی در جهان، قدرت تأثیرگذاری و انجام هیچ کاری را ندارد، مگر به وسیله نیرویی که خداوند به او داده است.

و نیز متذکر شدیم که بسیاری از ما شیعیان نیز گرفتار "شرک خفی" هستیم و گاهی، دیگران را در جایگاه خداوندی نشانده و صفات و اعمال خداوند را به آنها نسبت می دهیم.

توجه به مفاهیم بلند این جملات حضرت سید الساجدین(ع) ما را از این اوهام خارج می کند:

ــ أَنتَ الفَاعِلُ لِمَا تَشَاءُ؛ تُعَذِّبُ مَنْ تَشَاءُ بِمَا تَشَاءُ كَيْفَ تَشَاءُ؛ وَ تَرْحَمُ مَنْ تَشَاءُ بِمَا تَشَاءُ كَيْفَ تَشَاء ــ تو انجام دهى آنچه را كه خواهى؛ هركه را بخواهى عذاب می كنى به هرچه كه بخواهى و به هر صورتى كه بخواهى؛ و رحم مى كنى هركه را بخواهى به هرچه كه بخواهى و به هر كيفيت كه بخواهى.

ــ وَ الخَلقُ كُلُّهُمْ عِيَالُكَ وَ فِي قَبضَتِكَ وَ كُلُّ شَيْءٍ خَاضِعٌ لَكَ تَبَارَكتَ يَا رَبَّ العَالَمِين ــ و همه خلق جيره خوار تو، و در دست قدرت تواند، و هرچيز براى تو فروتن است، منزّهى تو اى پروردگار جهانيان.

ــ إِنَّكَ تَفعَلُ مَا تَشَاء ؛ وَ لا تَفعَلُ [يَفْعَلُ ] مَا يَشَاءُ غَيرُك ــ همانا تو هر چه را بخواهى انجام مى دهى؛ و جز تو هرچه را بخواهد توان انجام آن را ندارد.

ــ اللَّهُمَّ إِنَّهُ لا يُجِيرُنِي مِنكَ أَحَدٌ وَ لا أَجِدُ مِن دُونِكَ مُلتَحَداً ــ خدايا به يقين جز تو احدى مرا پناه نمی دهد، و به جز تو پناهگاهى نمى يابم.

.................
پایان پیام/ 101

یادداشت های معنوی رمضان:
ــ یادداشت اول/ ماه مبارک رمضان و "یاد والدین از دست رفته"
ــ یادداشت دوم/ ماه مبارک رمضان و "بازگشت به قرآن کریم"
ــ یادداشت سوم/ "آشتی کنان و آشتی دادن" ؛ برتر از نماز و روزه مستحبی

سی شب ؛ سی آموزه (به مناسبت ماه مبارک رمضان):
ــ اولین شب/ توحید؛ آزاد شدن انسان
ــ دومین شب/ توحید ذاتی؛ یکی بود «یکی» نبود
ــ سومین شب/ توحید صفاتی؛ ذات و صفت از هم جدا نیستند
ــ چهارمین شب/ توحید افعالی؛ هشدار شرک پنهان
ــ پنجمین شب/ توحید عبادی؛ مرز باریک عبادت و زیارت
ــ ششمین شب/ جلوه های توحید در دعای افتتاح
ــ هفتمین شب/ جلوه های توحید در دعای سحر
ــ هشتمین شب/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 1
ــ نهمین شب/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 2
ــ دهمین شب/ جلوه های توحید در دعای دیگر سحر ماه مبارک رمضان


نظر خود را ارسال کنید

پست الکترونیکی شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای ضروری با * علامت خورده اند

*

کاریکاتور روز قدس
پادکست
پیام رهبر برای حج 1438
نامه دوم
نام رهبر به جوانان غربی
کشتار شیعیان نیجریه