سی شب؛ سی آموزه توحیدی

شب بیست و ششم/ رفتارهای توحیدی؛ 2. دوری از تکبر و خودپرستی

  • کد خبر : 721732
  • منبع : اختصاصی ابنا
امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: ای بندگان خدا بترسید از این که دشمن خدا شیطان، شما را به بیماری خود (تکبر و خودپسندی) دچار گرداند.

خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا / سرویس صفحات فرهنگی:

ماه مبارک رمضان از راه رسید و دوباره این توفیق به ما داده شد که این روزها و شب های الهی را درک کنیم؛ باشد که آن را قدر بدانیم و در قیام و صیام آن بکوشیم.

به مناسبت این لیالی خوب و خاطره انگیز، هر شب آموزه ای از ارزشهای دینی و اسلامی را به مدد قرآن و سنت، یادآوری و به خوانندگان خبرگزاری ابنا تقدیم می کنیم.

                                                          

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
شب بیست و ششم /  
رفتارهای توحیدی؛ 2. دوری از تکبر و خودپرستی
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

شب گذشته نوشتیم که دین سه بخش دارد:
ــ "عقاید" که همچون ریشه و تنه دین است؛
ــ "احکام" که شاخ و برگ آن است؛ 
و
ــ "اخلاق" که میوه آن ریشه و شاخه در دیندار واقعی است.

سپس "دوری از تملق و چاپلوسی" را به عنوان یکی از میوه‌های "عقیده توحید" توضیح دادیم.

امشب به خصیصه دیگری می پردازیم که یک انسان مسلمان و موحّد، باید بشدت از آن پرهیز کند.

* تکبر؛ سرچشمه بسیارى از گناهان

یکی از رذایل اخلاقی بزرگ "تکبر است؛ که خود سرچشمه انواع گناهان دیگر می شود.

امیرالمؤمنین على(ع) می‌فرماید: "حرص، تکبّر و حسد سبب می‌شود که انسان در انواع گناهان فرو رود" و "تکبّر، رذایل اخلاقى را ظاهر می‌سازد".

* تکبر چیست؟

"تکبّر" به معنای خودبرتر‌بینى و بزرگی فروختن به دیگران است. یعنی انسان خود را بالاتر از دیگران ببیند و آنها را کوچک شمارد و معتقد شود که بر غیر، برترى و رجحان دارد.

تکبّر به عمل یا حرکتى که ناشى از آن تفکر ناپسند باشد نیز اطلاق می گردد؛ مثلاً چنان بنشیند، یا راه رود و یا سخن بگوید که نشان دهد خود را برتر از اطرافیانش می‌بیند.

* علل تکبّر

کبر و غرور دلایل متعددی می تواند داشته باشد؛ از جمله اینکه انسان در خود کمالى تصوّر کند و بر اثر حُبّ ذات و خودپرستی، آن‌ کمال را بزرگ نماید و در نتیجه دیگران را در برابر خود کوچک بشمرد؛ کمال هایی مانند "علم و دانش"، "عبادات و اعمال نیک"، "نَسَب"، "زیبایى"، "قوّت و قدرت"، "ثروت"، "مهارت" و "زیادی شاگردان و پیروان".

گاهی نیز بر عکس است؛ یعنی فردی که در خود "احساس حقارت و کوچکی" می کند برای جبران این ضعف، به تکبّر و گردنکشى روی می آورد.

* چرا تکبر ضد توحید است؟

خداوند پس از خلقت حضرت آدم(ع) از فرشتگان خواست که بر او سجده کنند. همه اطاعت کردند غیر از «ابلیس».

او که از اجنه بود، اما به دلیل طاعات و عبادات فراوان به مقام قُرب رسیده و جزء فرشتگان شده بود، "تکبّر" ورزید و گفت: "من از آدم برتر هستم" و از دستور خدا سرپیچی کرد.

این ترکِ "توحید در اطاعت"، سبب کفر ابلیس شد و او را مطرود کرد.

امیر مؤمنان(ع) در خطبه جاودانه "قاصعه" تکبر ابلیس را مایه کفر او دانست و فرمود: "فَاعْتَبِرُوا بِمَا کَانَ مِنْ فِعْلِ اللَّهِ بِإبْلِیسَ، إذ أَحْبَطَ عَمَلَهُ الطَّوِیلَ، وَ جَهْدَهُ الْجَهِیدَ - وَ کانَ قَدْ عَبَدَ اللَّهَ سِتَّةَ آلافِ سَنَةٍ لا یُدْری أَمِنْ سِنِی الدُّنْیا أَمْ سِنِی الْآخِرَةِ عَنْ کِبْرِ ساعَةٍ واحِدَةٍ، فَمَنْ بَعْدَ إِبْلِیسَ یَسْلَمُ عَلَی اللَّهِ بِمِثْلِ مَعْصِیَتِه ــ از کاری که خداوند با ابلیس کرد عبرت گیرید. آن همه اعمال نیکویش را باطل گردانید و آن همه سعی و کوشش او را بی ثمر ساخت. ابلیس شش هزار سال خدا را عبادت کرد ــ حال از سالهای دنیا بود یا سالهای آخرت کس نداند ــ ولی یک ساعت تکبر ورزید. بعد از ابلیس چه کسی ممکن است که از اینگونه نافرمانیها در برابر ذات احدیت در امان ماند؟".

کفرِ ابلیس و انحراف او از مسیر توحید، و حتّى اعتراض او به حکمت پروردگار، سرچشمه‌اى جز "کبر" نداشت. 

فراعنه و نمرودهایی که از پذیرش دعوت انبیاء‏ الهى سر باز زدند هم دلیلى جز تکبّر نداشتند.

تکبّر به انسان اجازه نمی‌دهد که در برابر حق تسلیم گردد؛ زیرا لازمه ایمان، خضوع و اطاعت در برابر خداوند متعال است؛ چنانکه امام صادق(ع) فرمود: "کمترین درجه کفر و الحاد، تکبّر است".

همچنین تکبر نوعی از "پرستش نفس" است؛ و در "توحید عبادی" دیدیم که پرستشِ هر چیز غیر از خداوند متعال، شرک است.

* نکوهش تکبّر

آیات و روایات در مذمت تکبر فراوان است؛ از جمله:

در قرآن کریم می‌خوانیم: «به‌زودى کسانى را که در روى زمین به ناحق ادّعاى بزرگى می‌کنند، از [ایمان به] آیات خود، رویگردان خواهم ساخت!". (سوره اعراف، 146)

همچنین بصراحت می فرماید: "خداوند متکبّران را دوست نمی‌دارد". (سوره نحل، 23)

پیامبر گرامى(ص) فرمود: "هر کس به اندازه یک دانه خردل، کبر در قلبش باشد وارد بهشت نمی‌شود".

امام على(ع) نیز فرمود: "تکبّر، زشت‌ترین خوى است؛ زیرا سبب خشم خدا و دشمنى خلق گردد و هیچ نفعى در آن نیست". 

و نیز در همان خطبه قاصعه، تکبر را از دامهای شیطان خواند و هشدار داد : "ای بندگان خدا! بترسید از این که دشمن خدا شیطان، شما را به بیماری خود (تکبر و خودپسندی) دچار گرداند".

* راه دوری از تکبّر

در شب های گذشته در تعریف "توحید افعالی" گفتیم که انسان باید بداند که اثر مستقلی در جهان ندارد و هرچه هست، فعل الهی است. بنابراین علم، عمل، جمال و کمالی در هیچکس وجود ندارد مگر به وسیله نیرویی که خداوند به او داده است.

پس همان خدایی که این نعمت ها را به انسان داده است، هر گاه اراده کند می تواند آن را از انسان بگیرد. یادآوری این امر و عبرت گرفتن از کسانی که در اوج قدرت، زیبایی و علم قرار داشتند اما به حضیض ذلت افتادند، انسان را از کبر دور کرده، به تواضع رهنمون می گردد.

باید نصیحت حضرت امیر(ع) را آویزه گوش کنیم که: "شیطان با وجود شش هزار سال عبادت، به خاطر تکبّر کافر شد و از رضوان الهی طرد گشت"؛ ما که نه عمری مانند او داریم و نه عبادتی همسنگ عبادت او... و لاحول و لا قوة الا بالله...

#توحید
#رمضان
#سی_شب_سی_آموزه

...........................
پایان پیام/101

یادداشت های معنوی رمضان:
ــ یادداشت اول/ ماه مبارک رمضان و "یاد والدین از دست رفته"
ــ یادداشت دوم/ ماه مبارک رمضان و "بازگشت به قرآن کریم"
ــ یادداشت سوم/ "آشتی کنان و آشتی دادن" ؛ برتر از نماز و روزه مستحبی

سی شب ؛ سی آموزه توحیدی (به مناسبت ماه مبارک رمضان):
ــ اولین شب/ توحید؛ آزاد شدن انسان
ــ دومین شب/ توحید ذاتی؛ یکی بود «یکی» نبود
ــ سومین شب/ توحید صفاتی؛ ذات و صفت از هم جدا نیستند
ــ چهارمین شب/ توحید افعالی؛ هشدار شرک پنهان
ــ پنجمین شب/ توحید عبادی؛ مرز باریک عبادت و زیارت
ــ ششمین شب/ جلوه های توحید در دعای افتتاح
ــ هفتمین شب/ جلوه های توحید در دعای سحر
ــ هشتمین شب/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 1
ــ نهمین شب/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 2
ــ دهمین شب/ جلوه های توحید در دعای دیگر سحر ماه مبارک رمضان
ــ یازدهمین شب/ ثواب اهل توحید در کلام معصومان(ع)
ــ دوازدهمین شب/ هفت معنای توحیدی "الله اکبر" در کلام امیرالمؤمنین علی(ع)
ــ سیزدهمین شب/ معنای "اشهد أن لا اله الا الله" در کلام امیرالمؤمنین علی(ع)
ــ چهاردهمین شب/ جلوه های توحید در سیره امام حسن مجتبی(ع)
ــ پانزدهمین شب/ خداوند و داشتن فرزند!
ــ شانزدهمین شب/ توحید و شرک در "اطاعت"
ــ هفدهمین شب/ ریاکاری؛ شرک اصغر
ــ هجدهمین شب/ رابطه "توحید" و "امام"
ــ نوزدهمین شب/ توحید در بیان امیر بیان ــ 1
ــ بیستمین شب/ توحید در بیان امیر بیان ــ 2
ــ بیست و یکمین شب/ توحید در بیان امیر بیان ــ 3 ؛ دلایل توحید
ــ بیست و دومین شب/ اقسام توحید در "دعای جوشن کبیر"
ــ بیست و سومین شب/ توحید و "مردم سالاری دینی"
ــ بیست و چهارمین شب/ "حق خدا" در رساله حقوق امام سجاد(ع)
ــ بیست و پنحمین شب/ رفتارهای توحیدی؛ 1. دوری از تملق و چاپلوسی
ــ بیست و ششمین شب/ رفتارهای توحیدی؛ 2. دوری از تکبر و خودپرستی
ــ بیست و هفتمین شب/ رفتارهای توحیدی؛ 3. اجتناب از "افتادن به حرام از ترس معیشت"


نظر خود را ارسال کنید

پست الکترونیکی شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای ضروری با * علامت خورده اند

*

چهلمین سال انقلاب اسلامی
ویدئو مستند
پادکست
پیام رهبر برای حج 1349
نامه دوم
نام رهبر به جوانان غربی
کشتار شیعیان نیجریه