سی شب؛ سی آموزه توحیدی

بیست و یکمین شب/ توحید در بیان امیر بیان ــ 3 ؛ دلایل توحید

  • کد خبر : 721460
  • منبع : اختصاصی ابنا
امیر مؤمنان علیه السلام در نامه ای خطاب به امام حسن علیه السلام می نویسد: «اگر پروردگارت را شریکی می بود، رسولانش به سوی تو می آمدند و آثار ملک و سلطه اش را می دیدی و افعال و اوصافش را می شناختی، ولی - او هم چنان که خود را وصف فرموده است - خدای یکتاست».

خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا / سرویس صفحات فرهنگی:

ماه مبارک رمضان از راه رسید و دوباره این توفیق به ما داده شد که این روزها و شب های الهی را درک کنیم؛ باشد که آن را قدر بدانیم و در قیام و صیام آن بکوشیم.

به مناسبت این لیالی خوب و خاطره انگیز، هر شب آموزه ای از ارزشهای دینی و اسلامی را به مدد قرآن و سنت، یادآوری و به خوانندگان خبرگزاری ابنا تقدیم می کنیم.

                                  

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
بیست و یکمین شب/
توحید در بیان امیر بیان ــ 3 ؛ دلایل توحید
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

همزمان با ایام ضربت خوردن و شهادت «امیرالمؤمنین علی علیه السلام» به ذکر روایات و شواهدی از آن حضرت درباره اقسام توحید پرداختیم.

امشب به سه بیان دیگر از آن شهید محراب درباره دلایل توحید می پردازیم.

1. فطرت آدمیان

خداشناسی اولاً امری "فطری" است. از این رو، همه آدمیان زمانی که به دنیا می آیند، دارای گونه ای معرفت از ذات و صفات خداوند هستند. این معرفت پیشین، با رشد انسان، به وسیله اسباب مختلف ــ مانند خواندن کتب آسمانی، شنیدن سخن پیامبران و اوصیاء آنها، و تفکر در خلقت ــ در جان آدمی بارور می شود.

امیرالمؤمنین علی علیه السلام در بیانی، "ايمان به خدا و رسول"، "جهاد در راه خدا" و توحيد بر اساس فطرت انسانى" را بهترين وسيله هاى رسيدن به قرب الهى معرفی می کند: "إِنَّ أفضَلَ مَا تَوَسَّلَ بِهِ المُتَوَسِّلونَ إلى الله سبحانه و تعالى الإيمان بِهِ و بِرَسولِه، و الجِهادُ فى سَبِيلِهِ فإنَّهُ ذِروَةُ الإسلام، و كَلِمَهُ الإخلاصِ فَإنَّها الفِطرَة؛ همانا بهترين چيزى كه انسان ها مى توانند با آن به خداى سبحان نزديك شوند، ايمان به خدا و پيامبر، و جهاد در راه خداست كه قله بلند اسلام است، و يكتا دانستن خدا بر اساس فطرت است". (نهج البلاغه، خطبه 110)

وی در گفتاری زیبا یکی از وظایف پیامبران را تجدید میثاق فطرت و یادآوری نعمت معرفت الله می داند: "وَاصْطَفی سبحانه مِن وَلَدَهِ أَنْبیَاءَ أَخَذَ عَلَی الوَحیِ میثاقَهُم، وعلی تبلیغِ الرِّسَالَةِ أمَانَتَهُم، لَمَّا بَدَّلَ أَکْثَرُ خَلقِهِ عَهدَ اللهِ إِلَیهِم، فَجَهِلُوا حَقَّهُ، واتَّخَذُوا الأندَادَ مَعَهُ، واجتالَتْهُمُ الشَّیَاطِینُ عن مَعرفَتِهِ، واقتَطَعَتهُمْ عَن عِبادَتِهِ، فَبَعَثَ فِیهم رُسُلَهُ، وواتَرَ إِلیهِم أنبِیاءَهُ، لِیَسْتَأْدُوهُمْ مِیثَاقَ فِطرَتِهِ، وَیُذَکِّرُوهُم مَنسِیَّ نِعمَتِهِ ــ خداوند سبحان از میان فرزندان آدم ، پیامبرانى برگزید و از آنان پیمان گرفت که هر چه را که به آنها وحى مى ‏شود ، به مردم برسانند و در امر رسالت او امانت نگه دارند ، به هنگامى که بیشتر مردم ، پیمانى را که با خدا بسته بودند ، شکسته بودند و حق پرستش او ادا نکرده بودند و براى او در عبادت شریکانى قرار داده بودند و شیطانها از شناخت خداوند ، منحرفشان کرده بودند و پیوندشان را از پرستش خداوندى بریده بودند . پس پیامبران را به میانشان بفرستاد . پیامبران از پى یکدیگر بیامدند تا از مردم بخواهند که آن عهد را که خلقتشان بر آن سرشته شده ، به جاى آرند و نعمت او را که از یاد برده‏ اند ، فرا یاد آورند...". (نهج البلاغه، خطبه 1)

2 . هماهنگی تدبیر جهان

یکی از معروفترین برهان ها برای اثبات یکتایی خداوند "برهان تمانع" است. خداوند متعال می فرماید: "لَو کانَ فِیهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللهُ لَفَسَدَتا فَسُبحانَ اللهِ رَبِّ العَرشِ عَمَّا یَصِفون ــ اگر در زمین و آسمان خدایانى جز اللّه مى‌بود، هر دو تباه مى‌شدند. پس اللّه، پروردگار عرش، از هر چه به وصفش مى‌گویند منزه است". » (سوره انبیاء، ۲۲)

توضیح ساده این برهان این است که: اگر غیر از خدای یکتا، خدا یا خدایان دیگری نیز وجود داشت، باید هر یک از آنها در اداره امور جهان مستقل بوده و به خدای دیگر نیاز نداشته باشد. از طرفی، روشن است که اراده و تدبیر دو شخص هیچ‌گاه در همه امور یکی نخواهد بود؛ زیرا در این صورت نیازی به اراده دیگری وجود نخواهد داشت. بنابراین خدایان متعدد یا مستلزم تنازع و تضاد آنان در تدبیر جهان می‌شود و یا به معنای عجز و ناتوانی یکی از خدایان است. این در حالی است که با ملاحظه جهان هستی در می‌یابیم که همه اجزای هستی از قوانین مشخص و ثابتی پیروی کرده و نظام حاکم بر عالم یکی است. پس ناظم آن نیز نیرویی یگانه است.

امیرمؤمنان علیه السلام نیز در اشاره به توحید، از سویی برخی اسرار آفرینش زمین، آسمان، کوه ها و... را باز می گوید و از سوی دیگر تذکر می دهد که آفریدگار همه آفریدگان خدای یگانه متعال است. از جمله می فرماید: "وَ لَو فَکَّرُوا فِی عَظِیمِ اَلْقُدْرَهِ وَ جَسِیمِ اَلنِّعْمَهِ لَرَجَعُوا إِلَى اَلطَّرِیق.. و لَو ضَرَبتَ فِی مَذَاهِبِ فِکرِکَ لِتَبلُغَ غَایَاتِهِ مَا دَلَّتْکَ اَلدَّلاَلَهُ إِلاَّ عَلَى أَنَّ فَاطِرَ اَلنَّملَهِ هُوَ فَاطِرُ اَلنَّخلَهِ لِدَقِیقِ تَفصِیلِ کُلِّ شَيءٍ وَ غَامِضِ اِختِلاَفِ کُلِّ حَیٍّ وَ مَا الجَلِیلُ وَ اللَّطِیفُ وَ الثَّقِیلُ وَ الخَفِیفُ وَ القَوِیُّ وَ الضَّعِیفُ فِی خَلقِهِ إِلاَّ سَوَاءٌ خلقه السماء و الکون وَ کَذَلِکَ اَلسَّمَاءُ وَ اَلْهَوَاءُ وَ اَلرِّیَاحُ وَ اَلْمَاءُ، فَانْظُر إِلَى الشَّمسِ وَ القَمَرِ و النَّبَاتِ و الشَّجَرِ و الماءِ و الحَجَرِ وَ اختِلاَفِ هَذَا اَللَّیلِ و اَلنَّهَارِ و تَفَجُّرِ هَذِهِ البِحَارِ وَ کَثْرَهِ هَذِهِ الجِبَالِ و طُولِ هَذِهِ القِلاَلِ وَ تَفَرُّقِ هَذِهِ اَللُّغَاتِ وَ الألْسُنِ المُختَلِفاتِ؛ فَالوَیلُ لِمَن أَنْکَرَ المُقَدِّرَ وَ جَحَدَ المُدَبِّر ــ اگر مردم در عظمت قدرت خدا، و بزرگى نعمت‏هاى او مى‏ اندیشیدند، به راه راست باز مى‏ گشتند... اگر اندیشه‏ ات را به کار گیرى تا به راز آفرینش پى برده باشى، دلائل روشن به تو خواهند گفت که آفریننده مورچه کوچک همان آفریدگار درخت بزرگ خرماست، به جهت دقّتى که جدا جدا در آفرینش هر چیزى به کار رفته، و اختلافات و تفاوت‏هاى پیچیده‏اى که در خلقت هر پدیده حیاتى نهفته است. همه موجودات سنگین و سبک، بزرگ و کوچک، نیرومند و ضعیف، در اصول حیات و هستى یکسانند، و خلقت آسمان و هوا و بادها و آب یکى است. پس اندیشه کن در آفتاب و ماه، و درخت و گیاه، و آب و سنگ ، و اختلاف شب و روز، و جوشش دریاها، و فراوانى کوه ‏ها، و بلنداى قلّه ‏ها، و گوناگونى لغت ها، و تفاوت زبان ‏ها، که نشانه ‏هاى روشن پروردگارند؛ پس واى بر آن کس که تقدیرکننده را نپذیرد، و تدبیرکننده را انکار نماید...". (نهج البلاغه، خطبه 185)

3 . نبودن نشانه های شریکان

برهان دیگری که بر یگانگی داوند دلالت دارد این است که: اگر خداوند شریک سا شریکانی داشت، آثار صنع و تدبیر او نیز در عرصه هستی پدیدار می گشت و رسولان او به سوی مردم می آمدند. چون چنین نیست، آشکار می شود که جز الله، خدایی دیگر در میان نیست.

امیر مؤمنان علیه السلام این برهان را در نامه ای خطاب به فرزندش امام حسن علیه السلام به شکلی زیبا مکتوب کرد: "واعلَم يا بُنَىَّ، اَنَّهُ لَوْ كانَ لِرَبِّكَ شَريكٌ لاََتَتكَ رُسُلُهُ، وَ لَرَاَيتَ آثارَ مُلكِهِ وَ سُلطانِهِ، وَ لَعَرَفْتَ اَفْعالَهُ وَ صِفاتِه؛ وَلكِنَّهُ اِلهٌ واحِدٌ كَما وَصَفَ نَفْسَهُ، لايُضادُّهُ فى مُلْكِهِ اَحَدٌ، وَ لايَزُولُ اَبَداً، وَ لَمْ يَزَلْ، اَوَّلٌ قَبْلَ الاَْشْياءِ بِلا اَوَّلِيَّة، وَ آخِرٌ بَعْدَ الاَْشْياءِ بِلا نِهايَة، عَظُمَ عَنْ اَنْ تَثْبُتَ رُبُوبِيَّتُهُ بِاِحاطَةِ قَلْب اَوْ بَصَر... ـــ پسرم! بدان که اگر براى پروردگارت شريكى بود پيامبران آن شريك به سويت مى آمدند، و آثار مُلك و سلطنت او را ديده، و به افعال و صفاتش آشنا مى شدى؛ اما او خدايى يگانه است همان گونه كه خود را وصف نموده، كسى در حكمرانيش با او ضديّت نمى كند، هرگز از بين نمى رود، و هميشه وجود داشته، اوّل است پيش از همه اشياء و او را اوليّتى نيست، و آخر است بعد از همه اشياء و او را نهايتى نمى باشد...". (نهج البلاغه، نامه 31)

...........................
پایان پیام/101

یادداشت های معنوی رمضان:
ــ یادداشت اول/ ماه مبارک رمضان و "یاد والدین از دست رفته"
ــ یادداشت دوم/ ماه مبارک رمضان و "بازگشت به قرآن کریم"
ــ یادداشت سوم/ "آشتی کنان و آشتی دادن" ؛ برتر از نماز و روزه مستحبی

سی شب ؛ سی آموزه توحیدی (به مناسبت ماه مبارک رمضان):
ــ اولین شب/ توحید؛ آزاد شدن انسان
ــ دومین شب/ توحید ذاتی؛ یکی بود «یکی» نبود
ــ سومین شب/ توحید صفاتی؛ ذات و صفت از هم جدا نیستند
ــ چهارمین شب/ توحید افعالی؛ هشدار شرک پنهان
ــ پنجمین شب/ توحید عبادی؛ مرز باریک عبادت و زیارت
ــ ششمین شب/ جلوه های توحید در دعای افتتاح
ــ هفتمین شب/ جلوه های توحید در دعای سحر
ــ هشتمین شب/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 1
ــ نهمین شب/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 2
ــ دهمین شب/ جلوه های توحید در دعای دیگر سحر ماه مبارک رمضان
ــ یازدهمین شب/ ثواب اهل توحید در کلام معصومان(ع)
ــ دوازدهمین شب/ هفت معنای توحیدی "الله اکبر" در کلام امیرالمؤمنین علی(ع)
ــ سیزدهمین شب/ معنای "اشهد أن لا اله الا الله" در کلام امیرالمؤمنین علی(ع)
ــ چهاردهمین شب/ جلوه های توحید در سیره امام حسن مجتبی(ع)
ــ پانزدهمین شب/ خداوند و داشتن فرزند!
ــ شانزدهمین شب/ توحید و شرک در "اطاعت"
ــ هفدهمین شب/ ریاکاری؛ شرک اصغر
ــ هجدهمین شب/ رابطه "توحید" و "امام"
ــ نوزدهمین شب/ توحید در بیان امیر بیان ــ 1
ــ بیستمین شب/ توحید در بیان امیر بیان ــ 2
ــ بیست و یکمین شب/ توحید در بیان امیر بیان ــ 3 ؛ دلایل توحید
ــ بیست و دومین شب/ اقسام توحید در "دعای جوشن کبیر"


نظر خود را ارسال کنید

پست الکترونیکی شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای ضروری با * علامت خورده اند

*

اخبار زیارت اربعین
هشدارهای اربعینی
اخبار عزای حسینی در جهان
پیام رهبر برای حج 1438
نامه دوم
نام رهبر به جوانان غربی
کشتار شیعیان نیجریه