سی شب؛ سی آموزه توحیدی

شب شانزدهم/ توحید و شرک در "اطاعت"

  • کد خبر : 721190
  • منبع : اختصاصی ابنا
امام باقر علیه السلام فرمود: «گناهانى که مردم مرتکب مى شوند، شرک اطاعت است؛ چرا که در آن اطاعت شيطان مى کنند و به خاطر اين عمل براى خدا شريکى در اطاعت قائل مى شوند».

خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا / سرویس صفحات فرهنگی:

ماه مبارک رمضان از راه رسید و دوباره این توفیق به ما داده شد که این روزها و شب های الهی را درک کنیم؛ باشد که آن را قدر بدانیم و در قیام و صیام آن بکوشیم.

به مناسبت این لیالی خوب و خاطره انگیز، هر شب آموزه ای از ارزشهای دینی و اسلامی را به مدد قرآن و سنت، یادآوری و به خوانندگان خبرگزاری ابنا تقدیم می کنیم.

    

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
شب شانزدهم / توحید و شرک در "اطاعت"
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

توحيد در اطاعت یعنی اینکه: تنها موجود «واجب الإطاعة» در جهان، ذات پاک خداوند است؛ و اطاعت از هیچکس غیر از او صحیح نیست، مگر آنکه اطاعتِ او اطاعت خدا محسوب شود.

مشروعيت اطاعت از هر شخص و مقام ديگرى ــ از جمله پیامبر(ص)، امام، والدین و... ــ نیز بايد از همين جا سرچشمه گيرد؛ مانند آن که می فرماید: "مَن يطِعِ الرَّسُولَ فَقَد أطاعَ الله ــ هر کس رسول خدا را اطاعت کند، خدا را اطاعت کرده است". (سوره نساء، 80)

* دلیل توحید در اطاعت

از مطالب شب های گذشته، دليل توحید در اطاعت هم روشن می‌شود: اطاعت از آنِ "حاکم" است؛ و وقتى حاکميت مخصوص خداوند باشد، مطاع بودن هم مخصوص او خواهد بود.

همچنین، به حکم عقل سلیم، باید از کسی اطاعت شود که مصالح و مفاسد بشر را بداند و از خوبی و بدی آگاه باشد؛ و هیچکس جز خداوند که "خالق" انسان است از این امور مطلع نیست.

* شرک در اطاعت

خداوند متعال در آيه ۱۱۳ سوره يوسف مى فرمايد: "وَ ما يؤمِنُ أَکثَرُهُمْ بِاللّهِ الّا وَهُم مُشرِکُون ــ و بیشتر آنها که مدعی ایمان به خدا هستند، مشرک اند".

از امام محمد بن علی الباقر ــ علیهما السلام ــ در تفسير آيه فوق نقل شده است که فرمود: "منظور از اين آيه، شرک در اطاعت است، نه شرک در عبادت؛ و گناهانى که مردم مرتکب مى شوند، شرک اطاعت است؛ چرا که در آن، اطاعت شيطان مى کنند و به خاطر اين عمل، براى خدا شريکى در اطاعت قائل مى شوند".

یعنی هنگامی که بر سر دو راهى "خدا" و "گناه" قرار می گیریم، اگر خدا را مقدم بشماریم به معنای "ايمان خالص" ماست؛ اما اگر گناه را انتخاب کردیم، در واقع از شیطان اطاعت کرده ایم و در این صورت گرفتار شرک در عمل هستیم، گرچه به زبان "لااله الا الله" بگوییم.

ايمان تنها اين نيست که انسان اعتقاد به وجود خدا داشته باشد و آن را بر زبان آورد؛ بلکه يک موحد مخلص کسى است که غير از خدا، معبودى به هيچ صورت در دل و جان او نباشد؛ گفتارش براى خدا و اعمالش براى خدا باشد، قانونى جز قانون خدا را به رسميت نشناسد، و طوق بندگى غير او را بر گردن ننهد؛ نه بندگی شیطان، نه بندگی انسان های دیگر، و نه بندگی هوا و هوس.

* پاداش توحید در اطاعت

اطاعت از خداوند و آنان که او به اطاعت آنها دستور داده است، سبب "بهشتی شدن" انسان می گردد:

ـــ "وَمَن يُطِعِ اللَّـهَ وَرَسُولَهُ يُدخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذلِكَ الفَوْزُ الْعَظِيم ــ و هر کس خدا و پیامبرش را اطاعت کند، خداوند وی را در باغهایی از بهشت وارد می‌کند که همواره، آب از زیر درختانش جاری است؛ جاودانه در آن می‌مانند؛ و این، پیروزی بزرگی است". (سوره نساء، 13)

ـــ "وَمَن يُطِعِ اللَّـهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَـٰئِكَ مَعَ الَّذِينَ أنعَمَ اللَّـهُ عَلَيْهِم مِّنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِين... ــ و کسی که خدا و پیامبر را اطاعت کند، (در روز رستاخیز،) همنشین کسانی خواهد بود که خدا، نعمت خود را بر آنان تمام کرده؛ از پیامبران و صدّیقان و شهدا و صالحان...".(سوره نساء، 69)

* آیا توحید در اطاعت موجب هرج و مرج نمی شود؟

ممکن است تصور شود که "توحید در اطاعت" و منحصر کردن حاکمیت در خداوند، موجب هرج و مرج خواهد گردید؛ زیرا هر جامعه کوچک یا بزرگی، نیاز به فرمانروا دارد و سر باز زدن از حکم حاکم، شبیه کار خوارج می گردد که ندای "لا حکم الا لله" سر دادند؛ و یا شبیه به افکار آنارشیستی است که به دنبال "نظام اجتماعی و سیاسی بدون دولت و حکومت" هستند.

پاسخ این است که: توحید در اطاعت، به معنی سر باز زدن از حکم کسانی است که دستوراتی غیر از دستور خداوند می دهند. اما اطاعت از کسانی که "قانون خداوند" را اجرا می کنند، در راستای اطاعت خداوند است.

لذا اطاعت از پیامبران و جانشینان آنان اطاعت از غیر خدا نیست. "يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّـهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمرِ مِنكُم فَإِن تَنَازَعتُم فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّـهِ وَالرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّـهِ وَالْيَوْمِ الْآخِر... ــ ی کسانی که ایمان آورده‌اید اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولو الأمر [= اوصیای پیامبر] را؛ و هرگاه در چیزی نزاع داشتید، آن را به خدا و پیامبر بازگردانید (و از آنها داوری بطلبید) اگر به خدا و روز رستاخیز ایمان دارید...". (سوره نساء، 59)

همینطور "اطاعت از پدر و مادر" نه تنها اطاعت از غیر خدا نیست، بلکه امری "واجب" است؛ مگر اینکه آنان دستوری خلاف قوانین الهی بدهند. زیرا اطاعت از پدر و مادر ناشی از دستور خود خداوند بوده و او به این اطاعت امر نموده است.

امیر مؤمنان علیه السلام نیز هرج و مرج در جامعه را نفی کردند و فرمودند: "مردم نیازمند فرمانروا هستند خواه بدکردار و خواه نیکوکار". بنابراین انسان باید برای حفظ نظم و منظام جامعه، از مدیر آن اطاعت کند؛ مگر وقتی که مدیر جامعه انسان را به گناه فراخواند که در این صورت باید اطاعت خدا را در نظر گرفت و دانست که فرمان به گناه در راستای اطاعت الهی نیست؛ که فرمود: "لا طاعَهَ لِمَخلوق فى مَعصیَهِ الخالِق" ــ هرگز اطاعت از مخلوق در معصیت خالق جایز نیست". (نهج البلاغه، كلمات قصار، كلمه 165).

...........................
پایان پیام/101

یادداشت های معنوی رمضان:
ــ یادداشت اول/ ماه مبارک رمضان و "یاد والدین از دست رفته"
ــ یادداشت دوم/ ماه مبارک رمضان و "بازگشت به قرآن کریم"
ــ یادداشت سوم/ "آشتی کنان و آشتی دادن" ؛ برتر از نماز و روزه مستحبی

سی شب ؛ سی آموزه توحیدی (به مناسبت ماه مبارک رمضان):
ــ اولین شب/ توحید؛ آزاد شدن انسان
ــ دومین شب/ توحید ذاتی؛ یکی بود «یکی» نبود
ــ سومین شب/ توحید صفاتی؛ ذات و صفت از هم جدا نیستند
ــ چهارمین شب/ توحید افعالی؛ هشدار شرک پنهان
ــ پنجمین شب/ توحید عبادی؛ مرز باریک عبادت و زیارت
ــ ششمین شب/ جلوه های توحید در دعای افتتاح
ــ هفتمین شب/ جلوه های توحید در دعای سحر
ــ هشتمین شب/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 1
ــ نهمین شب/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 2
ــ دهمین شب/ جلوه های توحید در دعای دیگر سحر ماه مبارک رمضان
ــ یازدهمین شب/ ثواب اهل توحید در کلام معصومان(ع)
ــ دوازدهمین شب/ هفت معنای توحیدی "الله اکبر" در کلام امیرالمؤمنین علی(ع)
ــ سیزدهمین شب/ معنای "اشهد أن لا اله الا الله" در کلام امیرالمؤمنین علی(ع)
ــ چهاردهمین شب/ جلوه های توحید در سیره امام حسن مجتبی(ع)
ــ پانزدهمین شب/ خداوند و داشتن فرزند!
ــ شانزدهمین شب/ توحید و شرک در "اطاعت"
ــ هفدهمین شب/ "شرک اصغر" چیست؟


نظر خود را ارسال کنید

پست الکترونیکی شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای ضروری با * علامت خورده اند

*

کاریکاتور روز قدس
پادکست
پیام رهبر برای حج 1438
نامه دوم
نام رهبر به جوانان غربی
کشتار شیعیان نیجریه