سی شب؛ سی آموزه توحیدی

شب هشتم/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 1

  • کد خبر : 720760
  • منبع : اختصاصی ابنا
پروردگارا از كجا برايم خيرى هست، درحالی كه جز نزد تو يافت نمى شود، و از كجا برايم نجاتى است، درحالیكه جز به تو فراهم نمی گردد...

خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا / سرویس صفحات فرهنگی:

ماه مبارک رمضان از راه رسید و دوباره این توفیق به ما داده شد که این روزها و شب های الهی را درک کنیم؛ باشد که آن را قدر بدانیم و در قیام و صیام آن بکوشیم.

به مناسبت این لیالی خوب و خاطره انگیز، هر شب آموزه ای از ارزشهای دینی و اسلامی را به مدد قرآن و سنت، یادآوری و به خوانندگان خبرگزاری ابنا تقدیم می کنیم.

    

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
هشتمین شب ؛ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه (قسمت اول)
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

از شب اول تا شب پنجم ماه مبارک رمضان، درباره "توحید" و اقسام آن ــ توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی و توحید عبادی ــ نوشتیم.

همچنین از پلیدی "شرک" گفتیم؛ و این که باید توحید و انواع آن را بشناسیم تا به "شرک آشکار" یا "شرک مخفی" آلوده نگردیم.

از ششمین شب بازخوانی جلوه هایی از توحید در "ادعیه" را آغاز کردیم که تا شب دهم ادامه خواهیم داد؛ تا هم اوقاتمان به این مناجات های الهی متبرک گردد، و هم مباحث چند شب اول، یادآوری و تثبیت شود.

* دعای ابوحمزه ثمالی

ماه مبارک رمضان، بهار قرآن است؛ و سحرهای خاطره‌انکیز آن، بهار دعا و مناجات. برای این سحرهای آسمانی، ادعیه و اعمالی وارد شده است.

یکی از دعاهایی که در سحرها خوانده می شود "دعای ابوحمزه ثمالی" است. این دعا، یکی از مناجات های امام علی بن الحسین السجاد(ع) است که شخصی به نام «ابوحمزه ثمالی» آن‌ را نقل کرده و به همین دلیل دعا به نام او مشهور است. وی از اصحاب سه امام معصوم ــ امام زین العابدین(ع)، امام محمد بن علی الباقر(ع) و امام جعفر بن محمد الصادق (ع) ــ بود.

ابو حمزه ثمالى می گوید: حضرت امام زين العابدين عليه السّلام در ماه رمضان، بيشتر شب را به نماز مى ايستاد و چون سحر مى رسيد اين دعا را می خواند.

* جلوه های توحید

این دعا مشتمل بر معانی بلند، عبارات فصیح و تعابیر بدیع است. توحید، توبه، تضرع؛ تذکر نعمت‌های الهی، امید به مغفرت و خوف از سنگینی بار گناهان از جمله مضامین این دعاست که هر مؤمنی را به خواندن آن مشتاق می کند.

عارف وارسته عصر ما «امام روح الله خمینی» ــ که اینک در سالگرد ارتحال جانسوز اوییم ــ درباره این دعا می نویسد: "دعای ابوحمزه ثمالی از بالاترین مظاهر عبودیت است و دعایی بدین مثابه در لسان عبودیت و ادبِ بَین یدی الله در بین بشر نیست". (شرح جنود جهل و عقل، ص 146)

* توحید اَفعالی

ــ مِن أينَ لِيَ الْخَيرُ يَا رَبِّ وَ لا يُوجَدُ إِلّا مِنْ عِنْدِكَ وَ مِن أَيْنَ لِيَ النَّجَاةُ وَ لا تُستَطَاعُ إِلّا بِكَ لا الَّذِي أحسَنَ استَغنَى عَن عَونِكَ وَ رَحمَتِكَ وَ لا الَّذِي أَسَاءَ وَ اجتَرَأَ عَلَيْكَ وَ لَم يُرْضِكَ خَرَجَ عَن قُدْرَتِك ــ پروردگارا از كجا برايم خيرى هست، درحالی كه جز نزد تو يافت نمى شود؟ و از كجا برايم نجاتى است، درحالیكه جز به تو فراهم نمی گردد؟ نه آن كه نيكى كرد از كمك و رحمتت بی نياز شد، و نه آن كه بدى كرد و بر تو گستاخى روا داشت، و تو را خشنود نساخت از عرصه قدرتت بيرون رفت.

امام(ع) در همین جملات اولیه دعا، خضوع خود در برابر قدرت لایتناهی خداوند را نشان می دهد و به توحید او در "فعل" و "اثر" اعتراف می کند.

در حیات روزمره ما خیر و نیکی فراوانی به ما می رسد که اگر ضعفِ ایمان داشته باشیم، ممکن است آن خیرات را اثر آدمیان بدانیم؛ حال آنکه امام(ع) تمام خیر و خوبی را منحصراً از مزد خداوند می داند.

* توحید عبادی

الحَمدُ لِلَّهِ الَّذِي لا أَدْعُو غَيْرَهُ وَ لَوْ دَعَوْتُ غَيْرَهُ لَمْ يَسْتَجِبْ لِي دُعَائِي؛ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لا أَرْجُو غَيْرَهُ وَ لَوْ رَجَوْتُ غَيْرَهُ لَأَخْلَفَ رَجَائِي ــ سپاس خدایی را كه غير او را نمی خوانم، كه اگر غير او را می خواندم دعايم را مستجاب نمی كرد؛ و سپاس خدایی را كه به غير او اميد نبندم، كه اگر جز به او اميد مى بستم نااميدم می نمود.

در این فراز، به بی فایده بودنِ عبادت غیر خدا توجه داده شده است. یعنی - همانطور که در شب های گذشته گفتیم - کسی شایسته پرستش و نیایش است که ربوبیت و قدرت در اجابت داشته باشد؛ و هیچکس غیر از خدا مستقل در این امور نیست.

بنابراین، امام سجاد(ع) عرضه می دارد که درخواست از غیر خدا، قابل استجابت نیست؛ و امید به غیر او، جز ناامیدی سودی ندارد.

.................
پایان پیام/ 101

یادداشت های معنوی رمضان:
ــ یادداشت اول/ ماه مبارک رمضان و "یاد والدین از دست رفته"
ــ یادداشت دوم/ ماه مبارک رمضان و "بازگشت به قرآن کریم"
ــ یادداشت سوم/ "آشتی کنان و آشتی دادن" ؛ برتر از نماز و روزه مستحبی

سی شب ؛ سی آموزه (به مناسبت ماه مبارک رمضان):
ــ اولین شب/ توحید؛ آزاد شدن انسان
ــ دومین شب/ توحید ذاتی؛ یکی بود «یکی» نبود
ــ سومین شب/ توحید صفاتی؛ ذات و صفت از هم جدا نیستند
ــ چهارمین شب/ توحید افعالی؛ هشدار شرک پنهان
ــ پنجمین شب/ توحید عبادی؛ مرز باریک عبادت و زیارت
ــ ششمین شب/ جلوه های توحید در دعای افتتاح
ــ هفتمین شب/ جلوه های توحید در دعای سحر
ــ هشتمین شب/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 1
ــ نهمین شب/ جلوه های توحید در دعای ابوحمزه ثمالی ـ 2


نظر خود را ارسال کنید

پست الکترونیکی شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای ضروری با * علامت خورده اند

*

اخبار عزای حسینی در جهان
ویدئو مستند
پادکست
پیام رهبر برای حج 1349
نامه دوم
نام رهبر به جوانان غربی
کشتار شیعیان نیجریه