تحلیل روان‌شناختی "فاجعه قتل آتنا اصلانی"

  • کد خبر : 722768
  • منبع : اختصاصی ابنا
خلاصه

تمامی خانواده ها باید سعی کنند در زمینه تربیت جنسی و مسائل مشابه آموزشهای لازم را ببینند و فرزندان خود را از بروز چنین حوادثی مصون دارند. ضمن اینکه ارتقاء فرهنگ عفاف و حجاب و احترام به حقوق شخصی افراد می تواند به کاهش چنین مواردی کمک کند.

خبرگزاری اهل‌بیت(ع) ـ ابنا / سرویس صفحات فرهنگی:

قتل فجیع «آتنا اصلانی» دختر هفت‌سالهٔ اهل "پارس‌آباد اردبیل" جامعه ایرانی را در شوک فرو برده است.

این دخترک معصوم که با پدر دستفروش خود همراهی می کرد، به وسیله مردی ۴۰ ساله که آتنا و پدرش را از مدت‌ها قبل می‌شناخت مورد آزار و اذیت جنسی قرار گرفته و به قتل رسید. قاتل چند روز بعد به‌عنوان مظنون دستگیر شد و به این جنایت هولناک ــ و نیز قتل دو زن دیگر ــ اعتراف کرد.

این فاجعه عکس العمل های متعددی را در جامعه برانگیخته است و علاوه بر چهره‌های مختلف فرهنگی، هنری و سیاسی که به قتل آتنا واکنش نشان داده اند مباحث روانشناختی، تربیتی و اجتماعی زیادی را نیز باعث شده است.

یادداشت زیر با عنوان "تحلیل روان‌شناختی فاجعه قتل آتنا اصلانی" را «حجت الاسلام والمسلمین دکتر رضا مهکام» کارشناس مسائل دینی و روانشناسی نوشته و در اختیار خبرگزاری ابنا قرار داده است.

استاد مهکام دانش آموخته حوزه علمیه قم است که علاوه بر دروس حوزوی، کارشناسی ارشد دانشگاهی را در رشته "روانشناسی بالینی" گذرانده و دکترای خود را در رشته "روانشناسی عمومی" اخذ کرده است. وی هم اکنون به عنوان عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) خدمت می کند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
به قلم: رضا مهکام
(دانش آموخته حوزه علمیه قم و دارای دکترای روانشناسی)
◀️ 24 تیر 1396 
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

اتفاقاتی که برای «آتنا» افتاد ــ و برای «آتنا»ها می افتد ــ دل هر انسانی را به درد می آورد و هر شخص سالم و با غیرتی را رنجیده خاطر می کند.

باید پذیرفت که متأسفانه چنین اتفاقاتی در کشور کم نیست، اما از آن رو رسانه ای نمی شود که بسیاری از افرادی که مورد تجاوز و سوء استفاده جنسی قرار می گیرند به خاطر آبروی خود و خانواده، سکوت نموده و دم بر نمی آورند. آنان با درد و رنج روانی شدید روزگار می گذرانند و مشکلات زیادی را در زندگی متحمل می شوند.

براستی چه باید کرد؟ و چگونه باید با این مشکل مبارزه کرد و آن را ریشه کن نمود؟ واقعیت این است که حل این معضل کاری بسیار سخت و پر مشقت است؛ اما امکان پذیر و قابل اجرا است.

برای حل این معضل، در گام اول باید "علل چنین اتفاقانی" را شناسایی کرد. شاید در روزهای اخیر هر کسی در مورد این فاجعه اظهار نظرهایی داشته و از ظن خود، عواملی را تبیین نموده باشد؛ اما اگر از بُعد علمی و کاملاً واقع بینانه و به دور از جانبداریهای فرهنگی و انگیزه های سیاسی به این اتفاق ناگوار نگاهی داشته باشیم می توان چند نکته اساسی را در مورد عوامل آن بیان داشت:

اول) از دیدگاه علم روان‌شناسی افرادی که دست به چنین کارهای شنیعی می زنند افرادی دارای "اختلال کنترل تکانه"، یا دارای بیماری روانی شناخته شده و یا اختلال شخصیت ضداجتماعی هستند. در هر جامعه ای این گونه افراد پیدا می شوند و نمونه های آنها را در چهارگوشه دنیا می شود یافت. این پدیده هولناک منحصر به ایران یا یک منطقه خاص نبوده و آنها را می توان در هر جایی جستجو و پیدا نمود.

دوم) نکته مهمی که نباید از آن غفلت نمود پیشگیری از این موارد است. در روزهای اخیر و در واکنش به فوت جانسوز آتنای هفت ساله، پیشنهادهایی برای پیشگیری از این حوادث بر سر زبانها افتاده و اظهار نظرهای گوناگونی در این زمینه ارائه شده است. یکی از آنها، این است که اگر "سند 2030 یونسکو" امضاء می شد دیگر شاهد چنین مشکلاتی نمی بودیم.

برای روش شدن مسأله، به نظر می رسد که توجه به نکات زیر راهگشا باشد:

1. سند 2030 شاید دارای موارد مناسبی در مورد تربیت جنسی باشد، اما آسیبهای دیگری دارد که اثرات آن می تواند به مراتب بیشتر از مسائل فعلی باشد.

2. اگر کارشناسان خبره و توانمند ما در ایران (که به حد کافی دانش و توان علمی دارند) بتوانند سند و آئین نامه متناسب با فرهنگ اسلامی و ایرانی تدوین کنند چه نیازی به اسناد خارجی است که استقلال ما را نشانه رفته است؟

3. نکته مهم دیگر اینکه اسنادی مانند 2030 به تنهایی توان مقابله با چنین فجایعی را ندارند. به عبارت دیگر، تا زمانی که تمام مسؤولین، نهادها و خانواده ها دست در دست هم برای کاهش بزه های اجتماعی قیام نکنند و با یک همت جمعی با آن مقابله ننمایند، نمی توان چنین مسائلی را در کشور ریشه کن نمود. شاهد این ادعا این است که این سند در کشورهای بسیاری اجرا شده، اما آمار خود یونسکو نشان می دهد که در این کشورها تغییر چندانی در مورد تجاوز به عنف و بارداری های خارج از محدوده ازدواج اتفاق نیفتاده است.

نتیجه اینکه: نمی توان با شعار به جنگ بزه کاری رفت؛ بلکه مشکلات روانی و اجتماعی را تنها با تدبیر، عمل، همدلی و همکاری می توان کاهش داد.

* اقدامات پیشگیرانه

اما در عرصه پیشگیری، اقدامات زیادی وجود دارد که باید توسط افراد مختلف به اجرا درآید. این اقدامات پیشگیرانه می تواند اقدامات "دیربازده" یا "زودبازده" باشند که در ادامه به چند مورد از آنها اشاره می کنم:

الف) اقدامات حاکمیت و مسؤولین:

ــ اقدامات امنیتی و مراقبت از امنیت مردم که در حیطه قانون گذاری و اجرای حمایتی و امنیتی از کودکان، بانوان و سایر شهروندان باشد.

ــ اجرای دقیق احکام در قوه قضائیه، رسیدگی سریع به موارد تخلف در این زمینه و برخورد قاطع با مجرمین.

ــ در زمینه کاهش زمان ازدواج و ایجاد تسهیلات اشتغال، مسکن و سایر مواردی که مستقیم یا غیرمستقیم بر روی ازدواج بموقع اثر دارد اقدامات عملی انجام دهند.

ب) اقدامات سازمانهای فرهنگ ساز و آموزشی:

ــ مراکزی مانند آموزش و پرورش، دانشگاه، حوزه علمیه و سایر مراکز علمی ــ ترویجی باید فعالیتهای پیشگیرانه خود را در حیطه های زیر انجام دهند:

- ابتدا اسناد و آئین نامه های مناسب با فرهنگ ایرانی و اسلامی جامعه ما باید تدوین شود.
- سپس با تربیت کارشناسان و متخصصان کارآمد، سعی در آموزش همه خانواده ها و کودکان جهت توانمندسازی کودکان و خانواده ها برای مقابله با تمام آسیبهای این موضوع را به اجرا در آورند.

ــ بالا بردن فرهنگ عفاف و حجاب، احترام به حقوق شخصی افراد و توجه دادن همه انسانها به مسأله تربیت جنسی می تواند به کاهش چنین مواردی کمک کند. این امر، وظیفه ذاتی نهادهای فرهنگی و آموزشی است.

پ) اقدامات خانواده ها:

ــ تمامی خانواده ها باید سعی کنند در زمینه "تربیت جنسی" و مسائل مشابه، آموزشهای لازم را ببینند و آگاهی های مختلف را کسب کنند. آنها سپس باید با به اجرا درآوردن آن آموزه ها، فرزندان خود را در برابر بروز چنین حوادثی مصون دارند.

ــ این واقعیت را باید پذیرفت که در سالهای اخیر میزان مراقبت از فرزندان در مورد مسائل جنسی در تعدادی از خانواده ها کاهش یافته است. متأسفانه برخی از مردم، به ارتباطات خارج از قواعد، به دیده "تجدد" نگاه می کنند، در حالی که در واقع جامعه را به استقبال خطر می برند.

ــ خانواده ها در زمینه کاهش زمان ازدواج نقشی مؤثرتر از دولت و حاکمیت دارند. پایین آوردن توقعات و کم کردن موانع بر سر جوانان، موجب تسهیل ازدواج شده، غیرمستقیم و با واسطه بر روی این حوادث تأثیرگذار است.

ــ بخش مهمی از تربیت جنسی، وابسته به آموزش هایی است که در خانواده صورت می گیرد. تقوا، پاک چشمی، غیرت، ناموس نگهداری، خویشتنداری در برابر شهوات و احترام به حقوق شخصی افراد، بستگی مستقیم به تربیت خانوادگی دارد.

* سخن آخر اینکه:

امیدواریم داغی که از فقدان آتنای عزیز بر دل ایران نشسته است بزودی سرد نشود؛ و خون این طفل معصوم باعث گردد تا "حاکمیت و مسؤولین"، "سازمانهای فرهنگ ساز و آموزشی" و "خانواده ها" دست در دست یکدیگر، ریشه بزه کاری های جنسی را از این سرزمین بر کنند. 

............................
پایان پیام/ 101

آرشیو سرمقاله های خبرگزاری ابنا:
ــ آیا شاهد یک "ترکیه جدید" خواهیم بود؟
ــ رایزنی شکننده در ژنو ؛ دست بالا مال کیست؟
ــ جمعه های خونین تکفیری؛ داعش اسلام را کجا آموخته است؟
ــ آقای درویش، بیایید به احساسات مردم احترام بگذاریم
ــ انفجار اطلاعات؛ غول‌های صنعت فرهنگ؛ و دو نامه
ــ اقتصاد مقاومتی؛ در عرصه فرهنگ و تبلیغ بین الملل
ــ روز جهانی حضرت علی اصغر(ع) ؛ روز حمایت از کودکان قربانی خشونت و تروریسم
ــ نمونه ای موفق در تبلیغ بین المللی؛ ترکیب "حکمت، دانش و مخاطب شناسی"
ــ یادداشت های اربعینی /1/ و کاروان عشق در حرکت است...
ــ یادداشت های اربعینی /2/ به میزبانمان احترام بگذاریم
ــ یادداشت های اربعینی /3/ بیست و هشتم صفر؛ اربعین مکرر؛ و ایثار و مجاهدت عجیب شیعیان عراق
ــ دوران ترامپ؛ دکترین مونرو یا مک کارتیسم نوین؟
ــ هاشمی رفسنجانی؛ فدک؛ و ثبت جهانی "مظلومیت فاطمه زهرا(س)"
ــ گناه روحانیون جمهوری آذربایجان چیست؟
ــ این 10 روز سرنوشت ساز ...
ــ شهر خون، دوباره در آتش
ــ حمله آمریکا به سوریه؛ دوگانگی در برخورد و افشای فریب ترامپ
ــ صحنه های وحشتناک در حی الراشدین 
ــ پاراچنار در "مبعث" هم رنگ خون گرفت
ــ رقابت اخلاقی در انتخابات؛ لازمه اعتلای جامعه
ــ "ترامپ" و "آل سعود" در حال ایجاد اتفاقات بسیار بدی در خاورمیانه هستند
ــ فروپاشی ائتلاف عربی، نخستین نتیجه رقص شمشیر در ریاض
ــ تهدیدهای ملی‌گرایی کاذب/ آیا حج ایرانیان باعث ثروتمند شدن عربستان می شود؟
ــ جنبه‌های تاکتیکی، عملیاتی و راهبردی آزادسازی موصل
ــ ریاض؛ حرکت به‌ سمت آتش‌افروزی
ــ تحلیل روان‌شناختی "فاجعه قتل آتنا اصلانی"
ــ مردی که در روزگار نامردان، جوانمردی کرد و ایمانش را به رخ کشید...


مطالب مرتبط

نظر خود را ارسال کنید

پست الکترونیکی شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای ضروری با * علامت خورده اند

*

۳۶ امین جشنواره فیلم فجر
پیام رهبر برای حج 1438
نامه دوم
نام رهبر به جوانان غربی
کشتار شیعیان نیجریه