سی شب؛ سی آموزه توحیدی

شب چهارم/ توحید افعالی؛ هشدار شرک پنهان

  • کد خبر : 720569
  • منبع : اختصاصی ابنا
توحید افعالی این است که خدای متعال در انجام کارهای خود به هیچ کس و هیچ چیز نیازی ندارد و هیچ موجود نمی‌تواند هیچ‌گونه کمکی به او بکند. همان گونه که خداوند در ذات خود شریکی ندارد، در فاعلیت نیز هیچ گونه شریکی ندارد «ماشأ اللّه لا قوّة إلاّ باللّه» هر چه خدا بخواهد[همان می‌شود]، نیرویی جز به [قدرت] خدا نیست.

خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا / سرویس صفحات فرهنگی:

ماه مبارک رمضان از راه رسید و دوباره این توفیق به ما داده شد که این روزها و شب های الهی را درک کنیم؛ باشد که آن را قدر بدانیم و در قیام و صیام آن بکوشیم.

به مناسبت این لیالی خوب و خاطره انگیز، هر شب آموزه ای از ارزشهای دینی و اسلامی را به مدد قرآن و سنت، یادآوری و به خوانندگان خبرگزاری ابنا تقدیم می کنیم.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
شب چهارم /
توحید اَفعالی؛ هشدار شرک پنهان
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

در سه شب گذشته از توحید نوشتیم، و اینکه توحید به معنای "یگانه دانستن خداوند" است؛ او همه چیز را به وجود آورده؛ و هیچ همتا و شریکی ندارد.

حدود یک سوم آیات قرآن کریم در ارتباط با توحید است و پیام تمامی انبیاء و اوصیاء عقیده به توحید بوده است. در مقابل توحید "شرک" قرار دارد؛ یعنی شریک و مانند قرار دادن برای خداوند یکتا.

شرک بزرگترین گناه هستی است و تنها گناهی است که بخشیده نمی شود. پس باید توحید و اقسام آن ــ توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی و توحید عبادی ــ را بشناسیم تا به "شرک آشکار" یا "شرک مخفی" آلوده نگردیم.

در بین این اقسام، شرک در زمینه های "توحید افعالی" و "توحید عبادی" به مردم نزدیک تر است.

* توحید اَفعالی

توحید افعالی یعنی اینکه هیچ مؤثر مستقلی در عالم هستی به جز خداوند یگانه وجود ندارد و هرچه هست فعل الهی است. همه اتفاقاتی که در جهان رخ می دهد ناشی از قدرت خداست و هیچ موجودی در جهان، قدرت تاثیرگذاری و انجام هیچ کاری را ندارد مگر به وسیله نیرویی که خداوند به او داده است.

همچنین بنابر توحید افعالی، خداوند برای انجام دادن اَفعال و کارهایش، نیازی به یاری موجودی غیر از خود ندارد. 

قرآن کریم کسانی که برای خداوند همتایانی قرار می دهند را شماتت می کند و یادآوری می کند که همه نیروهای موجود در هستی، از آنِ خداوند است: "وَمِنَ النَّاسِ مَن يَتَّخِذُ مِن دُونِ اللَّـهِ أَندَادًا يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّـهِ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِّلَّـهِ ۗ وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّـهِ جَمِيعاً ــ بعضی از مردم، معبودهایی غیر از خداوند برای خود انتخاب می‌کنند؛ و آنها را همچون خدا دوست می‌دارند. امّا آنها که ایمان دارند، عشقشان به خدا، (از مشرکان نسبت به معبودهاشان) شدیدتر است. و آنها که ستم کردند، (و معبودی غیر خدا برگزیدند،) هنگامی که عذاب (الهی) را مشاهده کنند، خواهند دانست که تمامِ قدرت، از آنِ خداست(سوره بقره ـ آیه 165)

* بسیاری از ما مشرک هستیم!

همانگونه که ایمان دارای مراتبی است، شرک نیز درجات مختلف دارد. ما مسلمانان از مرتبه بالای شرک ــ مانند بت پرستیِ مشرکان حجاز یا سه گانه پرستیِ مسیحیان ــ دور هستیم؛ اما اکثر ما گرفتار مراتب پایین تر شرک هستیم!

خداوند متعال می فرماید: "وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُم بِاللَّـهِ إِلَّا وَهُم مُّشْرِكُون ــ و بیشتر آنها که مدعی ایمان به خدا هستند، مشرکند!". (سوره یوسف ـ آیه 106)

امام صادق(ع) در تبیین این حقیقت که چگونه اکثر مؤمنان، مشرکند؟ فرمود: "هو قول الرجل: لولا فلانٌ لهلکتُ و لولا فلانٌ لما أصبتُ کذا و کذا و لولا فلانٌ لضاع عیالی؛ ألا تری أنه قد جعل لله شریکاً فی ملکه یزرقه و یدفع عنه؟".
یعنی کسانی که می گویند: اگر فلانی نبود هلاک می شدم، و اگر فلانی نبود چنین و چنان بر سرم می آمد، و اگر فلانی نبود خانواده ام از دست رفته بود، از مصادیق شرک است؛ زیرا که این سخنان به معنی شریک قرار دادن در فرمانروایی و ملک خداوندی است.

آیا این نوع سخن و فکر، برای ما عادت نشده است؟ وقتی مشکل ما در یک اداره حل می شود آن را لطف یک کارمند می دانیم. وقتی بیماری ما علاج می شود، آن را مرهون پزشک یا تأثیر دارو می دانیم؛ و وقتی از یک گرفتاری نجات پیدا می کنیم آن را از یاری فلانی و بهمانی می دانیم؛ حال آن که همه این‌ عوامل، سربازان الهی و اسباب و وسایل خداوندی هستند و مستقل دانستن آنها شرک خفی و پنهان است.

* پس چه باید گفت؟ و نقش این اسباب و وسایل را چگونه باید دانست؟

راوی ادامه می دهد: "قلت: فنقول: لولا أن الله منَّ علیَّ بفلان لهلکت، قال: نعم لا بأس بهذا و نحوه" یعنی: به امام صادق(ع) عرض کردم: در صورتی که بگوییم "اگر خدا به وسیله فلانی بر من منت نگذاشته بود هلاک شده بودم"، هم اشکال دارد؟ امام(ع) فرمود: "بله، این خوب است و اینگونه سخن گفتن و مانند آن اشکالی ندارد". (بحارالانوار، ج ۵، ص ۱۴۸)

پس این پزشک نیست که ما را شفا می دهد؛ بلکه شافی تنها خداوند است و دکتر و دارو، ابزار خدا برای درمان هستند؛ چنان که تخته پاره ای در دریا موجب نجات شخص نیست؛ بلکه اراده و مشیت الهی است که او را به وسیله یک تخته از غرق شدن نجات می دهد.

حتی اینکه بسیاری از ما برای حل مشکلاتمان می گوییم: "اول خدا، بعد شما" این نیز شرک خفی استد؛ چرا که خداوند می فرماید: "هو الأول و الاخر ــ او اول و آخر است". (سوره حدید، آیه 3)

فردا شب به چهارمین قسم از توحید خواهیم پرداخت.

..........................
پایان پیام/ 101

یادداشت های معنوی رمضان:
ــ یادداشت اول/ ماه مبارک رمضان و "یاد والدین از دست رفته"
ــ یادداشت دوم/ ماه مبارک رمضان و "بازگشت به قرآن کریم"
ــ یادداشت سوم/ "آشتی کنان و آشتی دادن" ؛ برتر از نماز و روزه مستحبی

سی شب ؛ سی آموزه (به مناسبت ماه مبارک رمضان):
ــ شب اول/ توحید؛ آزاد شدن انسان
ــ شب دوم/ توحید ذاتی؛ یکی بود «یکی» نبود
ــ شب سوم/ توحید صفاتی؛ ذات و صفت از هم جدا نیستند
ــ شب چهارم/ توحید افعالی؛ هشدار شرک پنهان
ــ شب پنجم/ توحید عبادی؛ مرز باریک عبادت و زیارت
ــ شب ششم/ جلوه های توحید در دعای افتتاح


نظر خود را ارسال کنید

پست الکترونیکی شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای ضروری با * علامت خورده اند

*

کاریکاتور روز قدس
پادکست
پیام رهبر برای حج 1438
نامه دوم
نام رهبر به جوانان غربی
کشتار شیعیان نیجریه