یک بررسی کوتاه از تأثیر ویروس کرونا بر فرهنگ فضای مجازی در ایران

در ایران هم که معمولاً فضای مجازی در دسترس همه است و هیچ تفاوتی در دسترسی بین سنین مختلف با تحصیلات گوناگون وجود ندارد، بازار شایعات درباره راههای معالجه و درمان و آمار مبتلایان داغ شد و حمله به دین، تنقیص اماکن مذهبی، تهاجم به شهرها و توهین به افراد آغاز گردید...

خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا / سرویس سیاسی:

شیوع ویروس جدید کرونا (Covid-19) در ایران، تعداد زیادی از شهروندان این کشور را مبتلا نمود؛ همانطور که تاکنون سه چهارم جهان را درنوردیده و هزاران نفر را از پای در آورده است. در ایران نیز این بیماری منجر به جان باختن تعداد زیادی از مردم گردید.

این رخداد هولناک، فضای مجازی ایران و جهان را نیز همانند دنیای حقیقی تحت تأثیر قرار داده است. یادداشت زیر، به بحران کرونا از این زاویه پرداخته است:             

    

                                                     

**   یک بررسی کوتاه از تأثیر ویروس کرونا بر فرهنگ فضای مجازی در ایران    **

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
به قلم: احمد عارفخانی
(کارشناس فضای مجازی و شبکه های اجتماعی)

◀️ 6 فروردین 1399 
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

با شیوع ویروس کرونا در "ووهان" چین روزانه شاهد بازار شایعات در فضای مجازی بودیم؛ آنچنانکه زودتر و سریعتر از خود این ویروس، اخبار و شایعات درباره کرونا در دنیا منتشر شد.

شیوع این ویروس درسهای مختلفی را برای مدیران، مسؤولان و دست اندرکاران و فعالان شبکه های اجتماعی داشت و باعث شد که تصمیم گیران و تصمیم سازان درباره فضای مجازی بیشتر بیاندیشند.

در کشور ما ایران هم که معمولاً فضای مجازی در دسترس همه - اعم از زن و مرد، از کودکان گرفته تا جوانان و میانسالان و حتی سالمندان - است و هیچ تفاوتی در دسترسی بین سنین مختلف با تحصیلات گوناگون وجود ندارد، بازار شایعات درباره راههای معالجه و درمان و آمار مبتلایان داغ شد و حمله به دین، تنقیص اماکن مذهبی، تهاجم به شهرها و توهین به افراد آغاز گردید. این امر اوضاع را در ابتدای شیوع این ویروس پیچیده تر از آن چیزی کرد که تصور می شد.

در یک نگاه تحلیلی نسبت به پرداخت شبکه های اجتماعی مجازی به این پدیده، این نتایج دیده می شود:

با توجه به اینکه شبکه اجتماعی "تلگرام" بیشترین طرفدار را در ایران دارد و از همه سنین و اقشار در این فضا حضور دارند، انتشار اخبار - بویژه شایعات و اخبار نادرست و غیر واقعی - باعث آشفتگی و سردر گمی بسیاری در جامعه شد. صفحات  مجازی بسیاری از شبکه های معاند نیز از این فضا برای تخریب و تضعیف روحیه اجتماعی ایرانیان استفاده کردند.

در این ایام یک کانال سرگرمی در تلگرام جزء پر بازدیدها می شود و ایرانی ها که در شوخ طبعی شهره هستند ،اخباری مانند "زلزله چهار ریشتری قم"، "تعجب سفیر انگلیس از حمله نکردن به دستمال توالت فروشگاه ها"، "کمک ایرانیان به آمریکایی های بدبخت"، "توصیه های داعش برای مبتلا نشدن به کرونا"، "تبدیل منازل ایرانی ها به چهار بخش شمالی،جنوبی،شرقی وغربی" و "لغو حملات انتحاری داعش در پی شیوع کرونا" را در قالب طنز پیگیری کردند!

درشبکه اجتماعی "اینستاگرام" که عموماً در تسخیر هنرمندان و بازیگران و فوتبالیست ها (یا همان سلبریتی ها) می باشد معمولا مطالب غیر کارشناسانه رواج یافت و هر کسی به فراخور مطالب را منتشر می کند البته بسیاری از هنرمندان و بازیگران کشور هم در این فضا با بیان پیامهای امید بخش و توصیه به ماندن در منازل و یا تقدیر از زحمات جامعه پزشکی تلاش کردند طرفداران خود را از وضعیت جامعه مطلع کنند.

در شبکه اجتماعی "توییتر" که معمولاً قشر خاصی در آن فعالیت می کنند نیز مانند سایر شبکه های اجتماعی ویروس کرونا در یک ماهه اخیر جزء موضوعات پر بازدید بوده است و به صورت روزانه پستهای زیادی از طریق کاربران این شبکه توییت و ریتوییت شده است. متأسفانه مطالب پر بازدید این شبکه اجتماعی نیز حکایت از سیاه نمایی، تخریب و توهین نسبت به مدیران، مسؤولان و اقشار مختلف در جامعه کشور داشته است.

به نظر می رسد در حوزه فضای مجازی و شبکه های اجتماعی همچنان نارسایی های زیادی - بویژه در حوزه سواد رسانه ای و آموزش و فرهنگ سازی - وجود دارد که می طلبد دست اندرکاران این حوزه و بویژه رسانه ها تلاش بیشتری را صرف کنند تا کاربران و مخاطبان این شبکه ها در بحران ها سره را از ناسره تشخیص دهند.

..................................
پایان پیام/ 101

آرشیو سرمقاله های خبرگزاری ابنا:
ــ آیا شاهد یک "ترکیه جدید" خواهیم بود؟
ــ رایزنی شکننده در ژنو ؛ دست بالا مال کیست؟
ــ جمعه های خونین تکفیری؛ داعش اسلام را کجا آموخته است؟
ــ آقای درویش، بیایید به احساسات مردم احترام بگذاریم
ــ انفجار اطلاعات؛ غول‌های صنعت فرهنگ؛ و دو نامه
ــ اقتصاد مقاومتی؛ در عرصه فرهنگ و تبلیغ بین الملل
ــ روز جهانی حضرت علی اصغر(ع) ؛ روز حمایت از کودکان قربانی خشونت و تروریسم
ــ نمونه ای موفق در تبلیغ بین المللی؛ ترکیب "حکمت، دانش و مخاطب شناسی"
ــ یادداشت های اربعینی /1/ و کاروان عشق در حرکت است...
ــ یادداشت های اربعینی /2/ به میزبانمان احترام بگذاریم
ــ یادداشت های اربعینی /3/ بیست و هشتم صفر؛ اربعین مکرر؛ و ایثار و مجاهدت عجیب شیعیان عراق
ــ دوران ترامپ؛ دکترین مونرو یا مک کارتیسم نوین؟
ــ هاشمی رفسنجانی؛ فدک؛ و ثبت جهانی "مظلومیت فاطمه زهرا(س)"
ــ گناه روحانیون جمهوری آذربایجان چیست؟
ــ این 10 روز سرنوشت ساز ...
ــ شهر خون، دوباره در آتش
ــ حمله آمریکا به سوریه؛ دوگانگی در برخورد و افشای فریب ترامپ
ــ صحنه های وحشتناک در حی الراشدین 
ــ پاراچنار در "مبعث" هم رنگ خون گرفت
ــ رقابت اخلاقی در انتخابات؛ لازمه اعتلای جامعه
ــ "ترامپ" و "آل سعود" در حال ایجاد اتفاقات بسیار بدی در خاورمیانه هستند
ــ فروپاشی ائتلاف عربی، نخستین نتیجه رقص شمشیر در ریاض
ــ تهدیدهای ملی‌گرایی کاذب/ آیا حج ایرانیان باعث ثروتمند شدن عربستان می شود؟
ــ جنبه‌های تاکتیکی، عملیاتی و راهبردی آزادسازی موصل
ــ ریاض؛ حرکت به‌ سمت آتش‌افروزی
ــ تحلیل روان‌شناختی "فاجعه قتل آتنا اصلانی"
ــ مردی که در روزگار نامردان، جوانمردی کرد و ایمانش را به رخ کشید...
ــ روز دختر؛ روز مبارزه با جاهلیت مدرن
ــ رویش های اخلاقی و اهل بیتی در ورزش
ــ خبرنگار؛ عنصری متعهد، دلسوز و حرفه ای
ــ مسابقه فوتبال با جماعت "دانشمند کُش" و "داعش پناه" ؟!
ــ عامل جنایت "میرزا وَلَنگ"؛ طالبان، داعش یا هیچکدام؟/ خط "تکذیب" در پی چیست؟
ــ حفظ وحدت مسلمانان؛ بهترین واکنش در قبال غصب مسجدالاقصی
ــ اعجاز قرآن کریم و ثمره ازدواج علی(ع) و فاطمه(س)
ــ در میانمار چه می گذرد؟
ــ به بهانه همه پرسی استقلال کردستان؛ استقلال طلبی از منظر حقوق خصوصی
ــ پنج درس مهم از مکتب عاشورا
ــ اشتباهات یک نطق ناموزون!
ــ هشدارها و توصیه ها به زائران اربعین
ــ زیبایی های شیعه در برابر زشتی های وهابیت
ــ عربستان سعودی؛ عامل بی‌ثبات سازی منطقه
ــ هفته وحدت؛ همدلی و همکاری، ضرورت همیشگی
ــ هفته وحدت؛ دال مرکزی دیپلماسی اتحاد
ــ از "بالفور" تا "ترامپ"
ــ بازی "هیلی" با آبروی آمریکا 
ــ از موشک های نجم الثاقب تا اسکادهای نقطه زن!
ــ تسویه حساب آل خلیفه با ملت بحرین
ــ نهم دی؛ روز بصیرت و میثاق با ولایت
ــ «آچمز» برجامی ترامپ
ــ پیشنهاد ایجاد مجمع گفت‌وگوی منطقه‌ای خلیج فارس 
ــ آقایان سلبریتی! کسی زیر کرسی لم نداده؛ هیچکس هم در خواب ناز نیست
ــ حق امام خمینی(ره) بر شیعیان جهان 
ــ ارتباط انقلاب اسلامی ایران با فرهنگ مهدویت و ظهور منجی
ــ جايگاه رو به افزايش هند در جهان و بايسته های گسترش روابط با دهلی نو
ــ ایران در هجوم دمنتورها / پشت پرده "ناامیدسازی مردم"
ــ دیدگاه امام خمینی(ره) در باب علوم انسانی اسلامی
ــ احترام مردم نجیب ایران به شب شهادت امام هادی(ع) در تقارن با تحویل سال نو
ــ حمایت از کالای ایرانی؛ راهکاری برای توسعه ملی
ــ ندای حسین(ع) و زینب(س)؛ پیامی از قعر تاریخ برای جنایتکاران آل سعود
ــ درباره واتیکان شدن قـم!
ــ نقش انتظار و رسالت منتظران ظهور
ــ تأثیرات فرا لبنانی پیروزی حزب الله
ــ در اندوه روز خونبار ملت فلسطین
ــ خاطره ای شگفت از مرد ارشاد معنوی و اخلاقی
ــ جامع ترین دیوان شعردرباره امام حسن مجتبی(ع) و فرزندان شهیدش
ــ دلداده علامه!
ــ آیا ادعای ترامپ مبنی بر "تغییر رفتار ایران" درست است؟
ــ الحدیده؛ شکست پنج ارتش در برابر یک ملت
ــ منشور نسل جوان در سیره امام جعفر صادق علیه السلام
ــ پیام سفر ولایتی به مسکو
ــ تغییر بافت سرزمین های شیعی؛ از "قدس" تا "فوعه و کفریا"
ــ قدردان خبرنگاران و اصحاب رسانه متعهد، مردمی و انقلابی باشیم 
ــ خبرنگاران و دنیای گرفتار در بحرانِ بی‌اخلاقی و بی‌معنایی
ــ منحوس ترین شاهان، منفورترین سازمان؛ و وظیفه بزرگ اصحاب رسانه و روایت
ــ به ملت عراق اهانت کردید، آقای نخست وزیر!
ــ به چه جرمی کشته شدند؟!
ــ برای اطلاع سخنران تجمع فیضیه/ نگاهی اجمالی به دروس خارج جدید حوزه علمیه قم
ــ سخنی در تکریم حوزه و مرجعیّت و سکولاریسم ناپذیری اسلام و قرآن
ــ رزمندگان پابرهنه یمنی، در گِل گیر کردن سعودی، ذوق شیخ اماراتی!
ــ پیام اربعین چیست؟
ــ جمال خاشقجی، ورزشگاه آزادی و دروغگویان بالفطره!
ــ "وحدت" اساس است؛ تاکتیک نیست
ــ رهبر معظم انقلاب؛ شخصیتی تحول خواه و روشنفکر
ــ تن دادن سعودی‌ به مذاکرات و اعتراف به شکست گزینه نظامی در یمن
ــ نهم دی؛ تقدس نظام جمهوری اسلامی و دفاع مردم از مرزهای عقیدتی
ــ مرید خمینی؛ مراد مستبصران اروپایی
ــ آیا سخنان رئیس جمهوری مصر درباره آزادی عقیده، به "دستورالعمل" تبدیل می شود؟
ــ چرا لهستان میزبان کنفرانس ضد ایرانی شده است؟
ــ ویژگی های منحصر بفرد انقلاب اسلامی ایران
ــ برای او که "مؤمن" به انقلاب بود!
ــ دستاوردهای بخش تجلی اراده ملی؛ از هم اندیشی تا همکاری
ــ اهداف سفر ناگهانی "بشار اسد" به ایران؛ و ایده راهبردی رهبر انقلاب 
ــ عراق به "روحانی" خوش آمد گفت، در روز روشن!
ــ به مناسبت سال "رونق تولید" / راه اینجاست؛ تولید ملی واقعی
ــ سپاه ۸۰ میلیون نفری و غیظ استکبار جهانی
ــ واکاوی سیاست‌های جدید عربستان در عصر «سلمان» و پسرش!
ــ اسرائيل شناسی امام خمينی(ره)
ــ ابعاد مختلف شخصیت امام خمینی(ره) از قلم شاگردش آیت الله جعفر سبحانی
ــ صد شکر که این آمد و صد حیف که آن رفت
ــ تفاوت پاسخ های رهبر معظم انقلاب به دو رئیس جمهوری آمریکا
ــ اشتباهات اخوان‌ المسلمین و خطاهای محمد مرسی چه بود؟
ــ بشریت؛ ‌مدیون نهضت علمی امام صادق علیه السلام
ــ محیط زیست از منظر امام رضا علیه السلام
ــ عکسی، اندوهی... و تسلّایی...
ــ خـبرنگاری؛ رسالتی الهی
ــ دلیل خودداری «شیخ زکزکی» از ماندن در هند چه بود/ او منافع چه کسی را به خطر انداخته است؟
ــ علی(ع) ؛ مردی همواره در آغوش خطر، بدون لغزش و ضعف
ــ مبـاهله ؛ از غریب ترین اعیاد شیعه
ــ در سوگ رهپوی راه یافته، یحیی بونو
ــ صبح عاشورا؛ صبح رستاخیز عظیم
ــ امام سجاد(ع) ؛ فرماندهی در لباس اسارت
ــ درباره استادی که از دستمان رفت/ «سید جعفر مرتضی» سخت علاقمند به انقلاب بود
ــ ۱۳ آبان، فتنه های منطقه، و اثبات حقانیت دانشجویان پیرو خط امام(ره)
ــ انتـقام متفاوت دانشجویان ایرانی از اغتشاشگران عراق!
ــ نهم دی؛ اوج ایمان و بصیرت دینی وحرکتی متکی بر اراده الهی
ــ مهم‌ترین پیامد شهادت سرداران اسلام "سلیمانی" و "مهندس" چیست؟
ــ سـلام، جـانِ برادر...
ــ چرا "انقلابی‌گری" خط قرمز سردار شهید سلیمانی بود؟
ــ به یاد یک مسلمان ایتالیایی صمیمی
ــ انقلاب اسلامی ایران؛ درس‌ها و عبرت‌ها
ــ عدالت بـرای همه
ــ «شیخ الاسلام» ؛ نماد اخلاق در دیپلماسی
ــ همه ما يک قاسم سليمانیِ درون داريم
ــ برخی جنبه‌های مثبت تجربه تلخ کرونا
ــ ویروس کرونا و فرهنگ فضای مجازی در ایران
ــ روز جمهوری اسلامی؛ فرصتی مناسب برای آشنایی نسل جدید با تاریخ انقلاب اسلامی