نگاه مجیدی در چشم ابوطالب/ نقد فیلم محمد رسول الله

  • کد خبر : 692504
  • منبع : اختصاصی ابنا
خلاصه

روایت زندگی پیامبر عظیم الشأن اسلام از دوران پیش از تولد تا سن دوازده سالگی و ملاقات با عالم مسیحی بحیرا در یثرت موضوع اصلی این فیلم است. در ابتدا و انتهای آن، ماجرا به دوران محاصره مسلمانان در شعب ابیطالب و نحوه آزادی ایشان گره می خورد. قصه توسط ابوطالب عموی پیامبر بازگو می شود.

خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا/ سرویس صفحات فرهنگی:

فیلم "محمد رسول الله(ص)" ساخته «مجید مجیدی» که این روزها سوژه سینمایی جهان اسلام شده است؛ توانسته مخاطبان بسیاری با سلیقه‌های مختلف را جذب کند.

طبق آخرین اطلاعات از گیشه‌ها، فروش بلیط‌های محمد رسول الله(ص) از مرز دو میلیارد و چهارصد میلیون تومان گذر کرده است.

در چنین شرایطی، نوشتاری زیر به حضور تقدیم می‌گردد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
به قلم: محمد عارفیان
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

* مشخصات فیلم محمد رسول الله

کارگردان: مجید مجیدی - نویسنده فیلمنامه: کامبوزیا پرتوی، مجید مجیدی با همکاری حمید امجد - بازنویسی فیلمنامه: مجید مجیدی، بیژن میرباقری - مشاور کارگردان: رضا میر کریمی - کارگردانهای یونیت دوم: بیژن میرباقری، سیروس حسن‌پور - دستیار اول کارگردان و برنامه ریز: علیرضا سبزواری، لوکا لاچین - دستیاران کارگردان: حسن نجفی، بهزاد رفیعی، محسن قرایی - مدیر فیلمبرداری: ویتوریو استورارو - فیلم‌بردار: حمید خضوعی ابیانه - موسیقی: ای. آر. رحمان - صدابردار: یدالله نجفی - صداگذار: محمد رضا دباغ دلپاک - طراح تولید: میلژن کرکا کلژاکویچ - طراحی لباس: مایکل اوکانر - طراحی گریم: جیانتو دروسی - جلوه‌های ویژه کامپیوتری: اسکات ای.اندرسون - جلوه‌های ویژه میدانی: استفانو کریدوری، محمدجواد شریفی‌راد - عکاس: نادر فوقانی - مدیران تولید: فرزاد پاک، فرهاد کی‌نژاد، مجتبی متولی، محمدرضا منصوری - مجری طرح آفریقا: فرزاد پاک - مدیر امور بین‌الملل: محمدرضا تشکری - تهیه کنندگان اجرایی: پروانه پرتو، علیرضا رضاداد - مدیر پروژه: محمد مهدی حیدریان - تهیه کننده و سرمایه‌گذار: شرکت سینمایی نور تابان

* خلاصه فیلم محمد رسول الله

روایت زندگی پیامبر عظیم الشأن اسلام از دوران پیش از تولد تا سن دوازده سالگی و ملاقات با عالم مسیحی بحیرا در یثرت موضوع اصلی این فیلم است. در ابتدا و انتهای آن، ماجرا به دوران محاصره مسلمانان در شعب ابیطالب و نحوه آزادی ایشان گره می خورد. قصه توسط ابوطالب عموی پیامبر بازگو می شود.

* درباره کارگردان فیلم محمد رسول الله

مجید مجیدی کارگردان خوشنام و با سابقه سینمای ایران به سال 1338 خورشیدی در شهر تالش استان گیلان به دنیا آمد. وی در کارنامه خود ساخت فیلم هایی چون بدوک 1370، پدر 1374، بچه های آسمان 1375، رنگ خدا 1377، باران 1379 و آواز گنجشک ها 1386 را دارد. بچه های آسمان به عنوان یکی از پنج نامزد بهترین فیلم خارجی زبان جشنواره اسکار ۱۹۹۸ میلادی شده بود؛ از همین رو مجیدی تا پایان سال ۲۰۰۶، تنها کارگردان ایرانی بوده که فیلمی از او نامزد دریافت جایزه اسکار شده است. او که کار سینمایی خود را بازی در چند فیلم بلند و کوتاه و ساخت مستند های کوتاه و نیمه بلند آغاز کرد، برای پروژه فیلم محمد رسول الله چیزی نزدیک به پنج سال زمان صرف کرد.

* نقد فیلم محمد رسول الله

از دور که نگاه کنیم و ساده بیاندیشیم ساختن فیلم سینمایی بلندی درباره اشرف شخصیت های گیتی از ازل تا ابد، نباید کار سختی باشد؛ اما حقیقت این چنین آسوده بروز نمی کند. ساخت یک فیلم سینمایی سه ساعته از جایگاه و منش والای نبی مکرم اسلام، دارای حساسیت های جدی و متعددی است که تاریخ نشان داده در توان هر کس نمی گنجد. همچنان که بسیار مشهود است. به خصوص در این سالهای اخیر که چندین فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی توسط جمهوری اسلامی ایران در معرفی پیامبران الهی و امامان معصوم (ع) تولید شد و به پرده اکران و پخش رسانه های تصویری رفت که با واکنش ها و نکته سنجی های فراوان روبرو شدند. حال بمانند نمونه های هالیوودی و شرقی که گاها هیچ شباهتی به آنچه در عقاید ما بیان شده، ندارند.

فیلم سینمایی محمد رسول الله جزو معدود فیلم های تاریخی مذهبی ای است که مشکل نشان دادن چهره معصوم - که در اینجا شخص رسول اکرم هستند - را نداشت. در تمام طول مدت نمایش این فیلم بدون اینکه هیچ احساس کمبودی ایجاد شود تنها از پشت سر و گاها از زوایه نگاه ایشان، سیر فیلم دنبال می شد. چنان که خلاف برخی فیلم های سینمایی دینی دیگر، نشان ندادن چهره معصوم نقطه قوت این اثر به شمار می رود.
تم شاعرانه فیلم در روایتگری دوران طفولیت حضرت محمد (ص) از جمله نقاط قوت دیگر آنست. علی رغم انتقاد بسیاری از اهالی دانش سینمایی، شاید بتوان گفت مجیدی بهترین راه به نمایش کشیدن جلوه های رحمانی زندگی پیامبر اسلام از همان اوان کودکی را برگزیده است. کمک به نیازمندان، حمایت از محرومان، توجه به ضعف عقول برخی مردم و نگاه محبت آمیز و دور از ترحم به پدیده های بد اجتماعی، حرفهایی بودند که گزینه شده از زندگی آن حضرت به قاب بیان در آمدند.

پرهیز از شخصیت محوری انحرافی از عواملی ست که سبب می شود مخاطب به مدت 180 دقیقه ی بی وقفه، مشغول تماشای فیلم باشد و بدون خستگی و با وجود اینکه معمولا از داستان زندگی پیامبر اسلام مطلع است، تا آخرین دقایق آنرا به نظاره بنشیند. در برخی آثار سینمای تاریخی ایران و جهان وجود دارد که شخصی قوی جثه و نیرومند تم اصلی قصه را به دست می گیرد؛ وی تا انتهای فیلم با اینکه محور داستان اصلا او نیست، ماجرا را پیش می برد و در قاب ذهن مخاطب تصویر خود را به عنوان شخصیت محوری آن فیلم - که عملا انحرافی تلقی می شود - نقش می کند. مثل شخصیت حمزه (ع) عموی پیامبر در فیلم «رسالت» ساخته مشهور مصطفی عقاد که چون در تمام عرصه ها حامی ایشان بود، در نهایت به عنوان اصلی ترین شخصیت قصه در اذهان جای گرفت. این نقص رایج در فیلم مجیدی به چشم نمی خورد و به طور غالب، پرسوناژها سرجای خود با بروز و ظهور های به موقع می آیند و می روند و در نهایت این خود رسول الله است که در خاطره اثر سینمایی به یاد می نشیند.

فیلم محمد رسول الله در حقیقت روایتی از زندگی آن حضرت توسط ابوطالب است که تماما در یک فلاش بک میگذرد. ابوطالب در دوران کهولت در حالی که تحت تحریم، در شعب ابیطالب به سر می برند، در راه بازگشت از مجلس ابوسفیان که تصمیم دارد به آنان حمله کند به سمت منزلگاه حضرت محمد (ص) در حرکت است. بر سر پله ها گوشه ای می نشیند و وارد فلاش بک می شود. ماجرا از عام الفیل و جریان حمله ابرهه به مکه ادامه پیدا می کند. این اولین بار در تاریخ است که این حادثه پر اهمیت و معجزه معروف الهی به قاب تصویر سینمایی در می آید. هجوم فیل ها، گفتگو به زبان حبشی، چهره پردازی شخصیت ابرهه که حقیقتا مناسب و باورپذیر بود، جلوه های ویژه با حالتی طبیعی و خلق لحظات اضطراب افزا از هراس مردم، از نقطه قوت های اصلی این سکانس بودند؛ اما آن چیزی که سوال برانگیز است، ارتباط این موضوع با روند قصه محمد رسول الله بود. هرچند این قدرت ساخت و کیفیت پردازش، درخور تحسین و تمجید فراوان است اما نمی توان دریافت که هدف از بیان آن چه بوده است. یعنی آیا باید پذیرفت که تنها دلیل خلق این صحنه ها نمایش آسودگی خاطر آمنه (س) در عدم ترک شهر همراه بقیه مردم است؟

شاعرانگیِ گاه گاه، که سیر فیلمنامه را دستخوش تحول خود می کرد، تأثیر خوبی بر دریافت مخاطب از منظور کارگردان می گذارد. به عنوان نمونه، سکانسی که حضرت به سمت غار حرا می رود، گل خار بیابانی به گوشه ای از عبای ایشان می چسبد و وقفه ای در حرکت ایجاد می نماید؛ او با تلاش برای جدا کردن آن که قدری دشوار می نمود، سبب شد تا قاصدک های آن گیاه در فضای کوه پراکنده شوند. گرچه این جزو خلاقیات های مجید در سبک شخصی فیلمسازی اش به شماره می رود و شاید بتوان گفت کار نویی نیست، اما درجایگاه خود و به فراخور لحظه، حرکتی تفهیمی و زیبا به حساب می آید.

از دلنشین ترین صحنه های فیلم دو سکانس پایانی آن هستند. اول صحنه یک به یک آمدن مردم در حالی که هرکدام شمعی در دست دارند به سمت کوهی که پیامبر بر فراز آن آیه شریفه " قل یا اهل الکتاب تعالوا الی کلمة سواء..." را تلاوت می کنند؛ و دیگر، صحنه بیعت مرد و زن با او در حالی که دست در آب می گذراند و دوربین با حرکت به سمت راست، نهایتا به ماه در آب می رسد و دست مبارک رسول الله به داخل آب و قاب می آید.

این فیلم چند دیالوگ ماندگار نیز دارد که اگر چه در تاریخ مثبوت و مضبوط هستند اما بیانشان در قالب گفتار سینمایی طرزی دیگر از اثرگذاری را حاوی است. یکی نگاه متفاوت شخصیت پیامبر به خشکی چشمه که عنوان کرد: "مردم سنگ پرستی کردند و آن آب از جوشیدن ایستاد..." سپس به سمت آن رفت و با افتادن چکه ای آب بر سنگی صحنه دیزالو شد و به اتمام رسید. دیگر گفتار قابل توجه آن، گفتگوی بحیرا عابد مسیحی با حضرت محمد (ص) است در آن حین که می پرسد: "خدا را کجا می یابی؟" و حضرت پاسخ می دهد: " در دلهای شکسته..."

با اینکه دیالوگ گفتن به زبان عبری باید کاری دشوار باشد و احترام به توانایی های بازیگران بسیار مهم است، اما نمی توان آسیبی که به فیلم وارد می آورد را جبران پذیر تصور کرد! زمانی که بازیگران نقش یهودی به زبان بیگانه سخن می گویند تمام نگاه مخاطب به زیرنویس هاست تا بتواند از ماجرا سر درآورد؛ بنابراین از اصل تصویرگرایی فیلم به دور می مانند.

نقاط قوت فیلم به لحاظ سینمایی عبارتند از: قدرت تکلم روان به زبان عبری توسط شخصیت های یهودی، جلوه های ویژه از جمله خلق صحنه موج عظیم و هجوم سیل ماهی ها به ساحل، خاسکتری شدن صحنه ها هنگام ناگواری، تکنیک های تصویربرادری و موسیقی فیلم که برابر با نرمال های روز جهان بودند و باعپ تأثیرگذاری چندین برابر فیلم می شدند، بدلکاری طبیعی در خلق صحنه های مبارزه و شمشیر بازی و بازی استادانه علیرضا شجاع نوری در نقش عبدالمطب، مهدی پاکدل در نقش ابوطالب در جوانی و کهنسالی، ساره بیات در نقش حلیمه و داریوش فرهنگ در نقش ابوسفیان.

مجید مجیدی در این فیلم قصد دارد بدون تأکید بر نکته ای جز جلوه رحمانی شخصیت پیامبر اعظم، فیلمی هنری را روانه پرده اکران کند تا این بار مفهوم "هنر برای هنر" را در منظری متفاوت و در جایگاه دینی به عرصه ظهور بنشاند. حال آنکه در دوره تاریخی فعلی ضرورت ساخت چنین اثری برای معرفی دین اسلام و پیام آور صلح و مهربانی بیش از پیش لزوم پیدا کرده است.

این فیلم علاوه بر تناسب با آثار تاریخی بزرگ سینمای جهان، لیاقت آن را نیز دارد که به عنوان برترین اثر سینمایی ایران در تمام تاریخ آن معرفی گردد.

جای دارد از رئیس گیشه سینمایی که بلیت فیلم محمد رسول الله را نیم بها می فروخت بلکه همه اقشار بتوانند آنرا تماشا کنند تا قدمی باشد در راه اعتلای دین و فرهنگ اسلامی هم تشکر کنم.

..............................
انتهای پیام / 272


مطالب مرتبط

نظر خود را ارسال کنید

پست الکترونیکی شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای ضروری با * علامت خورده اند

*

نقدی: کتاب های عهدین به بیش از 2200 زبان ترجمه شده؛ اما ترجمه کامل قرآن کریم کمتر از 100 زبان است/ شیعیان در ترجمه قرآن و ترویج معارف قرآنی در میان ملل مختلف، ضعیف ترین نقش را دارند/ مرحوم بونو به مسائل مذهبی خیلی تقید داشت و بسیار متدین بود

All Content by AhlulBayt (a.s.) News Agency - ABNA is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License