به قلم آیت‌الله معرفت(ره)؛

اهل‌بيت(ع) و تفسیر/ قسمت پنجم

  • کد خبر : 755248
  • منبع : روزنامه اطلاعات
اراده الهى بر آن تعلق گرفته است که صالحان بر زمين حکومت کنند و اين اراده گرچه گهگاه تحقق يافته است، ولى تحقق کامل آن طبق صريح آيه با فراگيرى و تداوم حکومت صالحان صورت‌پذير است که اين امر در دوران ظهور حضرت قائم(عج) انجام خواهد گرفت و حتما انجام خواهد گرفت.

خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا / سرویس صفحات فرهنگی:

آیت الله «محمدهادی معرفت» در سال ۱۳۰۹ ش. در خانواده روحانی در شهر کربلا متولد شد. پس از تحصیل مقدمات و سطح، در سال ۱۳۴۰ ش. و پس از فوت پدرش، برای تکمیل تحصیلات خود به نجف اشرف مهاجرت نمود و از دروس فرهیختگان علم و فقاهت آن دوران همچون آیت الله سید محسن حکیم، آیت الله سید ابوالقاسم خوئی و امام خمینی(ره) استفاده کرد.

در این هنگام بود که انگیزه پرداختن به مسائل قرآنی در کنار فقه و اصول، ایشان را به موضوع علوم قرآنی سوق داده، بیشتر اوقات خود را برای این کار مصروف داشت؛ تا بدانجا که پس از مدتی توانست کتاب ارزشمند "التمهید" را در شش مجلد و نیز کتاب "التفسیر و المفسرون" را در دو مجلد تالیف نماید.

در سال ۱۳۵۱ که حکومت بعث عراق ایرانیان اصیل را اخراج کرد، به اتفاق خانواده رهسپار ایران شد و در حوزه علمیه قم به فعالیت‌های علمی خود همچون تدریس و تألیف ادامه داد که محصول آن تالیف کتاب ارزشمند "صیانة القرآن من التحریف" و ترجمه کتاب "التفسیر و المفسرون" می‌باشد. کتاب های "ولایت فقیه"، "حدیث لا تعاد" و "التفسیر الجامع الاثری" که در آن روایات تفسیری فریقین جمع‌آوری و مورد نقد و بررسی قرار گرفته از دیگر آثار اوست.

آیت الله معرفت در سال ۱۳۸۶ شمسی در شهر مقدس قم به ملکوت اعلی پیوست.

آنچه در پی می آید قسمت پنجم مقاله "اهل‌بیت(ع) و تفسیر" به قلم مرحوم آیت الله محمدهادی معرفت است (برای خواندن قسمت های قبل، می توانید از لینک های زیر صفحه استفاده کنید):

            

         

2. قل ارايتم ان اصبح ماؤکم غوراً فمن يأتيکم بماء معين: بگو: به من خبر دهيد، اگر آب شما [به زمين‌] فرو رود، چه کسى آب روان برايتان خواهد آورد؟ (ملک، 30) عده‌اى اين آيه را بر حسب رواياتى که در تأويل آن وارد شده است تفسير پنداشته‌اند. على بن‌ابراهيم مى‌گويد: «معناى آيه اين است: چه مى‌پنداريد؟ اگر امام شما از نظرها پنهان گردد چه کسى امامى مثل او را برايتان خواهد آورد؟!» او به همين جمله اکتفا کرده و به حديث امام رضا(ع) استشهاد مى‌کند که از حضرت درباره آيه پرسيدند؛ فرمود: «ماؤکم به معناى ابوابکم يعنى ائمه است و ائمه دروازه‌هاى رحمت الهى ميان خدا و خلق‌اند. فمن يأتيکم بماء معين، يعنى بعلم الامام».

البته آوردن «ماء معين: آب فروزان» به عنوان کنايه از دانش پيراسته از ناخالصى‌هاى شبهات، امرى شناخته شده است. خداوند مى‌فرمايد: «و ان لو استقاموا على الطريقه لاسقيناهم ماء غدقا: اگر [مردم‌] در راه درست، پايدارى ورزند، قطعاً آب گوارايى بديشان مي‌نوشانيم.» (جن، 16) همين تفسير على بن ابراهيم را فيض در «صافى» آورده است. حق اين است که اين، تأويل آيه است نه تفسير آن، چون آب به مفهوم عامش اعم از حقيقى و کنايى گرفته شده است؛ يعنى آنچه مايه حيات است و موجب تداوم و بقاى آن مى‌گردد. خواه مادى باشد يا معنوى؛ به اين معنا شامل هم آب زلال و هم علم خالص مى‌شود. نتيجه اينکه بيرون کشيدن چنين معناى عامى از درون آيه، تأويل آن به حساب مى‌آيد نه تفسير.
در روايت صدوق در کتاب «کمال الدين» به اين مطلب تصريح شده است. از امام باقر(ع) درباره اين آيه پرسيدند، فرمود: «درباره ‌امام قائم نازل گشته است.» همچنين فرمود: «هرگاه ‌امام شما غايب گردد و ندانيد کجاست، پس چه کسى (جز خدا) آن امام را بر شما ظاهر مى‌گرداند تا شما را از آسمان‌ها و زمين خبر دهد و حلال و حرام شريعت را کاملا بيان دارد؟» امام سپس فرمود: «به خدا سوگند، تأويل اين آيه (ظهور قائم آل محمد) هنوز تحقق نيافته و هرآينه تحقق خواهد يافت.» على بن جعفر از برادرش امام کاظم(ع) از تأويل اين آيه پرسيد. فرمود: «اگر امام خود را نيافتيد و دسترسى به او پيدا نکرديد، چه خواهيد کرد؟» روشن است که اين گونه معانى، از قبيل معانى باطنى و تأويل به شمار مى‌رود چنانچه در همين روايات تصريح شده است و نبايد آن را تفسير شمرد.

3. و نُريد ان نمنّ على الذين استضعفوا فى الارض و نجعلهم ائمه و نجعلهم الوارثين: خواستيم بر کسانى که در آن سرزمين فرودست شده بودند، منّت نهيم و آنان را پيشوايان [مردم‌] گردانيم، و ايشان را وارث [زمين‌] کنيم. (قصص، 5) اين آيه بر حسب ظاهر، درباره قوم موسى(ع) و به استضعاف کشيده شدن آنان به دست فرعون نازل شده است و خدا اراده کرده است تا آنان را سربلند گرداند و فرعون و قومش را خوار و زبون کند. اما آيه داراى هدفى والاتر و گسترده‌تر است؛ وعده پيروزى مستضعفان و برترى يافتن آنان بر مستکبران را در هر عصر و زمان نويد مى‌دهد، همان سنت خداوندى که در ميان بندگان جارى است، ولى شرايطى دارد که بايد فراهم آيد؛ همان‌گونه که در آن روزگار عصر موسى و فرعون فراهم آمد که اگر آن شرايط پيش آيد و همان زمينه فراهم گردد، ديگر بار سنت الهى جارى خواهد شد؛ همان‌گونه که در گذشته جريان يافت.

اين آيه به يک سنت حتمى الهى اشارت دارد که همان پيروزى مستضعفان بر مستکبران است. اراده الهى بر آن تعلق گرفته است که صالحان بر زمين حکومت کنند و اين اراده گرچه گهگاه تحقق يافته است، ولى تحقق کامل آن طبق صريح آيه با فراگيرى و تداوم حکومت صالحان صورت‌پذير است که اين امر در دوران ظهور حضرت قائم(عج) انجام خواهد گرفت و حتما انجام خواهد گرفت؛ زيرا وعده الهى حتمى است و چون تا کنون به طور کامل تحقق نيافته است، حتما روزى خواهد آمد که تحقق پيدا کند: «ان الله لا يُخلف الميعاد: قطعاً خداوند در وعده [خود] خلاف نمى‌کند.» (آل عمران، 9) «و لن يُخلف الله وعده: خداوند هرگز از وعده خود تخلف نمى‌ورزد» (حج، 47) از اين رو تحقق کامل آيه و تأويل (بازگشت) آن، دوران ظهور حضرت قائم است.

ادامه دارد ...

...........................
پایان پیام/ 167


مطالب مرتبط

نظر خود را ارسال کنید

پست الکترونیکی شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای ضروری با * علامت خورده اند

*

All Content by AhlulBayt (a.s.) News Agency - ABNA is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License