به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ وزارت امور خارجه چین اعلام کرده است که «یو شیاویونگ»، نماینده ویژه این وزارتخانه در امور افغانستان، از ۳۰ ژوئیه تا ۸ اوت ۲۰۲۶ به ترکیه، پاکستان و افغانستان سفر کرده و با مقامهای این سه کشور درباره تحولات افغانستان و بهبود روابط کابل و اسلامآباد گفتوگو کرده است. پکن در اطلاعیه رسمی خود، او را نماینده ویژه وزارت امور خارجه چین در امور افغانستان معرفی کرده است.
این سفر تازهترین مرحله از تلاشهای چین برای میانجیگری میان طالبان و پاکستان است؛ دو طرفی که روابطشان از اواخر سال ۲۰۲۵ وارد یکی از پرتنشترین دورههای سالهای اخیر شده و درگیریهای مرزی و حملات هوایی نیز به آن افزوده شده است. یوناما میگوید از اول اکتبر ۲۰۲۵ تا پایان ژوئن ۲۰۲۶، در نتیجه درگیریهای فرامرزی میان نیروهای طالبان و پاکستان در خاک افغانستان، ۴۹۹ غیرنظامی کشته و هزار و ۲۱۶ نفر زخمی شدهاند.
مذاکرات ارومچی؛ توافق نهایی حاصل نشد
یکی از مهمترین تلاشهای چین، میزبانی گفتوگوهای سهجانبه در شهر ارومچی در منطقه سینکیانگ بود. هیئتهای چین، طالبان و پاکستان از اول تا هفتم آوریل در این مذاکرات شرکت کردند. ریاست هیئت چینی را لیو جینسونگ، مدیرکل بخش آسیای وزارت خارجه چین، و یو شیاویونگ بر عهده داشتند.
این مذاکرات بدون امضای یک توافق رسمی نهایی پایان یافت، اما برخلاف تعبیر شکست کامل مذاکرات، سه طرف بر ادامه تماسها، جلوگیری از تشدید بحران و بررسی یک طرح جامع برای حل اختلافات توافق کردند. چین نیز اعلام کرد که تروریسم را مسئله محوری در روابط افغانستان و پاکستان میداند.
با این حال، تحولات بعدی نشان داد که گفتوگوهای ارومچی هنوز نتوانستهاند یک آتشبس پایدار ایجاد کنند. تنها چند هفته پس از مذاکرات، درگیریها و حملات مرزی بار دیگر ادامه یافت و در ماههای بعد نیز تلفاتی در میان غیرنظامیان ثبت شد.
طالبان در آن زمان مذاکرات ارومچی را سازنده توصیف کرد و وزارت خارجه این گروه اعلام کرد که در این نشست درباره روابط دوجانبه، مسائل امنیتی و ثبات منطقهای گفتوگو شده است. در ماه مه نیز امیرخان متقی در کابل با یو شیاویونگ دیدار کرد و نماینده چین خواستار آن شد که مرحله بعدی مذاکرات به نتایج عملی منتهی شود.
اسلامآباد؛ تمرکز بر تحریک طالبان پاکستان و گروههای اویغور
در جریان سفر اخیر، یو شیاویونگ در اسلامآباد با محمد صادق، نماینده ویژه نخستوزیر پاکستان در امور افغانستان، دیدار کرد. وزارت خارجه چین نیز تصویر این دیدار را در گزارش رسمی سفر منتشر کرده است.
محمد صادق پس از این دیدار اعلام کرد دو طرف درباره تهدیدهای ناشی از تحریک طالبان پاکستان (TTP) و جنبش اسلامی ترکستان شرقی (ETIM) گفتوگو کرده و بر افزایش هماهنگی امنیتی تأکید داشتهاند. پاکستان میگوید اعضای تحریک طالبان پاکستان از خاک افغانستان برای طراحی و اجرای حملات استفاده میکنند؛ اتهامی که طالبان بارها آن را رد کردهاند.
مسئله گروههای مسلح تنها نگرانی پاکستان نیست. چین نیز نسبت به فعالیت گروههای اویغور و دیگر سازمانهای مسلح در افغانستان حساس است. پکن در بیانیه مشترک خود با اسلامآباد در ماه مه تصریح کرده بود که نباید به هیچ گروهی، از جمله تحریک طالبان پاکستان و جنبش اسلامی ترکستان شرقی، اجازه داده شود از قلمرو کشورهای منطقه برای تهدید امنیت دیگران استفاده کند.
چین در اوایل اوت نیز در شورای امنیت سازمان ملل خواستار اقدام جدی علیه گروههای تروریستی مستقر در افغانستان شد و هشدار داد که افغانستان نباید بار دیگر به بستری برای فعالیت گروههای تروریستی تبدیل شود.
کابل؛ ادامه دیپلماسی رفت و برگشتی چین
وزارت خارجه چین درباره جزئیات دیدارهای یو شیاویونگ در کابل در سفر اخیر اطلاعات زیادی منتشر نکرده و تنها گفته است که او با «مقامهای مربوطه» درباره بهبود و توسعه روابط افغانستان و پاکستان تبادل نظر کرده است. بنابراین، جزئیات بیشتری درباره طرفهای افغان این دور از گفتوگوها بهصورت رسمی اعلام نشده است.
با این حال، این نخستین سفر نماینده چین برای میانجیگری نیست. او در ماههای مارس و مه نیز با مقامهای طالبان، از جمله امیرخان متقی، دیدار کرده و بر حل اختلافات با پاکستان از طریق مذاکره و دیپلماسی تأکید کرده بود.
طالبان در مقابل تأکید کردهاند که اتهام پاکستان درباره پناهدادن به تحریک طالبان پاکستان را نمیپذیرند و اسلامآباد را متهم میکنند که مشکلات امنیتی داخلی خود را به افغانستان نسبت میدهد. پس از حملات هوایی پاکستان در اواخر ژوئن نیز وزارت خارجه طالبان کاردار پاکستان در کابل را احضار و این حملات را نقض حاکمیت افغانستان توصیف کرد.
ترکیه؛ افزودن یک بازیگر دیگر به روند میانجیگری
یو شیاویونگ در آنکارا نیز با جهاد ارگینای، مدیرکل آسیای جنوبی وزارت امور خارجه ترکیه، دیدار کرده است. به گفته وزارت خارجه چین، دو طرف درباره موضوعات مورد علاقه مشترک رایزنی کردهاند. نماینده چین نیز گفتوگوها را شامل «بازسازی مسالمتآمیز افغانستان» و امنیت و ثبات منطقهای دانسته است.
حضور ترکیه در این رایزنیها اهمیت دارد؛ زیرا آنکارا پیشتر نیز در کنار چین، قطر، عربستان و برخی دیگر از کشورهای منطقه در تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش میان کابل و اسلامآباد نقش داشته است.
چرا بحران افغانستان و پاکستان برای چین مهم است؟
ورود فعالتر پکن به این بحران تنها جنبه سیاسی ندارد. چین روابط راهبردی و سرمایهگذاریهای گستردهای با پاکستان دارد و امنیت پروژههای کریدور اقتصادی چین ـ پاکستان (CPEC) یکی از اولویتهای مهم پکن است. در بیانیه مشترک چین و پاکستان در ماه مه ۲۰۲۶، دو طرف بار دیگر بر توسعه مرحله دوم این کریدور و حفاظت از شهروندان، پروژهها و نهادهای چینی در پاکستان تأکید کردند.
افغانستان نیز بخشی از برنامه اتصال منطقهای چین است. در نشست سهجانبه وزیران خارجه چین، افغانستان و پاکستان در مه ۲۰۲۵، سه کشور بر گسترش «کمربند و جاده» و امتداد کریدور اقتصادی چین ـ پاکستان به افغانستان توافق کرده بودند. این موضوع در گفتوگوی سهجانبه کابل در اوت همان سال نیز دوباره مطرح شد.
بنابراین، ادامه تقابل کابل و اسلامآباد نهتنها امنیت مرزی، بلکه برنامههای اتصال تجاری افغانستان به پاکستان و چین و طرح گسترش CPEC به افغانستان را نیز با مشکل روبهرو میکند. این پیوند میان امنیت و اقتصاد یکی از دلایل اصلی فعالترشدن دیپلماسی چین است.
میانجیگری چین هنوز به نقطه تعیینکننده نرسیده است
سفر منطقهای یو شیاویونگ نشان میدهد که پکن پس از مذاکرات ارومچی، مسیر میانجیگری را متوقف نکرده و اکنون از دیپلماسی رفتوبرگشتی میان کابل و اسلامآباد و رایزنی با ترکیه استفاده میکند.
با این حال، اختلاف اصلی همچنان پابرجاست: پاکستان خواهان اقدام طالبان علیه تحریک طالبان پاکستان است، در حالی که طالبان اتهام پناهدادن به این گروه را رد میکنند. همزمان، تکرار حملات و درگیریهای مرزی پس از گفتوگوهای ارومچی نشان میدهد که تاکنون هیچ سازوکار سیاسی یا امنیتی پایداری برای حل این اختلاف ایجاد نشده است.
از این رو، اهمیت دور تازه تحرکات چین بیش از آنکه در یک توافق جدید باشد، در تلاش پکن برای جلوگیری از فروپاشی کامل کانال مذاکره میان دو همسایه است؛ کانالی که موفقیت یا شکست آن میتواند مستقیماً بر امنیت افغانستان، پاکستان و پروژههای اقتصادی و امنیتی چین در منطقه تأثیر بگذارد.
...........................
پایان پیام/
نظر شما