به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ بحرین پس از بیش از ۲۰ سال بار دیگر نظام کدخداهای محلی را احیا کرده است؛ تصمیمی که در شرایط کنونی این کشور، بیش از آنکه یک اقدام اداری معمول به نظر برسد، ابعاد سیاسی پیدا کرده است.
در گذشته، کدخداهای محلی وظیفه داشتند مشکلات و درخواستهای مردم هر منطقه را به مسئولان منتقل کنند و بهعنوان رابط میان مردم و حکومت فعالیت داشته باشند.
اما امروز شرایط بحرین با گذشته تفاوت زیادی دارد. این کشور دارای وزارتخانهها، شهرداریها و نهادهای دولتی مختلفی است که امکان ارتباط مستقیم با مناطق و روستاها را دارند.
به همین دلیل، بازگرداندن این ساختار قدیمی در شرایطی که انتخابات پارلمانی نیز متوقف شده، این پرسش را مطرح کرده است که چرا حکومت بار دیگر به چنین شیوهای برای ارتباط با جامعه روی آورده است.
این تصمیم همچنین از نظر زمانی قابل توجه است. نظام کدخداهای محلی در دهه ۱۹۹۰ و در دورهای که اعتراضات سیاسی و مطالبات برای بازگشت قانون اساسی و تشکیل مجلس منتخب افزایش یافته بود، دوباره مورد توجه قرار گرفت.
در سال ۲۰۰۲ نیز همزمان با شکلگیری شوراهای منتخب، بحثهایی درباره نقش این افراد و ارتباط آنان با ساختار حکومتی مطرح شد.
اکنون این ساختار بار دیگر در شرایطی احیا شده که انتخابات پارلمانی در بحرین متوقف شده و فعالیت برخی جریانها و نهادهای سیاسی و مدنی نیز با محدودیتهای جدی روبهرو است.
منتقدان میگویند در چنین شرایطی، بازگرداندن چهرههای محلی منصوب میتواند راهی برای پر کردن جای خالی نمایندگان منتخب و ایجاد کانال ارتباطی جدید میان حکومت و مردم باشد.
بر اساس این تحلیل، حکومت بحرین همچنان به افراد بانفوذ در مناطق مختلف نیاز دارد؛ اما تفاوت مهم اینجاست که این افراد به جای آنکه از طریق رأی مردم به جایگاه خود برسند، میتوانند از سوی حکومت انتخاب و منصوب شوند.
در نتیجه، به جای آنکه مردم نمایندگان خود را انتخاب کنند، حکومت افرادی را برای برقراری ارتباط با جامعه در مناطق مختلف تعیین میکند.
این روند میتواند رقابتهای محلی را نیز تغییر دهد. در چنین شرایطی ممکن است افراد و خانوادههای بانفوذ به جای رقابت برای جلب اعتماد مردم و حضور در انتخابات، برای جلب اعتماد حکومت و به دست آوردن جایگاه رسمی تلاش کنند.
در این صورت، نزدیک بودن به ساختار قدرت میتواند به عاملی برای افزایش نفوذ و جایگاه اجتماعی تبدیل شود.
در عین حال، پرسش مهم دیگری درباره حدود وظایف این افراد مطرح است. اگر نقش آنان تنها انتقال مشکلات خدماتی و درخواستهای مردم باشد، میتوان آنها را رابط میان مردم و دستگاههای دولتی دانست؛ اما اگر وظایفشان به بررسی فعالیتهای اجتماعی، افراد و تحولات محلی نیز گسترش پیدا کند، ممکن است نقش آنان از یک رابط محلی فراتر رفته و به نوعی نظارت بر جامعه تبدیل شود.
از این منظر، بازگشت کدخداهای محلی را باید در کنار تحولات سیاسی اخیر بحرین بررسی کرد. توقف انتخابات و محدود شدن فعالیت نهادهای سیاسی، نیاز حکومت به ایجاد شبکهای از افراد مورد اعتماد در مناطق مختلف را افزایش میدهد؛ افرادی که بتوانند ارتباط حکومت با جامعه را حفظ کنند، اما جایگاهشان بیش از آنکه از رأی مردم ناشی شود، به حمایت و انتصاب حکومت وابسته باشد.
به این ترتیب، آنچه در بحرین در حال شکلگیری است، میتواند نشانه یک تغییر مهم در شیوه ارتباط حکومت با جامعه باشد؛ نمایندگی بدون انتخابات و انتخاب چهرههای محلی از بالا به جای انتخاب آنها توسط مردم. به همین دلیل، بازگشت کدخداهای محلی در کنار تعطیلی انتخابات، از نگاه منتقدان نشانهای از یک عقبگرد سیاسی و بازگشت به شیوههایی است که قرار بود با گسترش نهادهای انتخابی کنار گذاشته شوند.
...........
پایان پیام
نظر شما