پس از سیمرغ سی ‏ام ـ 4

یک منتقد: "بیداری" فیلمی استعاری است

  • کد خبر : 298717
  • منبع : اختصاصی ابنا
خبرگزاری اهل بیت‏(ع) ـ ابنا / سرویس صفحات فرهنگی: خبرگزاری ابنا اینک و پس از پایان سی‏امین جشنواره فیلم فجر، در سلسله گزارش‏ها و مصاحبه‏هایی ـ با عنوان "پس از سیمرغ سی‏ام" ـ به فیلم‏هایی می‏پردازد که موضوع آنها مرتبط با عرصه‏های فعالیت این خبرگزاری است. یکی از جنجال برانگیز‏ترین فیلم‏های سی‏امین جشنواره فیلم فجر "بیداری" ساخته «فرزاد مؤتمن» بود که در زمان اکران در سالن برج میلاد با واکنش منفی برخی اهالی رسانه و هنرمندان مواجه شد و حتی جلسه نقد آن با کم‏تحملی "منتقد جلسه" و "تهیه کننده فیلم" به تشنج کشیده شد. بيداري ششمين فيلم موتمن است. سه سال پيش به مناسبت سي امين سالگرد انقلاب مديريت وقت فارابي تصميم به ساخت تعدادي فيلم با موضوع انقلاب گرفت؛ همه اين آثار ساخته و نمايش داده شدند بجز بيداري كه مراحل فني اش طول كشيد و امسال در جشنواره سي ام نمايش داده شد. «بيداري» داستان زني به نام زهرا را روايت مي كند كه حافظه اش از زماني كه براي آخرين بار دختر 6 ساله اش ياسمن را ديده، متوقف شده است. اكنون پس از گذشت 24 سال از آن اتفاق، حافظه زهرا بازگشته و او قصد دارد دختر گمشده‌اش را بيابد؛ اما همه نشاني هايي كه به ياد دارد به كلي تغيير كرده است. در این فیلم حامد بهداد در نقش يك چريك ظاهر شده همچنين نيكي كريمي و شقايق فراهاني نقش يك مادر و دختر را بازی می‏کنند. «علی شیروانی» منتقد سینما و رییس اداره تولید محتوای نهاد کتابخانه های کشور ضمن گفتگو در مورد فیلم بیداری ساخته فرزاد موتمن نکاتی را درباره موضوع انقلاب اسلامی در سینمای ایران بیان داشته است.

ابنا: از نظر شما چرا موضوع انقلاب اسلامی در سینما کمتر به آن پرداخته میشود و بیشتر برنامه های تولیدی در این موضوع به تلویزیون منتقل شده است در حالی که موضوع انقلاب اسلامی در کنار موضوع دفاع مقدس یکی از المانهای اصلی در سینما بوده است؟

ـ  بنده با این حرف موافق نیستم از نظر من انقلاب اسلامی هنوز هم به عنوان یک المان اصلی در کار فیلمسازان به چشم میخورد و تنها تفاوتی که ایجاد شده آن است که این موضوعات بیشتر رنگ و بوی استعاری گرفته اند و در لایه زیرین داستان قرار دارند

ابنا: لطفا بیشتر توضیح دهید و بفرمایید دقیقا منظورتان چیست؟

ـ فیلم‏هایی که در مورد موضوع انقلاب ساخته می شوند دیگر دقیقاً به بطن ماجراهای انقلاب نمی پردازند و بیشتر به عنوان داستان هایی فرعی در گوشه و کنار به آنها اشاره می شود. داستان اساساً حول محور مفهومی خاص و یا استعاره ای که در زندگی شخصیت ها شکل می‏گیرد پرداخته می شود. این به آن معناست که مفهومی در زیر عناصر داستانی وجود دارد که تمام بخش های فیزیکی فیلم برای نشان دادن او گرد هم آمده اند. به عنوان مثال همین فیلم بیداری که قرار است در مورد آن حرف بزنیم چنین ساختاری دارد. یک داستان که اتفاقات بزرگ در جریان انقلاب تنها در گوشه و کنار آن شنیده می شود و استعاره‏ای که همه چیز بر آن بنا شده است.

ابنا: بنابراین به اعتقاد شما فیلم بیداری فیلمی استعاری است. می‏توانید این استعاره را برای ما بیان کنید؟

ـ ابتدا باید از طرح داستان شروع کنیم زنی که بسیار نگران آینده فرزند شش ساله اش است. دختر او بعد از شهادت شوهرش در سال 57 تنها دلیل زندگی او شده است و دلواپسی های او برای دختر بسیار زیاد است. این نگرانی باعث پرورش مقاومت بسیار زیادی در زن می شود که حتی در برابر مرگ هم مقاومت می کند. او در روز جشن تولد دخترش در سال 63 و دوران اوج جنگ با مینی بوسی تصادف می کند و ما از آن به بعد شاهد آن هستیم که این زن ناگهان به بیست سال بعد پرتاب می شود. خانه اش را آدم های دیگری اشغال کرده اند. در مدرسه ای که روزی در آن معلم بود دیگر کسی او را نمی شناسد و آدرس مهد کودکی که دخترش در آن درس می خوانده است به کلی غلط است و اصلاً می گویند چنین مهدی کودکی وجود خارجی نداشته است. در نهایت ما متوجه می شویم که این زن به دلیل مقاومت بسیار زیادی که در برابر مرگ نشان می داده است توانسته امتیازی به دست بیاورد. شوهر شهید او این امکان را به او می دهد تا به بیست سال بعد سفر کند و موفقیت های دخترشان را در زمینه های علمی و خانواده گی ببیند و دست از نگرانی بردارد. در واقع این موقعیت استعاره‏ای از کودکی انقلاب است و اینکه پدران و مادران انقلاب مدام نگران آینده این انقلاب هستند ولی در واقع صاحب و گرداننده این کار شخص دیگری است و او می داند که چگونه این مسیر پر از فراز و نشیب را طی کند.

ابنا: جدای از این بحث ها ظاهرا این فیلم حاشیه ‏های زیادی را هم در جشنواره ایجاد کرد.

ـ بله. بیداری یکی از حاشیه سازهای این جشنواره بود. اختلافی که بین تهیه کننده و کارگردان اتفاق افتاد عملاً باعث شد که فیلم یک دستی خود را از دست بدهد و به اثری کاملاً ناموافق و شور و بی نمک تبدیل بشود. از سوی دیگر برخورد بسیار زننده تهیه کننده این فیلم با منتقدان که باعث شد منتقدان به اعتراض سالن کنفرانس را ترک کنند. از طرفی فیلم آنقدر کند و یکنواخت پیش می رود که صدای تماشاچیان را در آورد و خیلی ها وسط فیلم از سالن سینما بیرون آمدند یا فیلم را هو کردند.

ابنا: پس نقطه ضعف های زیادی در این فیلم وجود داشته است؟

ـ از نظر من، اگر داستان فیلم طوری پرداخت می شد که ما از همان ابتدا بدانیم که این مادر نگرانی ویژه ای درباره دختر خود دارد حتماً فضای حسی فیلم بهتر از این می شد اما اینگونه نبود. در فیلم ما مدام شاهد آن هستیم که این مادر در جستجوی دختر خود است ولی هر مادری وقتی بچه خود را گم می کند دست به این کار می زند و هیچ چیز خاصی در مورد این زن به ما نشان داده نمی شود که ما را متقاعد کند این زن بعد از دست دادن شوهرش حساسیت خاصی بر دخترش دارد. از طرف دیگر شاهد آن هستیم که دختر او بعد از گذشت سالیان دراز هنوز به فکر مادرش است و از غم او می سوزد و در آخر فیلم زمانی که مادر بالاخره پی می برد که نگرانی اش در مورد دخترش بی مورد بوده است دختر هم از غم فراق مادر رها می شود و به قولی ناگهان از این رو به آن رو می شود. این موضوع هم از نظر منطق داستانی با عقل جور در نمی آید. خصوصاً که این دختر حتی در عکسهای عروسی اش هم زنی غصه دار و افسرده نشان می دهد که این موضوع در سینما باعث خنده تماشاچیان شد. من خودم در سینما شاهد بودم.

در کل این فیلم روند بسیار کندی دارد و نمی تواند بعد از ده دقیقه ابتدایی داستان را با کشش ادامه دهد. در واقع تا آنجایی که فیلم دارد زمینه های داستانی را تعر یف می کند و به اصطلاح پیش داستان را می گوید ریتم خوب است اما از جایی که موقع کنش و واکنش شخصیت ها می شود دیگر فیلم از ریتم می افتد و همه حوادث و اتفاقات قابل حدس می شوند.

ابنا: تشکر میکنم که وقتتان را در اختیار ما قرار دادید.

ـ خواهش می‎کنم.

............................

پایان پیام/ 161 ـ 162

   

عناوین مرتبط :

ــ پس از سیمرغ سی ‏ام / 1. مصاحبه با «پرویز شیخ طادی» کارگردان "روزهای زندگی"

ــ پس از سیمرغ سی ‏ام / 2. چند کلمه خطاب به «رضا عطاران» کارگردان "خوابم میاد"

ــ پس از سیمرغ سی ‏ام / 3. نقد فیلم و فیلمنامه "شور شیرین"

ــ پس از سیمرغ سی ‏ام / 4. نقد فیلم سینمایی "بیداری"

ــ پس از سیمرغ سی ‏ام / 5. بررسی فیلم های "خرس"، "ضد گلوله" و "روزهای زندگی"


All Content by AhlulBayt (a.s.) News Agency - ABNA is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License