به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ کنگره بینالمللی فقه مدیریت و سیاستگذاری در چارچوب آموزههای قرآنی، عصر امروز ۲۹ بهمنماه، در مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه، برگزار شد و در این محفل آیتالله شیخ محسن فقیهی عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و آیتالله حاج سید میرتقی حسینی گرگانی از اساتید دروس خارج حوزه به سخنرانی پرداختند.
آیتالله گرگانی در ابتدای سخنان خود، ضمن تقدیر از برگزارکنندگان این کنگره، بر قدمت بحث مدیریت در فقه تأکید کرد که ماهیت قرآنی کنگره نشان میدهد این بحث سابقهای دیرینه دارد و امری نوظهور نیست.
وی تأکید کرد که اصل تشکیل حکومت توسط پیامبران الهی امری جدید نبوده و قرآن به صراحت به سیره حکومتی برخی از آنان اشاره دارد.
گسست نظریه و ظهور منازعات؛ از مدینهالعلم تا سقیفه
آیتالله حسینی گرگانی به دوره پس از رحلت پیامبر(ص) اشاره کرد و گفت: «وقتی درب سقیفه باز شد و درب مدینه العلم بسته شد دیگر کم کم بحثهای دیگری پیش آمد، بحث تشکیلاتی نبود و مردم سوالات را فردی از اهل بیت(ع) سوال میکردند.»
وی در ادامه به مسئله مشروطیت پرداخت و توضیح داد که تقسیمبندی فقها در آن دوران نه بر اساس مبنای فقهی صحیح، بلکه ناشی از «مصداقی بودن بحث و عدم درک صحیح موضوع و برداشتها» بوده است، هرچند که در فقه موارد مشابه فراوانی وجود دارد. ایشان تمایز میان حوزههای فقهی را مطرح و خاطرنشان ساخت: «افعال مکلفین آیا به فقه فردی ربط دارد خیر. کارهای عبادی انفرادی داریم. کارهای عبادی اجتماعی داریم، کارهای عبادی سیاسی داریم.» این مباحث، چنانکه اشاره شد، در زمان محقق حلی نیز مطرح بوده و ریشه در قرآن و روایات اهلبیت دارد.
ساختار نبوی و چرایی تأخیر در حکمرانی سیاسی
وی، آنچه باعث تلقی جدید بودن بحث مدیریت شده را شروط و قیود خاص این حوزه دانست. آیتالله گرگانی تصریح کرد: «پیامبر حکومت کرده و شکی در این نیست.» وی به دوران ۱۳ ساله پیامبری در مکه اشاره کرد و دلیل عدم صدور دستور عبادی و سیاسی در آن دوره را نیاز پیامبر(ص) به ساختار و عده و عُده برشمرد.
این استاد حوزه در ادامه، دیدگاه برخی منتقدان درباره مدیریت پیامبر(ص) را نقل کرد و افزود: «برخی درباره مدیریت پیامبر میفرمودند رفتارهای فردی پیامبر مد نظر قرار میگیرد. رفتار پیامبر با کفار، با همسایه، با همسر، با اصحاب و… دلیلش همان مطلبی است که عرض شد.»
حکومت اسلامی؛ مدیریت امانت الهی
آیتالله گرگانی ضمن تأکید بر موفقیت حکومت اسلامی پس از ۴۷ سال سختی، به تفسیر سوره حمد توسط امام خمینی(ره) اشاره کرد و گفت که حضرت امام تبیین کردند که محورهای اساسی انسان، ابعاد وجودی و اخلاقی اوست و «انسان را بشناسید تا بتوانید حکومت کنید.».
وی به دوران حکومت حضرت علی(ع) پس از درگذشت خلیفه سوم و اقبال عمومی مردم اشاره کرد و بیان کرد که در آن زمان، حضرت علی(ع) با وجود مخالفتها، برای حفظ مصلحت، برخی مسئولین منصوب خلیفه سوم را برای مقطعی پذیرفت.
سپس وی به نامه پنجم نهجالبلاغه به اشعث بن قیس استناد کرد و توضیح داد که حضرت امیر(ع) در عتاب به اشعث، صدارت را امری اعتباری ندانست، بلکه آن را امانت خواند: «حضرت امیر به اشعث نامه میزند، وقتی به حضرت گفتند اشعث به بیتالمال دستدرازی کرده، حضرت نامه میزند که صدارت و جایگاه سیاسی وی را امر اعتباری میداند، حتی بلکه امانت میداند و میفرماید تو امانتداری و این مسند نزد تو امانت است.» آیتالله گرگانی نتیجه گرفت که اگر مدیریت امانت باشد، صلاحیتسنجی ضروری است و افزود: «باید با اختبار و امتحان و شناخت کافی مدیر تعیین شود و مهارتسنجی و قدرتسنجی فرد باید مورد توجه قرار بگیرد.»
صلاحیت فقیه و ممنوعیت هرج و مرج، تضمین بقای نظام
در انتها، آیتالله گرگانی به شرایط فقیه جامعالشرایط اشاره کرد که هم ابعاد فردی و هم سیاسی را میداند، یعنی به وی نمایندگی امام عصر را دادهاند. در میان فقها همه یکسان نیستند. شرایط زندگی، فرهنگ، آداب و رسوم و… در این تاثیرگذار است.
او در جمعبندی تأکید کرد که بر اساس ادله باید مشخص شود چه کسی صلاحیت مدیریت دارد و مطرح ساخت: اختلال نظام و هرج و مرج ممنوع است و این یعنی هر فقیهی توان اداره جامعه ندارد. فقها امور دینی را رسیدگی میکنند، ولی هر یک توان مدیریت کلان کشور را دارا نیستند.» این بدان معناست که حفظ نظام اسلامی که اولویت اصلی حکومت است، منافاتی با رعایت عدالت ندارد، بلکه رعایت عدالت باید در چارچوب حفظ کل نظام صورت پذیرد.
......................
پایان پیام
نظر شما