یک‌شنبه
۲۲:۴۴
۵ دی ۱۴۰۰
1102717
منبع: اختصاصی ابنا

اخبار همایش اسماعیلیه در ایران - 4

ندیم: حضور اسماعیلیان در سه دوره مختلف تاریخی در "منطقه فارس" ثبت شده است

عضو هیأت علمی دانشگاه شیراز گفت: اسماعیلیان در سه دوره آل بویه، شبانکاره و سلجوقیان در فارس حضور پیدا کردند.

به گزارش خبرگزاری اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ نخستین همایش "اسماعیلیه در ایران؛ کلام، ادبیات و تاریخ" به همت معاونت پژوهش دانشگاه ادیان و مذاهب از شامگاه دیروز 4 دی 1400 در فضای مجازی آغاز شد و تا پنجشنبه 9 دی هر شب برگزار می شود.

در دومین شب این وبینار حجت‌الاسلام دکتر «فرمانیان» در موضوع "نظریه امامت در اسماعیلیه" و دکتر «مصطفی ندیم» در موضوع "اسماعیلیان در فارس" به ارائه مطالب خود پرداختند.

دبیری این همایش نیز بر عهده دکتر «مهدی علمی دانشور» است.

   

       

* مناطق پنجگانه فارس

دکتر «مصطفی ندیم» دانشیار گروه تاریخ دانشگاه شیراز دومین سخنران شب دوم این همایش بود که در موضوع "اسماعیلیان در فارس"  به ایراد سخن پرداخت و به سه ثبت تاریخی از حضور اسماعیلیان در منطقه فارس بزرگ پرداخت.

وی در ابتدای بحث خود به تقسیم تاریخی مناطق فارس پرداخت و گفت: کتاب "مسالک الممالک" اثر «ابراهیم بن محمد اصطخرى» از دانشمندان سده چهارم هجری قمری، نخستین کتبی است که درباره فارس نوشته شده است.

ندیم اضافه کرد: مطابق این کتاب، فارس به پنج کوره یا ایالت یا منطقه تقسیم می‌شد؛ "اصطخر"، "شاپور"، "اردشیرخوره"، "داراب کرد" و "اَرّجان".

این استاد دانشگاه درباره وسعت و اهمیت این مناطق هم گفت: "شیراز" در اردشیرخوره بوده است. ارّجان هم دارای بنادر مهمی بود که در دوره اسلامی نیز - بویژه از زمان حکومت "آل بویه" که تجارت اهمیت پیدا کرد - بسیار مهم بودند.

* اسماعیلیان در فارس

ندیم ادامه داد: اسماعیلیان که با حاکمیت درگیر بودند تمایل داشتند که در مناطقی باشند که از دسترسی و گرند حکومت دور باشند، لذا بیشتر در شمال ایران و در مناطق کوهستانی بودند، اما به فارس نیز آمدند.

وی تصریح کرد: محققان، سه دوره از حضور اسماعیلیان را در فارس ثبت کرده اند؛ دوره "آل بویه"، دوره "شبانکاره" و دوره "سلجوقیان". در حالی که یکی از این دوره ها درست به نظر نمی رسد.

* تسامح آل بویه با پیروان ادیان و مذاهب مختلف

عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز افزود: ما از تسامح مذهبی آل بویه بویژه «عضدالدوله دیلمی» خبر داریم. در دوره آنها، پیروان ادیان و مذاهب مختلف در قلمروی آل بویه براحتی زندگی می‌کردند و آزادانه مناسک خود را انجام می‌دادند. این، اولین دوره ای است که از حضور اساعیلیان در فارس ثبت شده است.

وی ادامه داد: عضدالدوله و دیگر حاکمان آل بویه، چنین فضایی را برای اسماعیلیان هم فراهم کردند. آنها با فاطمیان مصر هم از طریق بنادر فارس ارتباط تجاری داشتند. اما این به معنای پذیرش باورهای اسماعیلی به وسیله آل بویه نیست. اگر آل بویه باورهای اسماعیلی را نپذیرفتند، اما با آنها مخالفت هم نکردند. 

ندیم درباره دومین حضور اسماعیلیان در فارس هم اظهار کرد: دومین موردی که حضور اسماعیلیان در فارس ثبت شده، مربوط به دوره "شبانکاره" است. در تاریخ فارس آمده است که "اسمعیلیان در اصفهان با سلجوقیان درگیر شدند و «ابوکالیجار» با آنها جنگید و شکست خوردند و به داراب رفتند." در حالی که این اسمعیلیان، ارتباطی به مذهب اسماعیلی نداشنند؛ بلکه اینها مهمترین تیره شبانکاره بودند. برخی محققان، این اشتباه را مرتکب شدند و تصور کردند که شبانکاره های داراب، اسماعیلی مذهب بودند!

  

   

* دوره افول اسماعیلیان در فارس

 وی ادامه داد: سومین موردی که از حضور اسماعیلیان در فارس ثبت شده، در قرن چهارم و پنجم در "ایالت ارّجان" بوده است. اسماعیلیان در سال ۴۹۴ سه قلعه مهم در ارّجان داشتند. دلیل حضور آنها در این منطقه نیز این بود که ارّجان دارای کوهستان‌های بلندی است و از سوی دیگر، بحرین و گناوه - محل زندگی قرامطه - نزدیک این منطقه بوده است.

عضو هیأت علمی دانشگاه شیراز خاطرنشان کرد: در مدتی که اسماعیلیان در ارّجان بودند، آسیب زیادی به این منطقه - چه در حوادث طبیعی مانند زلزله بزرگ و چه در حوادثی مانند نبردهای مختلف بین گروه‌های گوناگون - وارد شد. این آسیب‌ها موجب گردید که ارّجان که زمانی دارای عواید فراوان بود، تخریب شود و ساکنان آن به "بهبهان" مهاجرت کنند.

دکتر ندیم در پایان تأکید کرد: یکی از عوامل مهم افول اسماعیلیان ارّجان، "تضعیف قدرت اقتصادی این شهر" بود. در سال ۳۲۱ شهر "سینیز" که از بنادر مهم فارس بود، آنچنان آسیب دید که دیگر هیچگاه نتوانست سر برآورد.

   

   

شایان ذکر است نخستین «همایش اسماعیلیه در ایران؛ کلام، ادبیات و تاریخ» با حضور و ارائه اساتید حوزه و دانشگاه و با اعطای گواهی معتبر به شرکت کنندگان، به‌صورت مجازی در دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار می شود.

بنا بر اعلام معاونت پژوهش دانشگاه ادیان و مذاهب برنامه سخنرانی اساتید در این همایش به شرح زیر است:

1) شنبه 4 دی 1400 ساعت 20 - حجت‌الاسلام‌ دکتر حمیدرضا شریعتمداری (دانشیار گروه شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب) - موضوع سخنرانی: تاویلات باطنی اسماعیلیه

2) یکشنبه 5 دی 1400 ، ساعت 20 - حجت الاسلام دکتر مهدی فرمانیان (دانشیار گروه مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب) - موضوع سخنرانی: نظریه امامت در اسماعیلیه

3) یکشنبه 5 دی 1400، ساعت 20:45 - دکتر مصطفی ندیم (دانشیار گروه تاریخ دانشگاه شیراز) - موضوع سخنرانی: اسماعیلیان در فارس

4) دوشنبه 6 دی 1400 ، ساعت 20 - دکتر سیداحمد تمیم داری (استاد گروه ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی(ره) - موضوع: ادبیات اسماعیلیه

5) سه شنبه 7 دی 1400 ، ساعت 20 - دکتر فاطمه جان احمدی (استاد گروه تاریخ دانشگاه تربیت مدرس) - موضوع سخنرانی: اسماعیلیه و مسئله غلات

6) چهارشنبه 8 دی 1400 ، ساعت 20 - دکتر مهدی علمی دانشور (پژوهشگر ادیان ایران باستان و دبیر علمی نشست) - موضوع سخنرانی: نمود مفاهیم دینی ایران باستان در مبانی کلامی اسماعیلیه

7) چهارشنبه 8 دی 1400، ساعت 20:45 - دکتر جهانبخش ثواقب (استاد گروه تاریخ دانشگاه لرستان) - موضوع سخنرانی: نقش تشکیلات دعوه در گسترش اسماعیلیه در ایران

8) پنج شنبه 9 دی 1400 ، ساعت 20 - دکتر سید غنی افتخاری (استادیار گروه تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی) - موضوع سخنرانی: پژوهش های تاریخی اجتماعی و بررسی موقعیت قلاع اسماعیلیان

9) پنج شنبه 9 دی 1400 ، ساعت 20:45 دکتر مصطفی بهشتی سرشت (دانشیار گروه تاریخ دانشگاه امام خمینی(ره)) - موضوع سخنرانی: تهاجم مغول و نهضت اسماعیلیه

برای دسترسی به اخبار و گزارس های این همایش می توانید از لینک های زیر استفاده کنید.

...........................
پایان پیام/ 101-268

   

* اخبار نخستین همایش "اسماعیلیه در ایران؛ کلام، ادبیات و تاریخ"
1. نخستین همایش «اسماعیلیه در ایران؛ کلام، ادبیات و تاریخ» در دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار می‌شود + پوستر
2. سخنرانی حجت الاسلام دکتر «شریعتمداری»/ تأویل نزد شیعیان اسماعیلی و شیعیان اثناعشری چه تفاوتی دارد؟
3. سخنرانی حجت الاسلام دکتر «فرمانیان»/ تعداد اسماعیلیان در ایران و جهان چند نفر است؟
4. سخنرانی دکتر «مصطفی ندیم»/ سه حضور از اسماعیلیان در منطقه فارس ثبت شده است