به گزارش خبرگزاری اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ بار دیگر پرچم های سیاه، خبر از آمدن محرم دادند و از امروز مجالس و محافل عزاداری حسینی برپا شده و خلق عالم به شورش افتاده اند. دهه عاشورا که می آید، این سؤال هم هر ساله همراه آن به سراغ عاشقان نهضت حسینی می آید که آیا ما ظرفیت استفاده از ظرفیت های عاشورا را داریم؟
یک جواب اینست که داریم، زیرا اگر نداشتیم اسلام اهل بیت تا امروز زنده و پویا نمی ماند. این، ترجمه ساده آن سخن حکیمانه است که "الاسلام، محمدی الحدوث و حسینی البقاء". علاوه بر این، اگر ما ظرفیت استفاده از ظرفیت های عاشورا را نداشتیم، انقلاب اسلامی ما پیروز نمی شد، انقلابی که با تکیه بر واقعیت انکارناپذیر "خون بر شمشیر پیروز است" تحقق یافت و قدرت و نفوذ شگفت انگیز نهضت حسینی در روح و جان مردم ایران را نشان داد.
جواب دیگر اینست که اینها فقط قطره ای از دریای ظرفیت های عاشوراست. عاشورا نباید در این رویدادهای محدود خلاصه شود. اگر نهضت عاشورا به درستی شناخته شود و راهی که امام حسین و یارانش با نهضت خونین کربلا پیش پای ما گشودند ادامه یابد، اسلام جهانی می شود، انقلاب اسلامی به الگوئی برای ملت های تشنه آزادی در سرتاسر جهان تبدیل خواهد شد و فرهنگ عاشورا فرهنگ حاکم بر جهان خواهد بود. این نیز ترجمه روان "کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا" ست.
اعتراف کنیم که از ظرفیت های عاشورا استفاده لازم را نکرده ایم، زیرا ظرفیتی متناسب با عاشورا نداریم. ما وقتی به برکت عاشورا به قدرت و حاکمیت رسیدیم، از عاشورا به پوسته چسبیدیم و مغز آن را رها کردیم. شاید محافل عزاداری از نظر کمی رشد کرده باشد ولی از نظر کیفی دچار افت شدید شده است. در ساحت خطبا، دیگر از امثال فلسفی و تربتی خبری نیست، در عرصه مداحی گرفتار خرافات شده ایم و در صحنه محافل عزاداری به جای آنکه هند و پاکستان را از خرافات نجات دهیم، خودمان به آن آلوده شده ایم. غرق شدن در سیاست و وارد ساختن بازی های سیاسی در عزاداری ها، ما را از بهره برداری واقعی سیاسی از محافل عزای مذهبی دور ساخته است. اسلام، همانگونه که امام خمینی میفرمود، نماز و روزه و حج و جهاد و جشن ها و عزاداری هایش یکسره سیاست است اما سیاست بازی نیست. وقتی جای سیاست را با سیاست بازی عوض کنی، از مغز به پوسته می رسی و خود را تهی دست می یابی. این تهی دستی اگر ادامه پیدا کند، دیگر چیزی برای خودمان باقی نمی ماند چه رسد به اینکه چیزی برای عرضه به دیگر ملت ها داشته باشیم. پس باید چاره ای اندیشید.
راه چاره را باید در بازگشت به عزاداری های سنتی جستجو کرد. با ورود سبک های جدید مداحی به محافل عزاداری و حتی پائین آمدن سطح منبرها، هر روز از عزاداری سنتی فاصله بیشتری می گیریم. این، خطر بزرگی است که میراث عاشورا را تهدید می کند.
عزاداری سنتی، منبرهای پر از آیات قرآن و حدیث می خواهد و مداحی هائی که از اشعار شعرای بزرگی همچون محتشم کاشانی بهره داشته باشد و در متن مواعظی که از علما و خطبای نامدار دردست است حرکت کند. امروز، این قبیل عزاداری هم هر چند پیدا می شود ولی در غربت و انزوا قرار دارد. متأسفانه مداحی هائی به سبک ترانه های غربی و منبرهای خالی از آیه و روایت و موعظه اخلاقی، درحال تسخیر کردن محافل مذهبی هستند. کم عمق شدن نگاه ها به دین و رواج روزافزون بی تفاوتی به ویژه در نسل جوان، از همین کارکرد غیرسنتی عزاداری عاشورا ناشی شده است. اینکه امام خمینی همواره بر ضرورت حفظ عزاداری سنتی تأکید می کردند به همین دلیل بود. در دوران حیات امام خمینی هنوز عزاداری های سبک جدید رواج چندانی نداشت، اما آن پیر روشن ضمیر چنین آینده خطرناکی را پیش بینی می کرد و از همان زمان هشدارهای لازم را داده بود.
برای آنکه به توصیه امام خمینی عمل شود به یک نهضت قدرتمند حفاظت از عزاداری های سنتی نیازمندیم. این نهضت می تواند توسط یک تشکل مذهبی مرکب از افراد صاحب نظر در امر تبلیغ، اسلام شناس و آشنا با نیازهای روز جامعه به انجام این وظیفه مهم همت گمارد. بازگشت به شیوه های ساده گذشته در عزاداری ها، مقابله با خرافات، پالایش محافل مذهبی از انحرافات، جلوگیری از سودجوئی ها، مبارزه با شیوه های موهن در عزاداری ها و مداحی ها، پربار کردن منابر و مراثی، ترویج مقتل خوانی، بهره برداری صحیح از حضور جوانان در محافل و مجالس عزاداری و مشارکت دادن آنها در برپائی عزاداری های سنتی، از جمله اقداماتی هستند که این نهضت باید انجام دهد.
هر چند امور فرهنگی و تبلیغی، که عزاداری ها نیز از این جنس هستند، باید بدون توسل به اهرم های قدرت به پیش بروند، ولی از آنجا که سردمداران تحریف ها و خرافات اکنون به قدرتی در جامعه ما تبدیل شده اند، مبارزه با آنها و وادار کردنشان به عقب نشینی قطعاً نیازمند حمایت شدن از ناحیه مراکز رسمی کشور است. این حمایت می تواند از طریق وضع قوانین و مقررات شروع شود و نهادها و سازمان های فرهنگی به ویژه آن دسته از دستگاه ها که وظایفی برای نظارت بر محافل و مجالس مذهبی برعهده دارند نیز با جدی گرفتن امر نظارت، به تدریج عزاداری را از آلودگی ها پالایش کنند.
جلوگیری از پراکندگی های غیرلازم محافل عزاداری از قبیل چادرهای مکرری که در خیابان ها و کوچه ها دیده می شوند و تجمیع آنها در مساجد محل نیز می تواند یکی از اقدامات مؤثر در جهت ممانعت از هرز رفتن امکانات و نیروها و پدید آمدن انحرافات، خرافات و آلودگی ها در محافل و مجالس عزاداری باشد. پدیده پراکندگی غیرلازم چادرهای عزاداری متأسفانه در سال های اخیر درحال رشد است و یکی از عوامل سطحی شدن و دور شدن عزاداری ها از مسیر صحیح همین پدیده است. خودداری مراکز حمایتی از دادن امکانات به این چادرها و هدایت مشفقانه آنها به ادغام شدن در مراکز اصلی محله ها از یکطرف موجب رونق مساجد می شود و از طرف دیگر به حذف یکی از عوامل انحراف در عزاداری ها منجر می گردد.
در رأس تمام این اقدامات، آنچه می تواند در پالایش عزاداری ها از انحرافات بیش از همه مؤثر باشد، تذکرات جدی، مکرر و پیگیرانه بزرگان و رهبران مذهبی است. این تذکرات، در سال های گذشته توسط رهبر انقلاب و مراجع تقلید تا حدودی داده شده ولی به نظر می رسد نیاز جامعه بسیار بیش از آنست که تاکنون صورت گرفته است.
................پایان پیام/ 218