به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ قرآن کریم، در میان آیات خود، مطالب فراوانی درباره اهمیت، جایگاه، ضرورت و اقدامات مرتبط با فرهنگ مقاومت بیان کرده است. اگرچه در میان میان عبارات قرآنی نمیتوان کلمه «مقاومت» را یافت. اما کلماتی مانند «استقامت» که همریشه با آن هستند، در آیات مختلف قرآن آمده است.
کلمه عربی «مقاومه» و «استقامه» هر دو از ریشه «ق و م» است. کلمه استقامت به معنای استمرار، پایداری و مداومت بیان شده و نسبت این معانی با کلمه مقاومت روشن و بینیاز از هر توضیحی است. کلمه هم ریشه با «استقامت» با واژه های مانند «اسقتم» در سوره هود آیه ۱۱۲ و سوره شوری آیه ۱۵ ، «استقیما» در سوره یونس آیه ۸۹ و موارد دیگر آمده است. در مجموعه کلمه مرتبط با این واژه ۴۷ بار در قرآن کریم ذکر شده که به جز سوره توبه آیه ۷، همه موارد به موضوع «استقامت برای تحقق حق تا رسیدن به لقاء الله» مرتبط است. موضوعی که در مقوله «مقاومت» و مقابله با دشمنان خداوند تا آخرین روز حیات و رسیدن به مقام شهادت نیز قابل بیان است.
اگر در کنار آیاتی که در آن کلمه هم ریشه با «استقامت» بیان شده است، آیاتی که در آن ضرورت، اهداف، روش ها و ابزارهای مقاومت بیان شده را بررسی کنیم، میتوان گفت که حدود ۲۰۰ آیه در قرآن کریم به این موضوع پرداخته است.
اگرچه امکان بررسی همه این آیات در این نوشتار، ممکن نیست اما تلاش میشود تا برخی از نکات بنیادین در موضوع «مقاومت» بیان شود.
یکی از اصول بنیادین در موضوع مقاومت از دیدگاه قرآن کریم، «تاکید بر عهدشکنی دشمنان» است. در سوره انفال آیه ۵۶ خداوند میفرماید: «الَّذِینَ عَاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ یَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِی کُلِّ مَرَّةٍ وَهُمْ لَا یَتَّقُونَ؛ کسانی که با برخی از آنان پیمان بستی، ولی هر بار پیمانشان را میشکنند و از خدا پروا نمیکنند.»
روشن است که دشمنان اسلام که مهمترین هدف آنان نابودی مسلمانان است، تا زمانی که چارهای جز مذاکره و راهکارهای دیپلماتیک نداشته باشند، اقدام به گفتگو نخواهند کرد. حاصل این مذاکرات در نزد آنان نیز تنها تا زمانی معتبر خواهد بود که شرایط برای تهاجم مجدد فراهم شود. پس در نظر آنان، مذاکره صرفا یک تاکتیک برای رسیدن به زمان مناسب حمله مجدد است نه یک راهکار مناسب برای حل مشکلات بر مبنای منافع متقابل. علت این موضوع نیز آن است که در نگاه دشمنان، اصالت بر منفعت است نه اخلاق تا به دلایل اخلاقی، بر توافق نامهها پایبند بمانند.
این در حالی است که در آیات و روایات، اصالت بر رعایت اخلاق و پایداری بر قراردادها و توافق نامه است بر همین اساس نیز خداوند درآیات ۶۱ و ۶۲ همین سوره به رسول خود(ص) می فرماید: « وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ ۚ إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ، و اگر دشمنان تقاضای صلح کردند، شما نیز صلح کنید و بر خدا توکل کن، که یقیناً او شنوا و داناست.»
اما خداوند در کنار همین توصیه به صلح، هشدار میدهد تا مبادا «عهدشکنی دشمنان» فراموش شود: «وَإِنْ یُرِیدُوا أَنْ یَخْدَعُوکَ فَإِنَّ حَسْبَکَ اللَّهُ ۚ هُوَ الَّذِی أَیَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِینَ؛ و اگر بخواهند تو را بفریبند، یقیناً خدا تو را بس است؛ اوست کسی که تو را با یاری خود و به وسیله مؤمنان نیرومند ساخت.»
بر این اساس باید گفت که در اندیشه اسلامی و شیعی، «بدعهدی دشمنان» و «عدم اعتماد به آنها» یک ضرورت دائمی در هر گونه فعالیت در موضوع «مقاومت» است. تجربه «عهدشکنی» کفار و مشرکین در دوران پیامبر اسلام(ص) و مذاکرات متعدد با سران استکبار جهانی در دوران معاصر، نمونه های از تجربیات تاریخی بر این موضوع است.
در بخش بعدی این نوشته، ابعاد دیگر فرهنگ مقاومت شیعی بررسی میشود.
سید علیاصغر حسینی/ ابنا
----------------------
پایان پیام
نظر شما