خبرگزاری بینالمللی اهلبیت (ع) ـ ابنا: قرآن کریم می فرماید: (یَا ایُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُواْ لَهُ إِنَّ الَّذِینَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ لَنْ یَخْلُقُواْذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُواْ لَهُ وَإِن یَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَیْئًا لا یَسْتَنقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ). «ای مردم! مَثَلی زده شده است، گوش به آن فرا دهید: کسانی را که غیر از خدا می خوانید، هرگز نمی توانند مگسی بیافرینند، هرچند برای این کار دست به دست هم دهند! (نه تنها توان آفریدن مگس را ندارند بلکه) هرگاه مگس چیزی از آنها برباید نمی توانند آنرا باز پس گیرند! هم این طلب کنندگان ناتوانند و هم آن مطلوبان (هم این عابدان، هم آن معبودان)! ».[۱]
خداوند متعال شدّت ضعف و ناتوانی بتان و بت پرستان به مگس تمثیل آورده است. مثل مگس بیانگر ضعف و ناتوانی مخلوقات و قدرت و توانایی خالق یکتاست. انسانی که در برابر موجود ضعیفی همچون مگس، ناتوان و عاجز است، غرور و تکبّر در او چه معنا دارد.!
خداوند متعال در این مثل، شدّت ضعف و ناتوانی بتان و بت پرستان را ترسیم نموده، می فرماید: این بتهایی که شما آنها را معبود خود قرار داده اید و آنها را حاکم بر سرنوشت خویش و حلاّل مشکلات خود می دانید، هرگز نمی تواند موجود ضعیفی همچون «مگس» بیافرینند، هرچند بتها و همه معبودهای بی جان و جاندار همچون فرعونها و نمرودها و حتی همه دانشمندان و متفکّران و مخترعان دست به دست هم بدهند، قادر بر آفرینش مگسی نیستند، نه تنها توان این کار را ندارند، بلکه اگر مگسی چیزی از آنها برباید، نمی توانند آن را باز پس گیرند. مگس در ادبیات، «ضرب المثل» ضعف و ناتوانی است چنان که می گویند: مگسی را که تو پرواز دهی، شاهین است.
ای مگس عرصه سیمرغ نه جولانگه توست
عِرض خود می بری و زحمت ما می داری
به هر صورت، مثل مگس بیانگر ضعف و ناتوانی مخلوقات و قدرت و توانایی خالق یکتاست. در روایت است که روزی «منصور عباسی» حضور امام صادق علیه السّلام نشسته بود و مگسی روی صورت (یا بینی) منصور نشست، منصور آن را از خود دور کرده دو باره آمد، باز هم آن را راند، بار سوّم آمد، باز هم ردّش کرد (تا آن جا که مگس خشم منصور را بر انگیخت) رو کرد به امام صادق علیه السّلام و گفت: خدا مگس را برای چه آفرید؟ امام در پاسخ فرمود: «لِیُذِلَّ بِهِ الْجَبّارینَ؛ مگس را برای این آفرید که به وسیله این موجود ضعیف غرور جبّاران و متکبّران را در هم بشکند و پوزه آنان را به خاک بمالد».[۲]
یعنی انسانی که در برابر موجود ضعیفی همچون مگس، ناتوان و عاجز است، غرور و تکبّر در او چه معنا دارد!
صاحب تفسیر «کشف الاسرار» می گوید: «خداوند متعال مگس را ضعیف و گستاخ آفریده و شیر را قویِ رمنده خلق کرده است. اگر آن وقاحت و گستاخی که در مگس است در شیر می بود، هیچ کس روی زمین از زخم وی در امان نبود. لیکن به کمال حکمت و نفاذ قدرت هر چیز را سزای خویش بداد و با ضعف مگس وقاحت سزا بود و با قدرت شیر نفرت و رمندگی سزا بود. هر چیز به جای خویش آفرید و به سزای خویش بداشت».[۳]
منبع:
[۱] حجّ.۷۳.
[۲] تفسیر صفی، ج ۲، ص ۷۱۹.
[۳] اقتباس از کشف الاسرار و عده الابرار، ج ۸، ص ۲۱۰.
نظر شما