۲۱ شهریور ۱۴۰۵ - ۱۳:۰۶
عقلانیت؛ اصلی اساسی در اسلام

اسلام را متهم کردن به اینکه از عقلانیت جداست و نسبت به عقل بی‌اعتناست، همان‌قدر ظالمانه است که انکارِ یک امر بدیهی؛ انکار منافع خورشید یا انکار نور خورشید.

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت (ع) ـ ابنا: یک جمله راجع به این حرفی که از قول پاپ نقل شده است؛ عرض بکنیم که دنیای اسلام بحق در مقابل این حرف عکس‌العمل نشان داد. این اظهارنظری که از یک شخصیتِ روحانی مسیحی درباره‌ی اسلام با یک میلیارد و نیم انسانِ متدینِ به اسلام و با میلیونها کتابِ نوشته‌شده‌ی درباره‌ی اسلام، صادر شد، از دو جنبه قابل توجه است:جنبه‌ی اول که بیشتر هم امروز در دنیای اسلام و در این چند روز به آن توجه شده، مسأله‌ی تهمتی است که به اسلام متوجه شده است و این ایراد و این تهمت، ظلم به اسلام و بی‌انصافی درباره‌ی اسلام است. اسلام را متهم کردن به اینکه از عقلانیت جداست و نسبت به عقل بی‌اعتناست، همان‌قدر ظالمانه است که انکارِ یک امر بدیهی؛ انکار منافع خورشید یا انکار نور خورشید.

در کدام کتاب آسمانی این همه مخاطبان امر شده‌اند به تفکر، به تعقل؛ «لعلّکم تتفکّرون»(۱) «لعلّکم تعقلون»(۲) به تدبر در آیات تکوینی الهی. در کدام کتاب آسمانی در اولین خطاب به علم، به قلم، به تعلیم، توجه شده و اهمیت داده شده است.(۳) و امروز اگر دنیای غرب در کار علم و پیشرفت علمی موفقیتی دارد، کدام مورخ و مطلعِ باانصافی است که تصدیق نکند که این را از دنیای اسلام گرفته است. قرون وسطی که قرون تاریکی و ظلمت و سیاهی دنیای غرب و اروپا بود، دوران شکوفایی علم و تعقل و اندیشه و فلسفه و ابن‌سیناها و فارابی‌ها و افرادی این‌چنین، در دنیای اسلام است.

بیانات‌ رهبر شهید در دیدار دست‌اندرکاران ستاد اقامه‌ی نماز۱۳۸۵/۰۶/۲۷

منبع:

۱. سوره مبارکه البقرة آیه ۲۱۹
یَسأَلونَکَ عَنِ الخَمرِ وَالمَیسِرِ ۖ قُل فیهِما إِثمٌ کَبیرٌ وَمَنافِعُ لِلنّاسِ وَإِثمُهُما أَکبَرُ مِن نَفعِهِما ۗ وَیَسأَلونَکَ ماذا یُنفِقونَ قُلِ العَفوَ ۗ کَذٰلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمُ الآیاتِ لَعَلَّکُم تَتَفَکَّرونَ
ترجمه:در باره شراب و قمار از تو سؤال می‌کنند، بگو: «در آنها گناه و زیان بزرگی است؛ و منافعی (از نظر مادی) برای مردم در بردارد؛ (ولی) گناه آنها از نفعشان بیشتر است. و از تو می‌پرسند چه چیز انفاق کنند؟ بگو: از مازاد نیازمندی خود.» اینچنین خداوند آیات را برای شما روشن می‌سازد، شاید اندیشه کنید!

۲. سوره مبارکه البقرة آیه ۷۳
فَقُلنَا اضرِبوهُ بِبَعضِها ۚ کَذٰلِکَ یُحیِی اللَّهُ المَوتیٰ وَیُریکُم آیاتِهِ لَعَلَّکُم تَعقِلونَ
ترجمه:سپس گفتیم: «قسمتی از گاو را به مقتول بزنید! (تا زنده شود، و قاتل را معرفی کند.) خداوند این‌گونه مردگان را زنده می‌کند؛ و آیات خود را به شما نشان می‌دهد؛ شاید اندیشه کنید!»

۲. سوره مبارکه البقرة آیه ۲۴۲
کَذٰلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُم آیاتِهِ لَعَلَّکُم تَعقِلونَ
ترجمه:این چنین، خداوند آیات خود را برای شما شرح می‌دهد؛ شاید اندیشه کنید!

۲. سوره مبارکه الأنعام آیه ۱۵۱
قُل تَعالَوا أَتلُ ما حَرَّمَ رَبُّکُم عَلَیکُم ۖ أَلّا تُشرِکوا بِهِ شَیئًا ۖ وَبِالوالِدَینِ إِحسانًا ۖ وَلا تَقتُلوا أَولادَکُم مِن إِملاقٍ ۖ نَحنُ نَرزُقُکُم وَإِیّاهُم ۖ وَلا تَقرَبُوا الفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنها وَما بَطَنَ ۖ وَلا تَقتُلُوا النَّفسَ الَّتی حَرَّمَ اللَّهُ إِلّا بِالحَقِّ ۚ ذٰلِکُم وَصّاکُم بِهِ لَعَلَّکُم تَعقِلونَ
ترجمه:بگو: «بیایید آنچه را پروردگارتان بر شما حرام کرده است برایتان بخوانم: اینکه چیزی را شریک خدا قرار ندهید! و به پدر و مادر نیکی کنید! و فرزندانتان را از (ترس) فقر، نکشید! ما شما و آنها را روزی می‌دهیم؛ و نزدیک کارهای زشت نروید، چه آشکار باشد چه پنهان! و انسانی را که خداوند محترم شمرده، به قتل نرسانید! مگر بحق (و از روی استحقاق)؛ این چیزی است که خداوند شما را به آن سفارش کرده، شاید درک کنید!

۲. سوره مبارکه یوسف آیه ۲
إِنّا أَنزَلناهُ قُرآنًا عَرَبِیًّا لَعَلَّکُم تَعقِلونَ
ترجمه:ما آن را قرآنی عربی نازل کردیم، شاید شما درک کنید (و بیندیشید)!

۲. سوره مبارکه النور آیه ۶۱
لَیسَ عَلَی الأَعمیٰ حَرَجٌ وَلا عَلَی الأَعرَجِ حَرَجٌ وَلا عَلَی المَریضِ حَرَجٌ وَلا عَلیٰ أَنفُسِکُم أَن تَأکُلوا مِن بُیوتِکُم أَو بُیوتِ آبائِکُم أَو بُیوتِ أُمَّهاتِکُم أَو بُیوتِ إِخوانِکُم أَو بُیوتِ أَخَواتِکُم أَو بُیوتِ أَعمامِکُم أَو بُیوتِ عَمّاتِکُم أَو بُیوتِ أَخوالِکُم أَو بُیوتِ خالاتِکُم أَو ما مَلَکتُم مَفاتِحَهُ أَو صَدیقِکُم ۚ لَیسَ عَلَیکُم جُناحٌ أَن تَأکُلوا جَمیعًا أَو أَشتاتًا ۚ فَإِذا دَخَلتُم بُیوتًا فَسَلِّموا عَلیٰ أَنفُسِکُم تَحِیَّةً مِن عِندِ اللَّهِ مُبارَکَةً طَیِّبَةً ۚ کَذٰلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمُ الآیاتِ لَعَلَّکُم تَعقِلونَ
ترجمه:بر نابینا و افراد لنگ و بیمار گناهی نیست (که با شما هم غذا شوند)، و بر شما نیز گناهی نیست که از خانه‌های خودتان [=خانه‌های فرزندان یا همسرانتان که خانه خود شما محسوب می‌شود بدون اجازه خاصّی‌] غذا بخورید؛ و همچنین خانه‌های پدرانتان، یا خانه‌های مادرانتان، یا خانه‌های برادرانتان، یا خانه‌های خواهرانتان، یا خانه‌های عموهایتان، یا خانه‌های عمّه‌هایتان، یا خانه‌های داییهایتان، یا خانه‌های خاله‌هایتان، یا خانه‌ای که کلیدش در اختیار شماست، یا خانه‌های دوستانتان، بر شما گناهی نیست که بطور دسته‌جمعی یا جداگانه غذا بخورید؛ و هنگامی که داخل خانه‌ای شدید، بر خویشتن سلام کنید، سلام و تحیّتی از سوی خداوند، سلامی پربرکت و پاکیزه! این گونه خداوند آیات را برای شما روشن می‌کند، باشد که بیندیشید!

۲. سوره مبارکه غافر آیه ۶۷
هُوَ الَّذی خَلَقَکُم مِن تُرابٍ ثُمَّ مِن نُطفَةٍ ثُمَّ مِن عَلَقَةٍ ثُمَّ یُخرِجُکُم طِفلًا ثُمَّ لِتَبلُغوا أَشُدَّکُم ثُمَّ لِتَکونوا شُیوخًا ۚ وَمِنکُم مَن یُتَوَفّیٰ مِن قَبلُ ۖ وَلِتَبلُغوا أَجَلًا مُسَمًّی وَلَعَلَّکُم تَعقِلونَ
ترجمه:او کسی است که شما را از خاک آفرید، سپس از نطفه، سپس از علقه (خون بسته شده)، سپس شما را بصورت طفلی (از شکم مادر) بیرون می‌فرستد، بعد به مرحله کمال قوّت خود می‌رسید، و بعد از آن پیر می‌شوید و (در این میان) گروهی از شما پیش از رسیدن به این مرحله می‌میرند و در نهایت به سرآمد عمر خود می‌رسید؛ و شاید تعقّل کنید!

۲. سوره مبارکه الزخرف آیه ۳
إِنّا جَعَلناهُ قُرآنًا عَرَبِیًّا لَعَلَّکُم تَعقِلونَ
ترجمه:که ما آن را قرآنی فصیح و عربی قرار دادیم، شاید شما (آن را) درک کنید!

۲. سوره مبارکه الحدید آیه ۱۷
اعلَموا أَنَّ اللَّهَ یُحیِی الأَرضَ بَعدَ مَوتِها ۚ قَد بَیَّنّا لَکُمُ الآیاتِ لَعَلَّکُم تَعقِلونَ
ترجمه:بدانید خداوند زمین را بعد از مرگ آن زنده می‌کند! ما آیات (خود) را برای شما بیان کردیم، شاید اندیشه کنید!

۳. سوره مبارکه العلق آیه ۴
الَّذی عَلَّمَ بِالقَلَمِ
ترجمه:همان کسی که بوسیله قلم تعلیم نمود،

۳. سوره مبارکه العلق آیه ۵
عَلَّمَ الإِنسانَ ما لَم یَعلَم
ترجمه:و به انسان آنچه را نمی‌دانست یاد داد!

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha