به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) - ابنا - از مشهد مقدس؛ زمانی که امام خمینی رهبر کبیر انقلاب اسلامی گفت: «اصلا مرکز ایران، آستان قدس است» تا امروز که مشهدالرضا مهم‌ترین شهر ایران بعد از پایتخت به شمار می‌رود، بالغ بر چهار دهه می‌گذرد و در این مدت جایگاه این شهر دائم در حال رشد بوده است. بر این اساس رهبر شهید انقلاب در یکی از آخرین توصیفات خود درباره مشهد در شب حادثه تلخ سانحه برای رئیس‌جمهور فقید آیت‌الله رئیسی که کشور در معرض یکی از سخت‌ترین آزمون‌ها قرار داشت؛ خاطر نشان کرد: «ایران، ایران امام رضاست، مشهد قلّه‌ی شکوه معنوی این کشور است. امام یک وقتی فرمودند مشهد پایتخت معنوی ایران است؛ واقعاً هم همینجور است».
اکنون مشهد عملا به پایتخت دوم ایران تبدیل شده است. این شهر با هجرت امام رضا از مدینه - که خود شهری با منزلت والا در تاریخ اسلام و به نوعی پایتخت اهل‌بیت رسول خدا(ص) دانسته می‌شد - به یک قطب تأثیرگذار در تاریخ اسلام و جغرافیای مسلمانان تبدیل گردید.
پایداری مشهد در تاریخ با اتصال به اهل‌بیت(ع)
تاریخ تحولات سیاسی اسلام نشان می‌دهد منطقه خراسان، مرو و طوس اهمیت ویژه‌ای در نگاه خلفای مسلمان داشته است تا آنجا که پایتخت خلافت سترگ عباسی در مقطعی به این ناحیه منتقل می‌گردد و نخستین تجربه پایتختی خراسان بعد از ورود اسلام به شمار می‌رود. اما آنچه این جایگاه را در امتداد تاریخ تثبیت کرد حضور، شهادت و دفن امام علی بن موسی الرضا در دیار طوس به عنوان فرزند رسول خدا است.
از این رو نامدار شدن خراسان و طوس از ابتدا بر اساس وقایع بزرگ و سرنوشت ساز بوده است و مبداء ماندگاری آن در طول تاریخ تا به امروز با امر اهل‌بیت(ع) گره خورده است.
در ادوار بعد از پایان یافتن نظام خلافت، باز هم مشهد جایگاه غیرقابل چشم پوشی خود را حفظ کرد و در چند مرحله دیگر به عنوان مرکز سلسله‌های حکومتی قرار گرفت.
این جایگاه با قدرت یافتن سلسله‌های ایرانی شیعی مانند صفویان و اهتمام آنها به آبادانی، رونق و توسعه همه اعتاب مقدسه ایران و عراق وارد مرحله تازه‌ای می‌شود و خود یک مقطع متمایز اما به هم پیوسته تا انقلاب اسلامی است.
تقسیم تاریخ مشهد و ایران به قبل و بعد از انقلاب اسلامی
با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران که بر اساس آن می‌توان تاریخ سرزمین ایران را به قبل و بعد از آن تقسیم کرد؛ مشهد وارد مناسبات بزرگ فرهنگی، سیاسی و منطقه‌ای می‌گردد.
برخاستن چهره‌های متعدد از رهبران انقلاب اسلامی از خراسان و مشهد این شهر را به یک کانون محوری در مبارزات نهضت اسلامی ایران تبدیل کرد. شهیدان اندرزگو، هاشمی نژاد، مطهری و خامنه‌ای از جمله شاخص‌ترین آنها هستند. اما شخصیت آیت‌الله شهید سید علی خامنه‌ای که بعد از رحلت امام خمینی، رهبری ایران را بر دوش گرفت، به دلیل دلبستگی و ارادت مخصوص و بلکه وابستگی او به امام رضا (ع)، مشهد را علاوه بر سطح ملی در جهان اسلام نیز مطرح و نامبردار ساخت.
اهتمام آیت‌الله شهید خامنه‌ای در طول دوران زعامت خود به حضور و سخنرانی در نخستین روز عید نوروز هر سال نو و تشریح سیاست‌های راهبردی و سالانه جمهوری اسلامی در حرم امام رضا (ع)، تنها یک نمونه بارز برای فهم بهتر جایگاه تأثیرگذار مشهد است.
آیت‌الله شهید سیدعلی خامنه‌ای در احکام انتصاب خود برای متولیان آستان قدس رضوی، دستگاه اداره حرم امام رضا (ع) و موقوفات گسترده آن را به پشتوانه بی‌بدیل رشد و تحول مشهد تبدل نمود و آن را مبدائی برای اصلاح و حمایت از فرهنگ ایران و جهان اسلام قرار داد. این رهبر جهانی از مشهد برخاست و در مشهدالرضا به خاک سپرده شد و از این طریق دوباره نام مشهد را در دنیا برجسته ساخت. رخداد تشییع میلیونی امام سیدعلی خامنه‌ای در تاریخ معاصر مشهد بی‌سابقه توصیف شد و اهالی مشهد و خراسان مشابه آن را به یاد نداشتند.
مشهد نوین
امروز بدون شک مشهد علاوه بر آنکه دومین شهر بزرگ ایران است، بنا بر خصوصیات منحصر به فرد خود دارای کارکردهایی بعضا مهم‌تر و تأثیرگذارتر از تهران به عنوان پایتخت سیاسی است. همانطور که شانگهای در کنار پکن، استانبول در کنار آنکارا و نیویورک در کنار واشنگتن دارای موقعیت‌های مستقل از پایتخت سیاسی هستند.
روندهای مذکور مشهد را به مرکزی برای طرح و بسط جریان‌های مذهبی و فرهنگی متناسب با نیازهای روز جامعه و نظام اسلامی ارتقاء داده است.
برگزاری اجلاس سراسری نماز در مشهد که از گردهمآیی‌های ترویجی پرسابقه بعد از انقلاب است در روزهای گذشته با پیام رهبر جدید انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای همراه بود. این اجلاس که به ابتکار استاد محبوب و خدوم قرآن و نماز، حجت‌الاسلام و المسلمین محسن قرائتی تأسیس گردید از پربرکت‌ترین اقدامات فرهنگی در جمهوری اسلامی است.
امام شهید انقلاب اسلامی سی و دو بار در بیش از سه دهه با پیام‌های خود به اجلاس سراسری نماز، بر کیفیت بخشی به نماز و اتکاء به آموزه‌های آن برای تقویت و نوسازی حیات ملت ایران تأکید کردند.
در نخستین پیام رهبر جدید انقلاب به اجلاس نماز، این فریضه به درستی عامل اصلی استحکام و مقاومت و بخشی حیاتی از مسیر جامعه‌سازی اسلامی عنوان گردید؛ به عبارت دیگر نهضت مردم ایران بعد از دستیابی به پیروزی و عبور از مرحله انقلاب اسلامی همچنان در مسیر دستیابی و تلاش برای تشکیل جامعه اسلامی قرار دارد. و از این رو تا رسیدن به تمدن اسلامی فاصله باقی است.
مشهد، مبداء حرکت و مقاومت
نکته قابل توجه و حائز اهمیت در این رابطه آغاز به کار نخستین اجلاس سراسری نماز در سال 1370 در مشهد و حرم امام رضا (ع) با پیام پُرمغز و مضمون رهبر شهید انقلاب اسلامی است و اکنون بعد از گذشت 35 سال از آغاز این حرکت پُربرکت، دوباره مشهدالرضا میزبان پیام رهبر جدید انقلاب اسلامی می‌شود.
این مهم بار دیگر جایگاه مشهد به عنوان مبداء و پیشران حرکت‌های دینی اجتماعی برآمده از دل انقلاب اسلامی را آشکار می‌سازد. امروز مشهد امام رضا (ع) و حرم مطهر رضوی در دوران دشوار و سرنوشت ساز جنگ و پساجنگ با بهره‌گیری از چشمه‌های همیشه جوشان معارف رضوی می‌توانند مبداء نوسازی مقاومت ملی و بین‌المللی باشند.
مشهدالرضا می‌تواند بارهای سنگینی را از دوش مردم ایران، انقلاب و رهبری بردارد. بر این اساس می‌توان مشهد را مبداء شایسته‌ای برای نوسازی معنوی و اجتماعی ملت ایران در دوران جاری جنگ و پساجنگ دانست و با نگاه در مقیاس ملی و بین‌المللی با توکل و تدبیر و عقلانیت و با در نظر داشت وسع و طاقت، پیشرفت‌های زیادی را راهبری کرد. در این زمینه باید دانست باید هر آنچه تا مرحله جنگ کنونی به دست آمده است در مرحله پس از آن کاملا متفاوت و همراه با جهش چشمگیر باشد تا بتوان بر چالش‌های بزرگ تحمیل شده بر کشور و انقلاب فائق آمد.
نظر شما