خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت (ع) ـ ابنا: احساس ارزشمندی همواره یکی از ارکان مباحث تربیتی و معنوی به شمار می‌رود. یکی از خطاهای رایج در مسیر رشد فردی این است که انسان هویت و قیمت وجودی خود را به متغیرهای متزلزل دنیوی، موقعیت‌های اجتماعی یا فراز و فرودهای روزگار پیوند بزند.
حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا پناهیان در سلسله مباحث تربیتی در این زمینه به تحلیل این خطای ادراکی پرداخته و زوایای آن را تبیین نموده که مشروح آن در ادامه می‌آید.
مهم‌ترین عامل حالِ خوب، نشاط باطنی و انرژی روانی انسان، برخورداری از «احساس ارزشمندیِ اصیل» است؛ چه در ساحت معنوی و چه در ابعاد مادیِ زندگی.
اگر کسی کار کند تا صرفاً با کار کردن به انسانی ارزشمند تبدیل شود، در مسیر هلاکتِ روحی قدم گذاشته است؛ چراکه پیش‌فرض او این است: «من اکنون ارزشی ندارم و باید آن را دست‌وپا کنم.» اگر درس بخوانید تا با مدرک یا دانش، تازه احساس ارزشمندی پیدا کنید، باز هم بنیان آرامشتان سست خواهد بود. بدون هیچ مبالغه‌ای، حتی اگر به بزرگ‌ترین موفقیت‌ها هم دست یابید، چنین دستاوردهایی نمی‌توانند احساس ارزشمندی پایدار و عمیقی به روان انسان ببخشند.
تفاوتِ ظریف اما بنیادینی وجود دارد میان اینکه «چون خود را خلیفه و آفریده گرامیِ پروردگار می‌دانید، اهل رعایت ادب باشید» یا اینکه «ادب بورزید تا شاید در نظر دیگران ارزشمند جلوه کنید». اگر فردی نشاط و نیروی محرکه خود را از این کرامتِ ذاتی نگیرد، در تندباد حوادث و تلخی‌ها توانِ ایستادگی نخواهد داشت.
در روایات شریف، مؤمن به کوه استوار تشبیه شده است: «المؤمن کالجبل الراسخ». تکیه‌گاه این مقاومتِ پولادین در برابر ابتلائات اجتماعی، تنگی‌های مادی و فشارهای گوناگون، همین ریشه داشتن در احساس کرامت است؛ سرمایه‌ای که نباید تحت هیچ شرایطی فرو بریزد.
قرآن کریم در سوره مبارکه فجر، این نگرش نادرست انسان‌ها به حوادث روزگار را مورد مؤاخذه و گلایه قرار می‌دهد. آنجا که انسان در تنگی روزی و هجوم بلاها قرار می‌گیرد، فغان برمی‌آورد که: «رَبِّی أَهَانَنِ» (پروردگارم به من اهانت و تحقیر روا داشت!).
اما خداوند متعال چنین برداشتی را رد می‌کند؛ نزول بلا هرگز به معنای بی‌ارزشی یا اهانت از جانب پروردگار نیست، همان‌گونه که گشایش نعمت دلیلی بر برتری ماهوی نیست.
از سوی دیگر، وقتی نعمتی فراگیر می‌شود، انسان مغرورانه می‌گوید: «رَبِّی أَکْرَمَنِ»(خدا مرا گرامی داشت!). درحالی‌که حقیقت امر این است که کرامت انسان، عطیه‌ای پیشینی و جهان‌شمول از سوی رب‌العالمین است؛ نه با ازدیاد ثروت و رفاه بیشتر می‌شود و نه با رنج و ابتلائات کاهش می‌یابد.
بر این اساس، انسان نباید احساس ارزشمندی خود را مشروط به نعمت‌ها کند یا در مواجهه با آزمون‌ها و تنگی‌ها احساس خواری و بی‌ارزشی نماید. مؤمنِ بصیر در آسایش و سختی، حقیقت کرامت خویش را در پیوند با خدای خویش جست‌وجو می‌کند، نه در جلوه‌های گذرای حوادث.
نظر شما