به گزارش خبرگزاری اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، در نشست خبری به مناسبت روز کتاب، کتاب‌خوانی و کتابدار، با اشاره به اهمیت تعامل رسانه‌ها با کتابخانه‌های عمومی، گفت: هرچه ارتباط نهاد با رسانه‌ها بیشتر باشد، مردم نیز شناخت بیشتری از کتابخانه‌های عمومی، امکانات و خدمات آن پیدا می‌کنند و زمینه مراجعه و استفاده از این ظرفیت‌ها افزایش می‌یابد.
وی با مرور اقدامات نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور از دی‌ماه ۱۴۰۳ تا آبان‌ماه ۱۴۰۵، اظهار کرد: جهت‌گیری اصلی ما در این دوره، افزایش دسترسی، ارتقای کیفیت خدمات، بهبود تجربه مخاطبان و تقویت نقش کتابخانه‌های عمومی در برنامه‌های اجتماعی و زندگی جامعه بوده است.
نظربلند با بیان اینکه رویکرد نهاد از الگوی کتابخانه‌محور به سمت الگوی جامعه‌محور حرکت کرده است، افزود: در این نگاه، صرفاً افزایش تعداد کتاب‌ها و منابع ملاک نیست، بلکه نیازهای جامعه، میزان دسترسی مخاطبان و اثرگذاری خدمات کتابخانه‌ای اهمیت دارد. مدیریت داده‌محور و تصمیم‌گیری بر اساس اطلاعات نیز از ارکان اصلی اقدامات این دوره بوده است.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشاره به چهار محور اصلی فعالیت‌ها، گفت: یکی از اولویت‌ها، بازتوزیع نقاط خدمت در مناطق جغرافیایی کشور با تأکید بر مناطق کم‌برخوردار و فاقد کتابخانه بوده است. در توسعه فضاهای کتابخانه‌ای نیز تلاش کرده‌ایم ایجاد امکانات جدید در مناطقی که از این خدمات محروم هستند، در اولویت قرار گیرد.
وی رایگان‌سازی و یکپارچه‌سازی دسترسی به خدمات کتابخانه‌ای را از دیگر اقدامات این دوره برشمرد و توضیح داد: عضویت در کتابخانه‌های عمومی، امانت گرفتن کتاب، استفاده از فضاهای عمومی و بهره‌مندی از خدمات فرهنگی به‌صورت رایگان امکان‌پذیر است. البته برای امانت گرفتن تعداد بیشتری کتاب، استفاده از فضاهای اختصاصی یا شرکت در برخی برنامه‌ها و دوره‌های آموزشی خاص، پرداخت هزینه پیش‌بینی شده است.
نظربلند ادامه داد: در راستای یکپارچه‌سازی دسترسی، عضویت سراسری را تعریف کرده‌ایم؛ به این معنا که هر شهروند ایرانی با عضویت در یک کتابخانه عمومی می‌تواند از خدمات کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور استفاده کند.
وی با اشاره به تغییر رویکرد در انتخاب و تأمین منابع کتابخانه‌ای، گفت: تلاش کردیم نقش کتابداران و مخاطبان را در انتخاب کتاب‌ها افزایش دهیم و از شیوه‌ای که در آن فهرستی ثابت از سوی ستاد مرکزی تعیین می‌شد، فاصله بگیریم. اکنون کتابداران بر اساس فهرست‌های در اختیار و نیازهایی که در مناطق خود شناسایی می‌کنند، در انتخاب و خرید کتاب مشارکت دارند.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با تأکید بر ضرورت استفاده مؤثر از منابع افزود: به جای انباشت کتاب در کتابخانه‌ها، گردش و استفاده از منابع را مورد توجه قرار داده‌ایم تا کتاب‌ها متناسب با نیاز مخاطبان تأمین شوند و امکان بهره‌برداری بیشتر از آنها فراهم شود.
توسعه نقاط خدمت و اعزام ۳۴ کتابخانه سیار به ۲۵ استان
نظربلند با تشریح برنامه‌های نهاد برای گسترش دسترسی به خدمات کتابخانه‌ای، گفت: توسعه کتابخانه‌های سیار، بهره‌برداری بهتر از فضاهای موجود، بازطراحی محیط کتابخانه‌ها، تقویت زیرساخت‌های دیجیتال، ارتقای سرمایه انسانی و گسترش برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی متناسب با نیاز جامعه، از دیگر محورهای فعالیت ما بوده است.
وی با توضیح درباره مفهوم «نقطه خدمت» اظهار کرد: در گذشته بیشتر از مفهوم نقطه دسترسی استفاده می‌شد که به یک فضای ثابت برای ارائه خدمات کتابخانه‌ای اشاره داشت؛ به این معنا که کتابخانه در محل مشخصی قرار داشت و مخاطب برای دریافت خدمت باید به آن مراجعه می‌کرد. اما در رویکرد جدید، مفهوم نقطه خدمت گسترده‌تر شده است و ارائه خدمات دیگر به حضور مخاطب در فضای فیزیکی کتابخانه محدود نمی‌شود.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور ادامه داد: در این الگو، تلاش می‌کنیم خدمات را به سمت مخاطبان ببریم و از فضاها و زیرساخت‌های مختلف برای ارائه خدمات کتابخانه‌ای استفاده کنیم. توسعه کتابخانه‌های سیار، به‌ویژه برای مناطق کم‌برخوردار و مناطقی که امکان دسترسی به کتابخانه ثابت ندارند، یکی از نمونه‌های این رویکرد است.
وی با اشاره به فعالیت ۴۸۶ نقطه خدمت در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، افزود: هدف از گسترش این نقاط، افزایش دسترسی، تسهیل استفاده از خدمات و توزیع عادلانه امکانات برای همه مردم، از جمله ساکنان مناطقی است که پیش از این امکان مراجعه به کتابخانه را نداشتند.
نظربلند همچنین از اعزام ۳۴ کتابخانه سیار هم‌زمان با هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران خبر داد و گفت: این کتابخانه‌ها به ۲۵ استان اعزام می‌شوند و در این برنامه، استان‌هایی که تاکنون از ظرفیت کتابخانه سیار برخوردار نبوده‌اند، در اولویت قرار دارند. با اجرای این طرح، تلاش می‌کنیم امکان بهره‌مندی همه استان‌های کشور از خدمات کتابخانه‌های سیار فراهم شود.
وی با اشاره به برنامه نهاد برای تقویت ناوگان کتابخانه‌های سیار، ابراز امیدواری کرد که با اضافه شدن خودروهای جدید، تعداد این کتابخانه‌ها افزایش یابد و امکان ارائه خدمات به مناطق بیشتری فراهم شود.
بازطراحی فضاهای کتابخانه‌ای و توجه به نیاز نوجوانان
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشاره به برنامه بازطراحی فضاهای کتابخانه‌ای، گفت: در طراحی جدید تلاش می‌کنیم کتابخانه‌ها به محیط‌هایی چندلایه تبدیل شوند که هم امکان تمرکز و مطالعه عمیق را فراهم کنند و هم فضایی برای تعامل اجتماعی و مشارکت مخاطبان داشته باشند.
وی افزود: در کنار فضاهای آرام و اختصاصی مطالعه، بخش‌هایی برای گفت‌وگو، فعالیت‌های مشارکتی، کارگاه‌های خلاقیت و حضور کودکان و نوجوانان در نظر گرفته می‌شود. هدف این است که کتابخانه تنها مکانی برای امانت گرفتن کتاب نباشد، بلکه به محیطی برای یادگیری، تعامل و فعالیت‌های فرهنگی تبدیل شود.
نظربلند با اشاره به ضرورت شناخت بهتر نیازهای نسل نوجوان اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که با آن مواجه بوده‌ایم، شناخت سلیقه و ذائقه نوجوانان است. واقعیت این است که هنوز شناخت کافی از علایق این گروه سنی و عواملی که آنها را به مطالعه و مراجعه به کتابخانه ترغیب می‌کند، نداریم و حضور نوجوانان در کتابخانه‌های عمومی نیز متناسب با انتظارات نیست.
وی ادامه داد: به همین منظور، پژوهشی را برای شناخت علایق نوجوانان و بررسی عواملی که موجب علاقه‌مندی آنها به کتاب و حضور و مشارکت در کتابخانه‌های عمومی می‌شود، سفارش داده‌ایم. امیدواریم نتایج این پژوهش به‌زودی به‌صورت تفصیلی منتشر شود و بتوانیم بر اساس یافته‌های آن، برنامه‌های مناسب‌تری برای این گروه سنی طراحی کنیم.
پیگیری پروژه‌های نیمه‌تمام و بازگشت کتابخانه‌های آسیب‌دیده به چرخه خدمت
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در بخش دیگری از سخنان خود به پروژه‌های عمرانی اشاره کرد و گفت: در حال حاضر حدود ۳۱۰ پروژه نیمه‌تمام در مجموعه نهاد وجود دارد که مجموع زیربنای آنها بیش از ۳۰۰ هزار مترمربع است. البته بخشی از این پروژه‌ها برای تکمیل و بهره‌برداری به همکاری و تأمین اعتبار از سوی دستگاه‌های دیگر نیاز دارند؛ چراکه نهاد کتابخانه‌های عمومی در همه این طرح‌ها متولی ساخت نیست و در برخی موارد، مسئولیت آن صرفاً بهره‌برداری از فضای احداث‌شده است.
نظربلند با اشاره به همکاری دستگاه‌هایی مانند وزارت راه و شهرسازی، آموزش‌وپرورش و شهرداری‌ها در زمینه ایجاد و تکمیل فضاهای کتابخانه‌ای، از پیگیری طرح‌های در دست اجرا خبر داد.
وی همچنین به آسیب دیدن ۶۴ کتابخانه در جریان جنگ تحمیلی اشاره کرد و گفت: با وجود شرایط دشوار و آسیب‌هایی که به برخی کتابخانه‌ها وارد شد، تلاش کردیم کتابخانه‌هایی را که آسیب متوسط یا جزئی داشتند، در کوتاه‌ترین زمان ممکن به چرخه خدمت بازگردانیم.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشاره به نمونه‌هایی از این اقدامات، از بازگشایی دوباره برخی کتابخانه‌ها در مدت‌زمانی کمتر از شش ماه خبر داد و تأکید کرد: بازگشت این مراکز به چرخه خدمت‌رسانی، بخشی از تلاش نهاد برای تداوم دسترسی مردم به خدمات فرهنگی و کتابخانه‌ای بوده است.
نظربلند در ادامه با اشاره به یکی از طرح‌های بزرگ کتابخانه‌ای کشور، از کتابخانه‌ای با زیربنای بیش از ۱۸ هزار مترمربع نام برد و ابراز امیدواری کرد این مجموعه در آینده نزدیک افتتاح شود. وی با دعوت از خبرنگاران برای بازدید از این مجموعه، آن را از بزرگ‌ترین کتابخانه‌های عمومی کشور توصیف کرد.
ارسال بیش از ۲ میلیون و ۳۶۶ هزار نسخه کتاب به کتابخانه‌ها در ۲۲ ماه
نظربلند در ادامه با اشاره به دشواری تأمین منابع کتابخانه‌ای در برخی مناطق کشور، گفت: در بعضی مناطق، تهیه کتاب برای کتابخانه‌ها بسیار دشوار است و در سال‌های گذشته نیز به دلیل توقف یا کاهش خرید منابع، نوعی عقب‌ماندگی تاریخی در این حوزه به وجود آمده است.
وی افزود: با وجود این شرایط، در ۲۲ ماه گذشته بیش از ۲ میلیون و ۳۶۶ هزار نسخه کتاب عمومی به کتابخانه‌ها ارسال شده و بیش از ۵۵ میلیون نسخه کتاب نیز به امانت رفته است.
راه‌اندازی سکوی امانت دیجیتال کتاب
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه فناوری اطلاعات و توسعه سکوهای دیجیتال، از ایجاد بستری برای امانت دیجیتال کتاب خبر داد و اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین اقداماتی که در این حوزه در حال پیگیری است، راه‌اندازی سکوی امانت دیجیتال کتاب است. اعضای کتابخانه‌های عمومی کشور از طریق این بستر می‌توانند علاوه بر مراجعه حضوری به کتابخانه‌ها و امانت گرفتن کتاب، تجربه امانت دیجیتال را نیز داشته باشند.
نظربلند با بیان اینکه این سکو با پلتفرم‌های فروش کتاب تفاوت دارد، افزود: در دنیا نمونه‌هایی از بسترهای امانت دیجیتال کتاب وجود دارد، اما در کشور ما چنین تجربه‌ای به این شکل وجود نداشته است. امیدواریم با راه‌اندازی این سکو، امکان دسترسی آسان‌تر اعضای کتابخانه‌های عمومی به منابع مطالعاتی فراهم شود.
گسترش برنامه‌های فرهنگی با محوریت شهادت رهبر شهید
وی در بخش دیگری از سخنان خود به برنامه‌های فرهنگی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور اشاره کرد و گفت: با توجه به ضرورت اجرای برنامه‌های فرهنگی مستمر، فعالیت‌های متنوعی در کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور در دستور کار قرار گرفته است.
نظربلند افزود: برنامه‌های فرهنگی نهاد در سال جاری، با محوریت شهادت رهبر شهید، رنگ‌وبوی متفاوتی پیدا کرد و فعالیت‌های گسترده‌ای در کتابخانه‌های عمومی انجام شد. برگزاری تجمعات و اجرای طرح‌های ویژه در کتابخانه‌های سراسر کشور از جمله این اقدامات بود.
وی همچنین از اجرای طرح‌های ترویجی کتاب‌خوانی و ارائه پیشنهادهای مطالعاتی در کتابخانه‌ها خبر داد و به پویش «هوشمند زمین» نیز به‌عنوان یکی از برنامه‌هایی اشاره کرد که متناسب با مناسبت‌های مختلف طراحی و اجرا شده است.
......
پایان پیام/ ۲۱۸
نظر شما