به گزارش خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا ـ آیت‌الله رضا رمضانی، دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) شامگاه چهارشنبه، ۲۰ آبان ۱۴۰۵ در دومین شب مراسم عزاداری ایام فاطمیه که در مسجد حاج صمدخان رشت برگزار شد، با تبیین ابعاد وجودی و سیره زندگی حضرت فاطمه زهرا(س)، اظهار کرد: شناخت کامل حقیقت نوری و مقام قدسی اهل‌بیت(ع) فراتر از ظرفیت معرفتی انسان‌های عادی است، اما جنبه بشری و سیره عملی آن بزرگواران، الگویی روشن برای بندگی خدا، تلاش اقتصادی، مدیریت خانواده، صبر و مسئولیت‌پذیری اجتماعی به شمار می‌رود.
وی با اشاره به جایگاه ویژه اهل‌بیت(ع) در نظام آفرینش افزود: ائمه معصومین(ع) علاوه بر وجود بشری، دارای وجود قدسی و نوری هستند و در روایات درباره پیامبر اکرم(ص) آمده است که نخستین مخلوق الهی، نور پیامبر بوده است؛ حقیقتی که شناخت ابعاد آن برای انسان بسیار دشوار است و ما به‌سادگی نمی‌توانیم به عمق این مرتبه از وجود اهل‌بیت(ع) دست پیدا کنیم.
شناخت حقیقت نوری اهل‌بیت(ع) فراتر از ظرفیت انسان‌های عادی است
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم(ص) خطاب به امیرالمؤمنین علی(ع) درباره مراتب شناخت خداوند، پیامبر و امام بیان کرد: در این روایت آمده است که جز خدا و پیامبر، کسی نمی‌تواند علی(ع) را آن‌گونه که شایسته است بشناسد و شناخت کامل پیامبر نیز جز برای خدا و امیرالمؤمنین(ع) امکان‌پذیر نیست. این مسئله نشان‌دهنده عظمت جایگاه اهل‌بیت(ع) و دشواری شناخت حقیقت وجودی آنان است.
نماینده مردم گیلان در مجلس خبرگان رهبری با اشاره به مباحث مطرح‌شده درباره حقیقت نوری حضرت زهرا(س) و نقش اهل‌بیت(ع) در غایت آفرینش ادامه داد: خداوند در پاسخ به فرشتگان که درباره آفرینش انسان و فساد و خونریزی او پرسش کردند، فرمود: «إِنِّی أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ»؛ من چیزی می‌دانم که شما نمی‌دانید. سپس در آیات مربوط به تعلیم اسماء به حضرت آدم(ع)، از جایگاه علمی و معرفتی انسان پرده برداشت و فرشتگان نیز به محدودیت دانش خود اعتراف کردند.
وی با اشاره به جایگاه حضرت زهرا(س) در معارف دینی تصریح کرد: در برخی روایات، حقیقت شب قدر با حضرت فاطمه زهرا(س) پیوند خورده است و این تعبیر نشان‌دهنده عظمت مقام آن حضرت است. همچنین آیات متعددی از قرآن کریم، از جمله آیه مباهله، آیه ایثار در سوره انسان، آیه مودت، آیه تطهیر و سوره کوثر، در تبیین فضائل و جایگاه اهل‌بیت(ع) مورد استناد قرار گرفته‌اند.
ولایت اهل‌بیت(ع) به اذن خداوند تحقق می‌یابد
آیت‌الله رمضانی با تشریح مفهوم ولایت تکوینی اهل‌بیت(ع) اظهار کرد: ائمه معصومین(ع) به اذن و اراده الهی از ولایت تکوینی برخوردارند؛ به این معنا که خداوند به آنان قدرت و اختیاراتی عطا کرده است که برخی از افعال خارق‌العاده، از جمله زنده کردن مردگان و شفای بیماران، به اذن او از طریق آنان انجام می‌شود.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) افزود: همان‌گونه که حضرت عیسی(ع) در قرآن کریم می‌فرماید مردگان را به اذن خدا زنده می‌کنم، این قدرت به پیامبر اکرم(ص) و دیگر حجت‌های الهی نیز اختصاص به یک پیامبر ندارد و اولیای الهی می‌توانند به اذن خداوند از چنین ولایتی برخوردار باشند. البته خالق حقیقی و مستقل تنها خداوند است و هیچ‌یک از این بزرگواران در عرض قدرت الهی قرار ندارند.
وی با تأکید بر اینکه اهل‌بیت(ع) واسطه فیض الهی هستند، خاطرنشان کرد: وقتی گفته می‌شود امام حسین(ع) شفا می‌دهد یا پاداش عطا می‌کند، باید توجه داشت که شفا و پاداش از جانب خداوند است و اهل‌بیت(ع) وسیله و واسطه این فیض هستند. در روایتی از امام صادق(ع) نیز آمده است: «وَاللَّهِ نَحْنُ الْوَسِیلَةُ»؛ به خدا سوگند، ما وسیله هستیم.
اهل‌بیت(ع) اراده تشریعی خداوند را به انسان می‌شناسانند
آیت‌الله رمضانی در ادامه با تبیین ولایت تشریعی اهل‌بیت(ع) گفت: ولایت تشریعی به شناخت و تبیین احکام و قوانین الهی مربوط است. پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع)، حضرت زهرا(س) و دیگر ائمه معصومین(ع) از اراده تشریعی خداوند آگاه‌اند و حلال و حرام الهی را می‌شناسند.
عضو مجلس خبرگان رهبری افزود: هنگامی که می‌خواهیم حکم خداوند را بشناسیم، اگر پاسخ مسئله‌ای را به‌صورت مستقیم از قرآن به دست نیاوریم، به کلام پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) مراجعه می‌کنیم؛ زیرا سخنان آنان راه شناخت اراده و حکم الهی است. به‌ویژه از امام باقر(ع) و امام صادق(ع) روایات فراوانی در اختیار ما قرار دارد که با استفاده از قواعد و ضوابط معتبر می‌توان احکام الهی را از آنها استخراج کرد.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) با اشاره به خطبه فدکیه حضرت زهرا(س) اظهار کرد: آن حضرت در این خطبه به فلسفه بسیاری از احکام و آموزه‌های دینی اشاره می‌کنند و درباره چرایی نماز، روزه، حج، امر به معروف و نهی از منکر، ایمان و صله رحم توضیح می‌دهند. این بیان نشان می‌دهد که حضرت زهرا(س) علاوه بر مقام معنوی، از شناخت عمیق و جامعی نسبت به معارف و حکمت‌های دین برخوردار بودند.
وی با اشاره به دو فراز مهم این خطبه خاطرنشان کرد: حضرت زهرا(س) درباره فلسفه اطاعت از اهل‌بیت(ع) می‌فرمایند: خداوند اطاعت از ما را برای سامان‌یافتن جامعه و امامت ما را برای ایجاد امنیت در برابر تفرقه قرار داده است. این تعبیر نشان می‌دهد که اهل‌بیت(ع) محور انسجام، وحدت و امنیت امت اسلامی هستند و جایگاه امامت تنها به هدایت فردی محدود نمی‌شود، بلکه در سامان‌دهی جامعه نیز نقش بنیادین دارد.
مقام قدسی اهل‌بیت(ع) نباید به غلو و الوهیت‌انگاری منجر شود
آیت‌الله رمضانی با اشاره به ضرورت شناخت صحیح مقام اهل‌بیت(ع) و پرهیز از افراط در این زمینه تصریح کرد: دشواری شناخت مقام قدسی ائمه(ع) نباید به این معنا تلقی شود که آنان خداوند هستند یا از مقام بندگی خارج شده‌اند. اهل‌بیت(ع) بندگان برگزیده خداوند هستند که به مقامات بلند معنوی دست یافته‌اند و هر آنچه از قدرت و کرامت دارند، به اذن پروردگار است.
وی با اشاره به نمونه‌هایی از تاریخ اسلام افزود: در زمان امیرالمؤمنین علی(ع) افرادی به دلیل مشاهده برخی کرامات و امور خارق‌العاده آن حضرت، ایشان را با تعابیری مانند پروردگار خطاب می‌کردند، اما امیرالمؤمنین(ع) به‌شدت با این نوع نگاه مقابله می‌کردند و اجازه نمی‌دادند مقام امامت با الوهیت اشتباه گرفته شود. چنین جریان‌هایی در دوران امام باقر(ع)، امام صادق(ع) و دیگر ائمه(ع) نیز وجود داشت و آن بزرگواران همواره با غلو و اعتقاد به خدایی امامان مخالفت می‌کردند.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) تأکید کرد: پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع) و حضرت زهرا(س) فراتر از مرتبه فرشتگان هستند، اما خداوند نیستند؛ آنان بندگان برگزیده و مقرب الهی‌اند و همه قدرت‌ها و کراماتشان در چارچوب اذن و اراده خداوند معنا پیدا می‌کند.
جنبه بشری اهل‌بیت(ع) الگوی عملی زندگی انسان است
آیت‌الله رمضانی با تأکید بر ضرورت توجه به جنبه بشری زندگی پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) اظهار کرد: در قرآن کریم، پیامبر(ص) خود را بشری مانند دیگر انسان‌ها معرفی می‌کند؛ به این معنا که آن حضرت نیز متولد شده، دوران کودکی و رشد را پشت سر گذاشته، ازدواج کرده، فرزند داشته و مانند دیگر انسان‌ها با بیماری، خستگی، اندوه و مشکلات زندگی مواجه شده است.
نماینده مردم گیلان در مجلس خبرگان رهبری افزود: حضرت زهرا(س) نیز در زندگی خود با مسائل و دشواری‌های طبیعی و اجتماعی مواجه بودند؛ فرزندان ایشان بیمار می‌شدند، خانواده با مشکلات اقتصادی روبه‌رو می‌شد و آن حضرت در کنار مسئولیت‌های معنوی و اجتماعی، امور معمول زندگی را نیز انجام می‌دادند. بنابراین وقتی از الگو بودن حضرت زهرا(س) سخن می‌گوییم، یکی از مهم‌ترین ابعاد آن، همین زندگی واقعی و رفتار عملی آن حضرت است.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) با اشاره به شرایط اقتصادی زندگی حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین علی(ع) خاطرنشان کرد: آنان با وجود برخورداری از امکانات و دارایی‌هایی که گاهی به دست می‌آوردند، اهل بخشش و انفاق بودند و اموال خود را در اختیار نیازمندان قرار می‌دادند. در مواردی نیز خانواده با تنگنای اقتصادی مواجه می‌شد و امیرالمؤمنین(ع) برای تأمین نیازهای زندگی به دنبال کار و تهیه مایحتاج می‌رفتند.
حضرت زهرا(س) در زندگی خانوادگی مسئولیت‌ها را تقسیم می‌کردند
آیت‌الله رمضانی با اشاره به شیوه مدیریت زندگی مشترک حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین(ع) گفت: یکی از جلوه‌های مهم سیره خانوادگی آن دو بزرگوار، تقسیم مسئولیت‌ها و همکاری در اداره زندگی بود. در روایات آمده است که حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین(ع) درباره تقسیم کارهای خانه و بیرون از خانه با یکدیگر توافق کردند؛ امور داخل خانه بر عهده حضرت فاطمه(س) و مسئولیت‌های بیرون از خانه بر عهده امیرالمؤمنین(ع) قرار گرفت.
وی ادامه داد: حضرت زهرا(س) از این تقسیم مسئولیت خشنود بودند؛ چراکه امور بیرون از خانه بر عهده امیرالمؤمنین(ع) قرار گرفته بود و ایشان می‌توانستند به مسئولیت‌های داخلی خانواده بپردازند. البته این موضوع به معنای ممنوعیت حضور زنان در عرصه‌های بیرونی نیست، بلکه بیانگر اهمیت تفاهم، همکاری و تقسیم مسئولیت متناسب با شرایط خانواده است.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) با اشاره به روایت همکاری حضرت فضه با حضرت زهرا(س) اظهار کرد: پیامبر اکرم(ص) روزی به خانه حضرت فاطمه(س) آمدند و مشاهده کردند که آن حضرت مشغول انجام کارهای خانه هستند. وقتی درباره کمک و همراهی فضه پرسیدند، حضرت توضیح دادند که کارها را میان خود و فضه تقسیم کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که یک روز ایشان کار می‌کنند و روز دیگر فضه مسئولیت امور خانه را بر عهده می‌گیرد. این سیره نشان می‌دهد که حتی در محیط خانواده نیز اصل همکاری، تقسیم کار و رعایت توان افراد مورد توجه بوده است.
تلاش برای تأمین معاش در نگاه اهل‌بیت(ع) عبادت است
آیت‌الله رمضانی با اشاره به سیره عملی امام باقر(ع) در زمینه کار و تلاش اقتصادی بیان کرد: در روایتی آمده است که امام باقر(ع) در هوای گرم مشغول کار بودند و در حالی که خسته و نفس‌زنان به سوی خانه بازمی‌گشتند، فردی از اهل زهد و تصوف به ایشان اعتراض کرد که چرا با وجود جایگاه علمی و معنوی، برای دنیا تلاش می‌کنند.
عضو مجلس خبرگان رهبری افزود: امام باقر(ع) در پاسخ به این فرد فرمودند اگر در چنین شرایطی از دنیا بروم، در حال اطاعت خداوند از دنیا رفته‌ام؛ زیرا تلاش می‌کنم نیازهای زندگی خود را تأمین کنم و دست نیاز به سوی دیگران دراز نکنم. این روایت نشان می‌دهد که کار و تلاش برای تأمین معاش، نه‌تنها مذموم نیست، بلکه در چارچوب حلال می‌تواند از مصادیق عبادت و اطاعت الهی باشد.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) با اشاره به روایاتی درباره جایگاه طلب روزی حلال خاطرنشان کرد: در برخی روایات، عبادت دارای مراتب و اجزای متعددی معرفی شده که بخش مهمی از آن به تلاش برای کسب روزی حلال اختصاص دارد. بنابراین نمی‌توان کار کردن و فعالیت اقتصادی را به‌عنوان دلبستگی به دنیا محکوم کرد؛ آنچه مذموم است، وابستگی و اسارت در برابر دنیاست، نه تلاش برای زندگی و کسب درآمد حلال.
وی با اشاره به تعبیر امیرالمؤمنین(ع) در نهج‌البلاغه درباره دنیا گفت: دنیا برای اولیای الهی محل تجارت و بهره‌برداری از فرصت‌هاست. انسان باید در این دنیا تلاش کند، کسب درآمد داشته باشد، تجارت کند و از امکانات الهی بهره ببرد، اما در کنار آن به دیگران کمک کند، انفاق داشته باشد، دست نیازمندان را بگیرد و برای رفع فقر و مشکلات جامعه تلاش کند. داشتن مال و ثروت در صورتی که در مسیر درست مصرف شود و وسیله خدمت به دیگران قرار گیرد، مذموم نیست.
حضرت زهرا(س) در سخت‌ترین شرایط کنار پیامبر(ص) ایستادند
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) در ادامه با اشاره به دشواری‌های دوران کودکی و نوجوانی حضرت زهرا(س) اظهار کرد: آن حضرت در دوران محاصره اقتصادی و اجتماعی مسلمانان در شعب ابی‌طالب، با وجود سن کم، در کنار پیامبر اکرم(ص) حضور داشتند و سختی‌های آن دوران را تحمل کردند. پس از آن نیز با رحلت حضرت ابوطالب و حضرت خدیجه(س)، پیامبر اکرم(ص) با دو فقدان بزرگ مواجه شدند.
آیت‌الله رمضانی افزود: حضرت ابوطالب پشتیبان و حامی پیامبر(ص) در برابر فشارها و تهدیدهای مخالفان بود و حضرت خدیجه(س) نیز با ایمان، حمایت عاطفی و مجاهدت اقتصادی خود، نقش مهمی در پیشبرد رسالت پیامبر(ص) داشتند. رحلت این دو شخصیت بزرگ، اندوه فراوانی بر پیامبر(ص) وارد کرد و سال دهم بعثت به دلیل این مصیبت‌ها به عام‌الحزن یا سال اندوه شهرت یافت.
وی با اشاره به نقش حضرت زهرا(س) در حمایت عاطفی از پیامبر اکرم(ص) ادامه داد: پس از رحلت حضرت خدیجه(س)، حضرت فاطمه(س) با وجود سن کم، در کنار پدر قرار گرفتند و با محبت و مراقبت خود، بخشی از خلأ عاطفی ناشی از فقدان مادر را جبران کردند. از همین رو، لقب «اُمّ‌أبیها» به معنای مادر پدرش، برای آن حضرت مطرح شده است.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) با اشاره به رعایت ادب و احترام ویژه حضرت زهرا(س) نسبت به پیامبر(ص) بیان کرد: پس از نزول آیاتی که مؤمنان را به رعایت ادب در برابر پیامبر و پرهیز از بلند کردن صدا در محضر ایشان سفارش می‌کرد، حضرت فاطمه(س) نیز در خطاب قرار دادن پدر، نهایت احترام را رعایت می‌کردند. پیامبر(ص) در پاسخ به این رفتار فرمودند که دخترم همان‌گونه که پیش‌تر مرا خطاب می‌کردی، «یا أبتاه» بگو؛ این مسئله نشان‌دهنده پیوند عاطفی عمیق و در عین حال احترام متقابل میان آن دو بزرگوار است.
حضرت زهرا(س) در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی همراه امیرالمؤمنین(ع) بودند
آیت‌الله رمضانی با تأکید بر اینکه زندگی حضرت زهرا(س) تنها به محیط خانه محدود نبود، اظهار کرد: آن حضرت در کنار امیرالمؤمنین(ع) در مسائل اجتماعی و سیاسی جامعه اسلامی حضور و آگاهی داشتند و از تحولات و جریان‌های زمان خود شناخت عمیقی برخوردار بودند.
وی افزود: حضرت زهرا(س) در دوران زندگی مشترک با امیرالمؤمنین(ع)، در شرایط دشوار و تحولات مختلف همواره همراه ایشان بودند و نسبت به مسئولیت‌ها و جایگاه امامت توجه ویژه داشتند. در نقل‌های تاریخی آمده است که در روزهای پایانی عمر شریفشان، فرزندان خود را نزد امیرالمؤمنین(ع) فرستادند تا ایشان به حضورشان برسند و در گفت‌وگویی، نگرانی خود را نسبت به اتفاقاتی که پس از رحلت ایشان برای امیرالمؤمنین(ع) رخ خواهد داد، بیان کردند.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) با اشاره به توجه حضرت زهرا(س) به تربیت و آموزش عملی فرزندان خاطرنشان کرد: آن حضرت در کنار مسئولیت‌های خانوادگی، فرزندان خود را با فرهنگ ایثار، شهادت و یادآوری فداکاری‌های مجاهدان اسلام آشنا می‌کردند. در تاریخ نقل شده است که حضرت به زیارت قبور شهدا، از جمله مزار حضرت حمزه(ع)، می‌رفتند و این رفتار علاوه بر جنبه عاطفی، حامل پیام تربیتی برای نسل آینده بود.
گریه‌های حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر(ص) پیام اعتراض داشت
آیت‌الله رمضانی در ادامه با اشاره به اندوه و گریه‌های حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) اظهار کرد: آن حضرت پس از فقدان پدر، روزها و شب‌های بسیاری در سوگ ایشان گریه کردند و این اندوه تنها ناشی از جدایی دختر از پدر نبود، بلکه باید ابعاد مختلف آن و شرایط جامعه اسلامی پس از رحلت پیامبر(ص) را نیز در نظر گرفت.
وی افزود: حضرت زهرا(س) نسبت به تحولات پس از رحلت پیامبر(ص) آگاهی داشتند و گریه‌های ایشان علاوه بر جنبه عاطفی و مصیبت فقدان پدر، جنبه اعتراضی نیز داشت؛ اعتراضی برای بیدار کردن وجدان‌های خفته و یادآوری اتفاقاتی که در جامعه اسلامی رخ داده بود. بنابراین نباید این گریه‌ها را صرفاً یک واکنش عاطفی و شخصی تلقی کرد.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) با اشاره به این پرسش که چرا حضرت زهرا(س) با وجود آگاهی از آموزه‌های صبر و تحمل مصیبت، این‌چنین سوگواری می‌کردند، تصریح کرد: آن حضرت خود از مفسران و آگاهان به آیات قرآن درباره صبر، بازگشت انسان به سوی خداوند و پاداش صابران بودند؛ بنابراین گریه‌های ایشان به معنای ناآگاهی از مفهوم صبر نبود، بلکه باید پیام و فلسفه این سوگواری را در شرایط تاریخی و اجتماعی آن دوران جست‌وجو کرد.
آیت‌الله رمضانی ادامه داد: گریه حضرت زهرا(س) نوعی اعتراض به شرایط و اتفاقات پس از رحلت پیامبر(ص) بود و این سوگواری، پیام خود را به جامعه منتقل می‌کرد. آن حضرت با این رفتار تلاش داشتند حوادث و انحرافاتی را که پس از رحلت پیامبر(ص) رخ داده بود، از حافظه جامعه اسلامی پاک نکنند و وجدان مردم را نسبت به مسئولیت‌هایشان بیدار نگه دارند.
حضرت زهرا(س) با رفتار خود کرامت انسانی را آموزش دادند
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) با اشاره به آخرین روزهای زندگی حضرت زهرا(س) و توجه آن حضرت به حفظ کرامت و حریم شخصی اظهار کرد: یکی از نگرانی‌های حضرت این بود که هنگام تشییع و قرار گرفتن پیکرشان در تابوت، حجم بدن از زیر پوشش مشخص باشد. این مسئله برای آن حضرت اهمیت داشت و در همین زمینه، اسما بنت عمیس از شیوه‌ای برای ساخت تابوت در سرزمین حبشه سخن گفت که پیکر متوفی را به‌طور کامل می‌پوشاند.
وی افزود: هنگامی که حضرت زهرا(س) از این شیوه آگاه شدند و اطمینان یافتند که پیکرشان در تابوت پوشیده خواهد بود، خوشحال شدند. این روایت نشان‌دهنده توجه آن حضرت به حریم و کرامت انسانی حتی پس از وفات است.
آیت‌الله رمضانی در پایان با اشاره به جایگاه ویژه حضرت زهرا(س) در سیره پیامبر اکرم(ص) گفت: در نقل‌های تاریخی آمده است که پیامبر(ص) پس از نزول آیه تطهیر، برای مدتی هر روز هنگام عبور از کنار خانه حضرت زهرا(س)، به اهل آن خانه سلام می‌دادند و با تعبیر «السلام علیکم یا اهل‌البیت» جایگاه ویژه این خانواده را یادآوری می‌کردند.
وی خاطرنشان کرد: پیامبر اکرم(ص) با وجود عظمت و جایگاه بی‌نظیر خود، هنگام دیدار با حضرت زهرا(س) به احترام ایشان برمی‌خاستند، به سوی آن حضرت می‌رفتند و دستشان را می‌بوسیدند. این رفتار پیامبر(ص) نشان‌دهنده عظمت شخصیت حضرت زهرا(س) و اهمیت تکریم، احترام و پاسداشت مقام زن در سیره نبوی است.
----------------------
پایان پیام/۳۴۴
نظر شما