خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع)_ابنا: شکستن ابهت ظالم، به ویژه ابهت ناشی از تکبر و نمایش قدرت پوچ او، یک راهبرد مهم در مبارزه با ستم و ستمگران است. ظالم اغلب برای تثبیت قدرت و ترساندن مردم، از ابهت کاذب، تهدید، ارعاب، و نمایشهای توخالی قدرت استفاده میکند. شکستن این ابهت، اولین قدم برای سلب مشروعیت از او و ایجاد زمینه برای قیام یا مقاومت مردمی است.
در اینجا به تکنیکها و راهبردهایی اشاره میکنیم که در طول تاریخ توسط مظلومان و آزادگان برای شکستن این ابهت ظالم به کار گرفته شده است:
1. بیاعتنایی و بیارزششمردن تهدیدات (سلب قدرت روانی):
استهزا و تمسخر (در جایی که مصلحت اقتضا کند): گاهی اوقات، بهترین راه مقابله با ابهت دروغین ظالم، استهزا و تمسخرِ ادعاهای اوست. وقتی ترس از بین برود، نمایشهای قدرت او خندهدار به نظر میرسند. البته این کار باید با درایت و در زمان مناسب انجام شود تا منجر به افزایش خشونت ظالم نشود.
بیتوجهی به نمایشهای قدرت: ظالم اغلب از رژههای نظامی، سخنرانیهای پرطمطراق، و نمایش قدرت برای ایجاد ترس استفاده میکند. نادیده گرفتن این نمایشها و بیارزش شمردن آنها، ابهت آنها را میشکند.
"وَإِذَا رَأَوْکَ إِن یَتَّخِذُونَکَ إِلَّا هُزُوًا أَهَذَا الَّذِی بَعَثَ اللَّهُ رَسُولًا"
"و چون تو را بینند، تنها به مسخرهات میگیرند که آیا این است آن کسی که خدا او را فرستاده؟"
این آیه نشان میدهد که پیامبران گاهی مورد تمسخر قرار میگرفتند. اگرچه این تمسخر از سوی کفار و ظالمان بود، اما درسی در آن نهفته است که گاهی تمسخر و هجو متقابل (در جایی که مصلحت و هدف الهی اقتضا کند) میتواند ابهت ظالم را بشکند. البته این تمسخر نه از سر لودگی، بلکه از سر بیارزش دانستن ادعاهای باطل اوست. در سیره امام حسین (ع) نیز نوعی بیاعتنایی به تهدیدات یزید و بیارزش شمردن جایگاه او دیده میشود.
مثل مقاومت حضرت ابراهیم (ع) در برابر نمرود و بیاعتنایی به بتهای او، یا ایستادگی امام حسین (ع) در برابر یزید و بیارزش شمردن حکومت او.
2. برملا کردن ضعفها و تناقضات ظالم (افشای حقیقت):
افشای دروغگوییها و ریاکاریها: ظالمان اغلب بر پایه دروغ و تزویر حکومت میکنند. برملا کردن دروغهای آنها، به ویژه در مورد عدالت، تقوا، یا قدرتشان، ابهتشان را نابود میکند.
"وَمَا کَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن یَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً"(1)
"هیچ مؤمنی را نرسد که مؤمنی را جز به خطا بکشد."
این آیه اگرچه درباره قتل است، اما از مفهوم کلی حقخواهی و برملا کردن اشتباهات و انحرافات پشتیبانی میکند. قرآن همواره مؤمنان را به حقگویی و دوری از باطل فرامیخواند. برملا کردن ضعفهای ظالم، در واقع افشای باطل اوست.
نشان دادن ناتوانیهای عملی: وقتی ظالم از اجرای وعدههایش ناتوان است یا در عمل دچار شکست میشود، این نقاط ضعف باید به وضوح نشان داده شوند تا مردم متوجه شوند که "هَی و هوی" او توخالی است.
برجسته کردن فساد و بیعدالتی: نشان دادن فساد مالی، اخلاقی، یا سیاسی ظالم و نزدیکانش، ابهت او را در هم میشکند و مردم را به ماهیت پلید او آگاه میکند.
افشاگریهای حضرت موسی (ع) در برابر فرعون و نشان دادن سحر و جادوی توخالی او، یا افشای دروغهای شاهان توسط علما و روشنفکران در طول تاریخ.
"وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ کَانَ زَهُوقًا"(2)
"و بگو: حق آمد و باطل نابود شد؛ به راستی که باطل همواره نابود شونده است."
این آیه به صراحت به نابودی باطل در برابر حق اشاره دارد. افشای حقیقت و برملا کردن تناقضات ظالم، در واقع آوردن "حق" است که موجب "زهوق" (نابود شدن) "باطل" (ادعاهای ظالم و ابهت کاذب او) می شود.
3. تکیه بر قدرت حقیقت و معنویت (قدرت حقیقی):
شجاعت و عدم ترس: اصلیترین ابزار ظالم، ترساندن مردم است. وقتی افراد شجاعانه در برابر او میایستند و ترس خود را کنار میگذارند، ابهت او از بین میرود. این شجاعت از ایمان به خدا و حقانیت مسیر نشأت میگیرد.
پافشاری بر اصول اخلاقی و انسانی: ظالم اغلب تلاش میکند ارزشهای اخلاقی را زیر پا بگذارد. پافشاری بر این ارزشها و نمایش اخلاقیات قوی، در مقابل بیاخلاقیهای ظالم، ابهت او را میشکند.
دعوت به منطق و استدلال: ظالم معمولاً از منطق فرار میکند و به زور متوسل میشود. دعوت او به استدلال و ناتوانی او در پاسخگویی منطقی، ضعف او را آشکار میکند.
مقاومت و شجاعت حضرت زینب (س) در برابر یزید و افشاگریهای او در کوفه و شام، که ابهت حکومت یزید را در اوج قدرت ظاهریاش در هم شکست.
"وَأَنِ احْکُم بَیْنَهُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ أَن یَفْتِنُوکَ عَن بَعْضِ مَا أَنزَلَ اللَّهُ إِلَیْکَ"(3)
و میان آنان بر طبق آنچه خدا نازل کرده حکم کن و از هواهای نفسانی آنان پیروی نکن و از ایشان برحذر باش که تو را از بعضی از آنچه خدا بر تو نازل کرده، منحرف نسازند.
این آیه به پیامبر (ص) دستور میدهد که بر اساس حکم خدا داوری کند و از هوای نفس ظالمان پیروی نکند. این اصل عدم تسلیم در برابر اراده ظالم و پافشاری بر حق، از مهمترین راههای شکستن ابهت اوست.
4. ایجاد همبستگی و اتحاد میان مظلومان (قدرت جمعی):
شکستن انزوای ترس: ظالم تلاش میکند مردم را منزوی کند تا نتوانند با هم متحد شوند. ایجاد شبکههای ارتباطی، تشکلها، و فضای گفتوگو، ترس و انزوا را میشکند و حس همبستگی ایجاد میکند.
نمایش قدرت جمعی: وقتی مردم به صورت متحدانه اعتراض میکنند یا خواستههایشان را مطرح میکنند، این قدرت جمعی، ابهت فردی ظالم را در هم میشکند.
انقلابهای مردمی که در طول تاریخ، با اتحاد و همبستگی مردم، ابهت حکومتهای ظالم را شکستهاند.
"وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا"(4)
"و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید."
این آیه به صراحت بر اتحاد و عدم تفرقه تأکید دارد. قدرت جمعی و همبستگی مظلومان، یکی از مؤثرترین راهها برای مقابله با ظالم و شکستن ابهت اوست، زیرا ظالم معمولاً بر تفرقه مردم تکیه میکند.
5. افشای ماهیت ظالم برای عموم (روشنگری):
تبلیغ و آگاهیبخشی: از طریق هر رسانهای که در دسترس است (قلم، گفتار، هنر، فضای مجازی)، ماهیت ظالم و ستمهای او را به اطلاع عموم رساندن.
مخاطب قرار دادن افکار عمومی: ظالم نیاز به سکوت و عدم آگاهی مردم دارد. وقتی افکار عمومی بیدار شود و به جنایات او آگاه شود، ابهتش از بین میرود.
"أَلَمْ تَرَ کَیْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا کَلِمَةً طَیِّبَةً کَشَجَرَةٍ طَیِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِی السَّمَاءِ * تُؤْتِی أُکُلَهَا کُلَّ حِینٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا وَیَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَذَکَّرُونَ"(5)
"آیا ندیدی چگونه خداوند مثلی زد: سخن پاک [توحید و حق] مانند درخت پاکی است که ریشهاش ثابت و شاخههایش در آسمان است؟ میوهاش را هر زمانی به اذن پروردگارش میدهد. و خداوند برای مردم مثلها میزند، شاید متذکر شوند."
این آیه به "کلمه طیبه" و انتشار آن اشاره دارد. روشنگری و افشای ماهیت ظالم از طریق بیان حق و آگاهیبخشی به مردم، نوعی انتشار "کلمه طیبه" است که موجب تذکر و بیداری میشود و در نهایت ابهت باطل را از بین میبرد.
6. صبر و استقامت (مقاومت طولانیمدت):
مقاومت passive (مقاومت منفی): گاهی مقاومت منفی، مانند عدم همکاری، نافرمانی مدنی، یا حتی سکوت معنیدار در برابر دستورات ظالمان و مستکبران، میتواند ابهت او را بشکند.
صبر در برابر سختیها: ظالم انتظار دارد با اندکی فشار، مردم از خواستههایشان دست بردارند. صبر و استقامت نشان میدهد که اراده مردم قویتر از قدرت اوست.
پس شکستن ابهت ظالم نیازمند شجاعت، آگاهی، و سازماندهی است. این کار با هدفگیری نقاط ضعف ظالم (دروغگویی، فساد، تزویر) و برجستهسازی قدرتهای حقیقی (شجاعت، ایمان، اتحاد) انجام میشود تا ترس از بین برود و راه برای عدالت و آزادی هموار گردد.
پینوشت:
1. فرقان/آیه 47
2. اسرا/آیه81
3.مائده/آیه49
4.آل عمران/103
5.ابراهیم/آیه19
نظر شما