خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: اگر امام باقر علیه السلام شکافنده علوم است چرا اثری از ایشان باقی نمانده درحالی که افلاطون وسقراط کتب مختلفی به یادگار مانده است؟
ائمه(ع) وظیفه انبیا را داشتند، یعنی وظیفه آنان هدایت مردم و بیان اسلام می باشد. اینان در این عرصه فعالیت های مهمی انجام دادند. امام باقر (ع) نیز در راستای هدایت مردم و بیان معارف اسلامی گام های بلند بر داشت تا آنجا که امروزه بیشتر احادیث مر بوط به معارف و احکام اسلامی از ایشان و امام صداق (ع) می باشد .
شاید همین امر باعث شد که رسول خدا از وی به عنوان " باقرالعلوم" یاد نمود، چنانچه از جابربن عبد اللّه منقول است که حضرت رسول(ص) به من فرمود: ای جابر! امید است که تو در دنیا بمانی تا ملاقات کنی فرزندی از من که از اولاد حسین خواهد بود که او را محمّد نامند، یَبْقُرُ عِلْمَ الدِّینِ بَقْرا،(۱) یعنی او میشکافد علم دین را شکافتنی، پس هرگاه او را ملاقات کردی سلام مرا به او برسان.
به نظر می رسد کلام رسول خدا درباره امام باقر (ع) ناظر براین است که وی در عرصه نشر معارف دینی وعلم خدا شناسی شکافنده علم می باشد، بر این اساس بود که حضرت طی مدت امامت خود، در همان شرائط نامساعد، به نشر و اشاعه حقایق و معارف الهی پرداخت و مشکلات علمی را تشریح نمود و جنبش علمی دامنه داری به وجود آورد که مقدمات تاسیس یک «دانشگاه بزرگ اسلامی» را که در دوران امامت فرزند گرامیش امام صادق(ع) به اوج عظمت رسید، پی ریزی کرد.
روایات و احادیث متعدد در زمینه مسائل و احکام اسلامی، تفسیر، تاریخ اسلام، و انواع علوم، از آن حضرت به یادگار مانده است ، افزون بر آن، رجال و شخصیت های بزرگ علمی از محضر آن حضرت استفاده میکردند. که هر کدام در گسترش علوم نقش اساسی داشتند، چنانکه «جابر بن یزید جعفی» و «کیسان سجستانی» (از تابعین) و فقهائی مانند: «ابن مبارک»، «زهری»، «اوزاعی»، «ابوحنیفه»، «مالک»، «شافعی»، «زیاد بن منذرنهدی» از آثار علمی او بهرهمند شده سخنان آن حضرت را، بی واسطه و گاه با چند واسطه، نقل نمودهاند.
کتب و مولفات دانشمندان و مورخان اهل تسنن مانند: طبری، بلاذری، سلامی، خطیب بغدادی، ابونعیم اصفهانی، و کتبی مانند: موطا مالک، سنن ابی داود، مسند ابی حنیفه، مسند مروزی، تفسیر نقاش، تفسیر زمخشری، و دهها نظیر اینها، که از مهمترین کتب جهان تسنن است، پر از سخنان پرمغز پیشوای پنجم است و همه جا جمله: «قال محمد بن علی» و یا «قال محمد الباقر» به چشم میخورد.
کتب شیعه نیز در زمینههای مختلف سرشار از سخنان و احادیث حضرت باقر(ع) است. حضرت باقر(ع) شاگردان برجستهای در زمینههای فقه و حدیث و تفسیر و دیگر علوم اسلامی تربیت کرد که هر کدام وزنه علمی بزرگی به شمار میرفت. شخصیتهای بزرگی همچون: محمد بن مسلم، زرارهبن اعین، ابو بصیر، برید بن معاویه عجلی، جابربن یزید، حمران بن اعین، و هشام بن سالم از تربیت یافتگان مکتب آن حضرتند.(۲)
با توجه به مطالب گذشته بایدگفت: گرچه ممکن است ما آثار علمی مانند کتاب از امام باقر (ع) نداشته باشیم، اما امام با بیان روایات بسیار زیاد و تربیت شاگردان متعدد در عرصه های علوم مختلف، فعالیت های بسیار مهمی را انجام داد که این امر ارزشش بیشتر از تدوین چند کتاب می باشد.
تربیت شاگردان برجسته و پاسخ به پرسش ها و شبهات برای امام و پیامبر (ص) اصل اساسی ووظیفه انان است نه تدوین کتاب. در ضمن در منابع روایی شیعه برای امامان(ع) ده ها کتاب و تألیفات بر شمرده اند. برخی از این کتاب ها توسط امام پیشین نگاشته شده، سپس به عنوان میراث امامت به امامان بعدی رسیده است، برخی میراث از سلسله پیامبران پیشین بوده، برخی با املای امامان(ع) توسط شاگردان نوشته،برخی توسط امامان(ع) برای هدایت افرادی خاص و یا درخواست عده ای نگاشته شده است. برخی کتاب های منسوب به امام باقر (ع) وجود دارد:
- کتاب التفسیر؛ از امام باقر(ع).
- رسالهامام باقر(ع) به سعد الخیر.
- کتاب الهدایه؛ از امام باقر(ع)(۳).
درباره امام باقر (ع) به منابع زیر مراجعه فرمایید:
-امام محمد باقر، کاظم ارفع.
-پیشوای پنجم, حضرت امام محمد باقر، گروه نویسندگان.
-.دورنمایی از زندگی امام باقر، مهدی پیشوای.
پی نوشت ها:
۱. شیخ مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، کنگره شیخ مفید، قم، چاپ اول، ۱۴۱۳ ق. ج۲، ص ۱۵۹.
۲. مهدیی پیشوایی، سیره پیشوایان، قم، موسسه امام صادق (ع)، چاپ یازدهم، ۱۳۷۹ از ص ۳۰۶ به بعد.
۳. سید محسن امین، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات ، چاپ پنجم ، ۱۴۱۸ه ،ج ۲، ص ۵۰۲.
نظر شما