خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع) _ابنا: آیا ولادت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در داخل کعبه به لحاظ تاریخی قطعی است؟ مورخان اهل سنت در این باره چه نظری دارند؟
مقدمه:
تولد امام علی (ع) یکی از مشهورترین گزارشهای تاریخی است که از آغاز نگارش تاریخ اسلام تا کنون توسط محققین و نویسندگان اهل سنت و شیعه مورد تأکید قرار گرفته است.
ولادت امیر مؤمنان (علیهالسلام) در کعبه از دیدگاه شیعیان قطعی و متواتر است و این که کسی غیر از آن حضرت در داخل خانه کعبه به دنیا نیامده نیز اجماعی است. با توجه به شهرت این جریان در منابع شیعه ما فقط برخی از منابع و علمایی که به این مطلب تصریح کردهاند را ذکر میکنیم.
تصریح و تأکید علمای شیعه:
«شیخ صدوق م ۳۸۱ ه» جریان حضرت علی را با سلسله اسناد خود به تفصیل از یزید بن قعنب در کتابهای متعدد خود، نقل کرده است. (۱) «سید رضی، م ۴۰۶ ه» در کتاب «خصائص الأئمّه» وی در این کتاب تأکید میکند ما غیر از امام علی (ع) شخص دیگری را نمیشناسیم که در کعبه به دینا آمده باشد. (۲)
«شیخ مفید، م ۴۱۳ ه» در «ارشاد» مینویسد: «امیر مؤمنان (علیهالسلام)...، در درون بیتالله الحرام متولّد شد. هرگز پیش از او و یا بعد از او، مولود دیگری در درون کعبه متولّد نشده است». (۳) شیخ مفید در کتاب «مقنعه» (۴) و کتاب «مسارّ الشّیعه» (۵) این مطلب را مورد تأکید قرار داده است. «شیخ طوسی م ۴۶۰ ه» در کتاب «تهذیب» (۶) و کتاب «عقاید الجعفریه» (۷) این مطلب را بیان کرده است. این بخشی از منابعی بود که گزارش تولد امام علی (ع) در کعبه را نقل کردهاند.
افراد متعددی از علمای اهل سنت نیز، ولادت آن را در کعبه قطعی میدانند؛ حتی برخی از آنها ادعای تواتر نیز کردهاند که به نام چند تن از آنها اشاره میکنیم:
۱. حاکم نیشابوری (۴۰۵ هـ)
وی در کتاب مستدرک بیان میکند: «روایات متواتری وارد شده که فاطمه بنت اسد، امیر مؤمنان علی بن ابیطالب (علیهالسلام) را در داخل کعبه به دنیا آورده است». (۸)
۲. سبط ابن جوزی (متوفای ۶۵۴ هـ) :
روایت شده است که فاطمه بنت أسد، در حالی که باردار بود، خانه خدا را طواف میکرد، درد زایمان او را فراگرفت، در خانه کعبه به روی او باز شد، پس داخل خانه کعبه شد و فرزندش را به دنیا آورد. (۹)
۳. گنجی شافعی (متوفای ۶۵۸ هـ) :
گنجی شافعی در کفایه الطالب مینویسد: امیر مؤمنان (علیهالسلام) شب جمعه سیزده رجب، سال سیم بعد از واقعه عام الفیل در داخل خانه خدا به دنیا آمد. کسی پیش از آن حضرت و بعد از آن در داخل خانه کعبه به دنیا نیامده است و این از فضائل اختصاصی آن حضرت است که خداوند به جهت بزرگداشت مقام او عطا کرده است. (۱۰)
۴. ابن صباغ المالکی (۸۵۵ هـ) :
ابن صباغ مالکی در الفصول المهمه مینویسد: علی (علیهالسلام) در مکه مشرفه در داخل بیتالحرام (کعبه) در روز جمعه سیزدهم ماه خدا یعنی ماه رجب سال سی ام عامالفیل و بیست و سه سال پیش از هجرت به دنیا آمد... پیش از او هیچ کس در کعبه متولد نشد و این فضیلتی است که خداوند به جهت بزرگداشت و بالا بردن مقام و اظهار کرامت او مخصوص حضرتش گردانیده است. (۱۱)
۵. حلبی (متوفای ۱۰۴۴ هـ) :
علی بن برهانالدین حلبی، صاحب کتاب مشهور سیره حلبی، بعد از سخنی طولانی درباره علی (علیهالسلام)، به ولادت آن حضرت در داخل خانه کعبه استدلال میکند و مینویسد: آن حضرت در داخل خانه کعبه متولد شد و عمر رسول خدا در آن روز سی سال بود. (۱۲)
۶. شاه ولیالله دهلوی (متوفای ۱۱۷۶ هـ) :
وی در کتاب ازاله الخفاء عن خلافه الخلفاء در مناقب امیر مؤمنان (علیهالسلام) مینویسد: و از مناقب وی رضی الله عنه که در حین ولادت او ظاهر شد یکی آن است که در جوف کعبه معظمه تولد یافت. (۱۳)
همچنین علی بن حسین مسعودی (متوفای ۳۴۶ هـ) که درباره مذهب او اختلاف است.
درباره ولادت امیر مؤمنان (علیهالسلام) در خانه کعبه مینویسد: محل تولد علی (علیهالسلام)، خانه کعبه است. (۱۴)
نتیجه گیری:
با توجه به مجموع گزارشهایی که درباره تولد حضرت علی (ع) در کعبه به صورت متواتر از طریق منابع شیعه و اهل سنت نقل شده است؛ این جریان از مسائل مسجل تاریخی هست.
پینوشتها:
۱. ابنبابویه، محمد بن علی معروف به شیخ صدوق، الامالی، کتابچی، تهران، ۱۳۷۶، چاپ ششم، ص ۱۳۲؛ همان، علل الشرائع، کتاب فروشی داوری، قم، ۱۳۸۵ ش، ج ۱، ص ۱۳۵. حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَی … َ قَالَ یَزِیدُ بْنُ قَعْنَبٍ کُنْتُ جَالِساً مَعَ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ... إِذْ أَقْبَلَتْ فَاطِمَهُ بِنْتُ أَسَدٍ أُمُّ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) وَ کَانَتْ حَامِلَهً بِهِ لِتِسْعَهِ أَشْهُرٍ ... فَرَأَیْنَا الْبَیْتَ وَ قَدِ انْفَتَحَ عَنْ ظَهْرِهِ وَ دَخَلَتْ فَاطِمَهُ فِیهِ وَ غَابَتْ عَنْ أَبْصَارِنَا وَ الْتَزَقَ الْحَائِطُ فَرُمْنَا أَنْ یَنْفَتِحَ لَنَا قُفْلُ الْبَابِ فَلَمْ یَنْفَتِحْ فَعَلِمْنَا أَنَّ ذَلِکَ أَمْرٌ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ...
۲. شریف الرضی، محمد بن حسین معروف به شیخ طوسی، خصائص الائمّه، تحقیق: امینی، محمدهادی، آستان قدس رضوی، مشهد، ۱۴۰۶ ه، اول، ص ۳۹.
۳. شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان (متوفای ۴۱۳ هـ)، الإرشاد، تحقیق: مؤسسه آل البیت (علیهمالسلام) لتحقیق التراث، ناشر: دار المفید للطباعه والنشر والتوزیع - بیروت، الطبعه: الثانیه، ۱۴۱۴ هـ - ۱۹۹۳ م، ج ۱، ص ۵.
۴. مفید، محمد بن محمد، المقنعه، ۱ جلد، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید (رحمه الله علیه) قم، چاپ: اول، ۱۴۱۳ ق، ص ۴۶۱.
۵. همان، مسار الشیعه، ۱ جلد، کنگره شیخ مفید - قم، چاپ: اول، ۱۴۱۳ ق، ص ۷۲.
۶. شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، اسلامیه، تهران، چهارم، ۱۳۶۲۵ ش، ج ۶، ص ۱۹.
۷. شیخ طوسی، العقائد الجعفریه، تصحیح ابراهیم بهادری، مکتبه النشر الإسلامی، قم، ۱۴۱۱ ق، اول، ص ۵۷.
۸. نیشابوری، محمد بن عبدالله ابوعبدالله الحاکم (متوفای ۴۰۵ هـ)، المستدرک علی الصحیحین، تحقیق: مصطفی عبدالقادر عطا، ناشر: دار الکتب العلمیه - بیروت، الطبعه: الأولی، ۱۴۱۱ هـ - ۱۹۹۰ م، ج ۳، ص ۵۵۰. فقد تواترت الأخبار أن فاطمه بنت أسد ولدت أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب کرم الله وجهه فی جوف الکعبه.
۹. سبط بن الجوزی الحنفی، تذکره الخواص، ناشر: مؤسسه اهل البیت، بیروت، ۱۴۰۱ هـ ـ ۱۹۸۱ م، ص ۲۰.
۱۰. گنجی شافعی، محمد بن یوسف بن محمد القرشی، کفایه الطالب فی مناقب علی بن أبی طالب، الباب السابع فی مولده (علیه السلام)، ناشر: دار أحیاء تراث اهل البیت (ع)، طهران، الطبعه الثالثه، ۱۴۰۴ هـ، ۱۳۶۲ ش، ص ۴۰۷.
۱۱. ابن صباغ مالکی، علی بن محمد بن احمد (متوفای ۸۵۵ هـ) الفصول المهمه فی معرفه الأئمه، تحقیق: سامی الغریری، ناشر: دار الحدیث للطباعه والنشر ـ قم، الطبعه: الأولی، ۱۴۲۲ هـ، ج ۱، ص ۱۷۱.
۱۲. حلبی، علی بن برهانالدین (متوفای ۱۰۴۴ هـ)، السیره الحلبیه فی سیره الأمین المأمون، ناشر: دار المعرفه - بیروت – ۱۴۰۰ هـ، ج ۱، ص ۲۲۶.
۱۳. دهلوی، شاه ولیالله مشهور به محدث هند (متوفای ۱۱۸۰ هـ)، إزاله الخفاء عن خلافه الخلفاء، تصحیح و مراجعه: سید جمالالدین هروی، ج ۴، باب: اما مآثر امیرالمؤمنین و امام اشجعین اسدالله الغالب علی بن ابیطالب رضی الله عنه.
۱۴. مسعودی، أبو الحسن علی بن الحسین (متوفای ۳۴۶ هـ)، مروج الذهب، ج ۱، ص ۳۱۳، وکان مولده فی الکَعبه.
نظر شما