قرآن چه کسانی را به خانه‌ عنکبوت تشبیه می‌کند؟

 خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت (ع) ـ ابنا: معبودهای باطل و اولیا و رهبران غیر الهی، به خانه عنکبوت تشبیه شده اند که سست ترین و بی پایه ترین خانه هاست. خانه عنکبوت و تارهای او با اینکه ضرب المثل در سستی می باشد، خود از عجایب آفرینش است که دقّت در آن انسان را به عظمت آفریدگار آشناتر می کند.

قرآن کریم می فرماید: (مَثَلُ الَّذِینَ اتَّخَذُواْ مِن دُونِ اللَّهِ اوْلِیَا کَمَثَلِ الْعَنکَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَیْتًا وَإِنَّ اؤهَنَ الْبُیُوتِ لَبَیْتُ العنکبوتِ لَوْ کَانُواْ یَعْلَمُونَ إِنَّ اللَّهَ یَعْلَمُ مَا یَدْعُونَ مِن دُونِهِی مِن شَیْءٍ وَهُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ وَتِلْکَ الاَْمْثَلُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ وَمَآ یَعْقِلُهَآ إِلا الْعَلِمُونَ). «مَثَل کسانی که غیر از خدا را اولیای خود بر گزیدند مَثَل عَنکَبوت است که خانه ای برای خود انتخاب کرده؛ در حالی که سست ترین خانه ها، خانه عنکبوت است اگر می دانستند خداوند آنچه را که غیر از او می خوانند، می داند و او شکست ناپذیر و حکیم است اینها مثالهایی است که ما برای مردم می زنیم و جز دانایان آن را درک نمی کنند».[1]

در این جا معبودهای باطل و اولیا و رهبران غیر الهی، به «خانه عنکبوت» تشبیه شده اند که سست ترین و بی پایه ترین خانه هاست، زیرا نه دیوار دارد و نه سقف و نه در و پیکر که بتواند صاحبش را از گرما و سرما و غیره حفظ کند و به اندازه ای سست است که با اندک بادی می لرزد و تار و پودش در هم می ریزد.

افرادی که به غیر خدا تکیه نموده و سرپرستانی، جز رهبران الهی برای خود برمی گزینند، به خود «عنکبوت» تشبیه گردیده اند که چنین خانه سستی برای خویش اتّخاذ می کند. بنابر این، وجه شباهت در این تشبیه «سستی و بی اعتباری» است. در امثال و ادبیات فارسی گاهی برای سستی و بی اعتباری چیزی به «تار عنکبوت» نیز مثل می زنند: چنانکه می گویند: «از آنچه عنکبوت بافد، جامه نشاید دوختن».

صاحب «بحرالحقایق» می گوید: «عنکبوت هر چند بر خود می تند، زندان برای نفس خود می سازد و قید بر دست و پای خود می نهد. پس خانه او محبس او است. همچنین کسانی که بدون خدا اولیا گیرند، یعنی پرستش هوا و محبّت دنیا و متابعت شیطان می کنند، به سلاسل و اَغْلال و وِزْر ووَبال مقید گشته روی خلاصی ندارند و عاقبت در مهلکه نیران و دَرکه بُعْد و حِرمان افتاده، معاقب و معذّب گردند».[2]«شیخ عطّار» بی ثباتی و بی اعتباری دنیا را به «خانه عنکبوت» و اندوخته های دنیا پرستان را به «مگس صید شده در آن» تشبیه نموده است.

منبع:

[1] عنکبوت.41 43.

[2] تفسیر منهج الصادقین، 7، ص 161.