به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ «ایراناینترنشنال» در ایام جنگ دوازده روزه، با انتشار گسترده اطلاعات و تصاویر جعلی، اغراق در پیامدهای جنگ و روایتسازی ساختگی از وضعیت داخلی ایران، خدمت خود به دستگاههای اطلاعاتی دشمن را تکمیل و تلاش کرد چهرهای ناپایدار و بحرانی از ایران به نمایش بگذارد.
در حوادث تروریستی اخیر در ایران نیز، این رسانه صهیونیستی با نقض کلیه خطوط قرمز رسانه ای بهطور آشکار و هدفدار در امور داخلی ایران دخالت کرد و با نشر اخبار جعلی و فیک به تحریک افکار عمومی و خشونت در ایران دامن زد.
این رسانه هرگز پاسخگوی روایت های غلط و دروغ خود نبوده و همچنان به مسیر نفرت پراکنی، تحریک وخشونت در ایران ادامه می دهد و تاکنون تنها در مواردی محدود، از جمله پوشش اقدامات گروه تروریستی الاحوازیه یا تریبون دادن به عناصر خشونتطلب، که شکایتهایی از آن ثبت شده هزینهای نداده است.
با بهرهگیری از نهادهای ناظر رسانهای مانند آفکام که بر رعایت استانداردهای اخلاقی، امنیتی و بیطرفی رسانهها در بریتانیا نظارت دارند، میتوان پروندههای متعددی علیه این شبکه تشکیل دهند. با توجه به معاهدات بینالمللی، در صورتی که شبکه ایران اینترنشنال، مستقیماً به تبلیغ برای جنگ علیه ایران پرداخته باشد، مستقیماً مردم را به خشونت و برهم زدن نظم عمومی تحریک کرده باشد و اطلاعات جعلی با هدف ایجاد آشوب منتشر کرده باشد. میتوان با استناد به ماده ۲۰ ICCPR و شباهتهای عملکردی در نقض قوانین مانند پرونده رادیو رواندا، اقدام به پیگرد حقوقی و رسانهای این شبکه کرد.
دکتر «وحیده نعیمآبادی»، دانشآموخته دکتری علوم سیاسی از جامعة اللبنانیة با مطالعات میانرشتهای در حوزه جامعهشناسی سیاسی و رسانههای اجتماعی، استادیار گروه مدیریت رسانه دانشگاه ادیان و مذاهب، نویسنده و مترجم و عضو شبکه زنان دانشمند جهان اسلام است.
برای بررسی راهکارهای پیگیری حقوقی و طرح دعوا علیه اقدامات غیرحرفهای رسانه ایران اینترنشنال از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی در ایران با «دکتر وحیده نعیمآبادی» کارشناس رسانه و امور بینالملل به گفتوگو پرداختیم:
ابنا: رسانه ایران اینترنشنال سالهاست که به زبان فارسی با هدف دخالت در امور داخلی ایران به انتشار اخبار جعلی و هدفدار میپردازد چگونه در عرصه بینالملل این اقدام نامطلوب را میتوان پیگیری نمود؟
در عرصه بینالمللی سابقههای متعددی وجود دارد که رسانهها و مدیران رسانهای در صورتی که از اطلاعرسانی به عنوان یکی از وظایف اصلی رسانه عبور کنند و در زمینه تحریک، نفرتپراکنی و خشونت دست به انتشار آگاهانه اخبار جعلی بزنند با پیگرد قانونی روبهرو شدند.
از محکومیت رادیوهایی که محرک نسلکشی بودند تا جریمههای سنگینی که رسانههای بزرگ به خاطر انتشار اخبار جعلی متحمل شدند. بههرحال آزادی بیان در حقوق بینالملل مطلق نیست و با مسئولیتهایی همراه است.
در حقوق بینالملل، رسانهها مطلقاً مصون از مسئولیت نیستند، بهویژه اگر اخبار جعلی منتشر کنند تا به تحریک خشونت و نفرتپراکنی دامن بزنند یا در امور داخلی کشورها هدفمند مداخله کنند.
مسیرهای قابل پیگیری بینالمللی که وجود دارد، یکی موضوع نقض تعهدات حقوقبشری است؛ طبق ماده ۱۹ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی آزادی بیان محدود میشود به یک سری از موارد از جمله؛ امنیت ملی، نظم عمومی و حقوق و حفظ جان که نباید این موارد را نقض کنند. مورد دوم ارجاع به نهادهای ناظر رسانهای کشور محل ثبت، مثل آفکام در بریتانیا یا نهادهای تنظیمگر رسانهای در اتحادیه اروپا. همان نهادهایی که صلاحیت تعلیق، جریمه و لغو مجوز رسانه را دارند.
مورد بعدی استفاده از سازوکارهای سازمان ملل است. به طور مثال گزارش داده شود به گزارشگر ویژه آزادی بیان، گزارش به گزارشگر مقابله با تروریسم و در نهایت گزارش به شورای حقوق بشر البته با تمرکز بر این که رسانه محرک خشونت بوده و جان غیرنظامیان را مورد تهدید قرار داده است.
ابنا: مدیران این رسانه اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی را چگونه میتوان نسبت به این اقدامات غیرمسئولانه توبیخ و یا مورد تعقیب حقوقی قرار داد؟
مسئولیت اشخاص حقوقی که خود رسانه است از طریق شکایت رسمی به نهاد ناظر رسانهای کشور میزبان ممکن است، از این رو با اثبات الگوی سیستماتیک انتشار اطلاعات نادرست و یا بیتوجهی به راستیآزمایی حرفهای تحریک مستقیم و غیرمستقیم خشونت میتوان شکایت رسمی به نهاد ناظر در کشور میزبان انجام داد. در حوزه مسئولیت اشخاص حقیقی مثل مدیران و سردبیرها در حقوق بینالملل و حقوق داخلی بسیاری از کشورها سردبیر و مدیرمسئول نسبت به محتوای منتشر شده مسئول هستند و در صورت اثبات علم به دروغ بودن خبر و آگاهی بر آثار خشونتبار خبر امکان پیگیری مدنی و حتی کیفری هم وجود دارد.
ابنا: در پی انتشار اخبار جعلی از سوی این رسانه و شعلهور کردن آتش اغتشاشات و اقدامات تروریستی در ایران طی سالهای گذشته ضررهای جانی و مالی به مردم ایران تحمیل شده است چگونه میتوان به احقاق حقوق در برابر این رسانه اقدام کرد؟
احقاق حقوق در برابر خسارتهای جانی و مالی وارد شده که بهواسطه رسانه مورد نظر بوده را میتوان از چند مسیر عملی پیگیری کرد. طرح دعوای مدنی از جمله مطالبه خسارت برای خانواده جانباختگان، مجروحان و خسارتهای مالی عمومی و خصوصی.
راه بعدی اثبات رابطه انتشار اخباری که به تحریک، تشدید و هدایت خشونت منجر شده که این موضوع در حقوق تطبیقی موضوعی شناخته شده است و مستندسازی حرفهای باید در این حوزه انجام شود. مثل، آرشیو برنامهها، تحلیل محتوا، تحلیل کارشناسی و ارائه گزارشهای پزشکی قانونی، امنیتی و شاهدان و خانوادههای قربانیان، چرا که بدون مستندات دقیق هیچ دعوای بینالمللی به نتیجه نمیرسد.
ابنا: آیا تاکنون رسانه یا مدیران رسانهای در جهان به دلیل اقدامات غیراخلاقی در عرصه خبر و ایجاد ناامنی در جهان مورد پیگیری قانونی قرار گرفتهاند؟
بله این اقدام انجام شده است. رادیو آرتی ال ام که در نسلکشی رواندا، در سال ۱۹۹۴ نقش داشت. این رادیو به طور مستقیم و علنی مردم را به قتل قوم توتسی تحریک میکرد و حتی نامونشانی افراد را برای به قتل رساندن اعلام میکرد. در نتیجه این جرم مدیران این رسانه و گویندگان آن در دادگاه کیفری بینالمللی محاکمه و به حبسهای طولانیمدت محکوم شدند.
پروندههای نفرتپراکنی دیگری در اروپا مثل بیبیسی و فرانسه و رسانههای آلمان وجود دارد و در کشورهای اروپایی این رسانهها و مجریان رسانهای با مجازات قانونی روبهرو شدند. برخی برنامههای تلویزیونی توسط آفکام در بریتانیا تعلیق و جریمه شدند و مجریان رسانههایی در فرانسه و آلمان که در زمینه تحریک خشونت اجتماعی و نژادپرستی و اسلامهراسی دخیل بودند، مورد محاکمه قرار گرفتند. در واقع آزادی بیان یک خط قرمز امنیتی عمومی در خصوص جان انسانها در غرب هم وجود دارد، اما اینکه چقدر رعایت میشود به آن ایمانی ندارم.
همچنین برای پروندههای فیک نیوز جریمههای سنگینی در آمریکا وجود دارد. رسانه فاکسنیوز به خاطر انتشار اطلاعات نادرست در خصوص انتخابات آمریکا متهم شد، چرا که ثابت شد به شکل آگاهانه اخبار جعلی نشر داده بود و به پرداخت چندین میلیون دلار به عنوان غرامت متهم شد که این پرونده یکی از بزرگترین جریمههای سنگین تاریخ رسانه است. در حقیقت رسانه باید بداند اگر خبر نادرست را منتشر میکند، مسئولیت سنگین حقوقی بر دوش دارد.
ابنا: چه اشخاص و یا نهادهایی در ایران میتوانند نسبت به اقدامات این رسانه اقامه دعوی نمایند؟ آیا خانوادههای جانباختگان میتوانند از این رسانه و یا کارکنان آن شکایت در مجامع بینالمللی نمایند؟
نهادهای حاکمیتی مثل؛ قوه قضائیه، وزارت امور خارجه، شورای عالی امنیت ملی و سازمان صدا و سیما که به عنوان رقابت رسانهای میتوانند علیه اینترنشنال اقامه دعوا کنند و همچنین اشخاص حقیقی مثل؛ خانوادههای مجروحان و جانباختگان و افرادی که کسبوکارشان مورد آسیب قرار گرفته و متحمل خسارات سنگین مالی شدند، میتوانند به طور مستقل یا با وکلای بینالمللی در دادگاههای کشورهایی که رسانه در آنجا ثبت شده است از اینترنشنال شکایت کنند. در بسیاری از نظامهای حقوقی کشورهای مختلف اگر فرد شکایتکننده تابع آن کشور باشد، مانع اقامه دعوا نخواهد بود.
شرط موفق بودن در تمام دعاوی حقوقی و دادگاههای بینالمللی این است که به شکل دقیق موضوعات مستندسازی و اقدام حقوقی حرفهای انجام شود.
................
پایان پیام
نظر شما