به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ مناجات شعبانیه، از دعاهای نقل شده از امام علی(ع) است که بر اساس اسناد حدیثی، مورد توجه همه ائمه معصومین(ع) بوده است. نقل این مناجات تقریبا در تمامی کتابهای دعایی اصیل شیعی، همچنین توجه به این دعا در اندیشه و آثار بزرگان و شخصیتهای نامدار، نشانگر اهمیت و جایگاه این مناجات در میان ائمه(ع) و عالمان برجسته بوده است.
اگرچه عبارتهای دقیق و واژههای عمیق استفادهشده در این مناجات شعبانیه، نیازمند نگارش مقالاتی متعددی است و مترجمان فراوانی، زحمات زیادی در ترجمه دقیق این عبارات کشیدهاند، اما روشن است که در همه ترجمهها، ظرفیت محدود زبان مقصد در ترجمه، امکان انتقال دقیق معنای استفاده شده در زبان مبدا را ندارد. شاخصترین معنای این محدودیت در انتقال معنا در ترجمه کلمه مبارکه «الله» به «خدا» در زبان فارسی است. روشن است که کلمه خدا هیچگاه نمیتواند مفاهیم عمیق کلمه «الله» را تبیین کند.
این محدودیت در ترجمههای صورت گرفته توسط مترجمان فارسیزبان مناجات شعبانیه نیز وجود دارد. این مترجمان که زحمات آنان مأجور باد، ناچار به توجه به این محدودیت زبانی بوده و این محدودیت، محرومیت در درک بخشی از معانی برای مخاطبان فارسی زبان خواهد داشت.
بهعنوان نمونه در بخشی از مناجات شعبانیه به خداوند اینگونه عرض میشود: «إِلهِی لَمْ یَکُنْ لِی حَوْلٌ فَأَنْتَقِلُ بِهِ عَنْ مَعْصِیَتِکَ إِلاَّ فِی وَقْتٍ أَیْقَظْتَنِی لِمَحَبَّتِکَ، الهی، توانی ندارم که از معصیتت بیرون روم، مگر زمانی که...» نکته قابل توجه در این عبارت آن است که عبارت «أَیْقَظْتَنِی لِمَحَبَّتِکَ» به چه صورتی ترجمه شود؟
کلمه «أَیْقَظْتَنِی» از ریشه «ی ق ظ» به معنای «بیداری» است و «یقظه» در علم اخلاق اسلامی بهمعنای «بیداری معنوی» برای توبه و برگشت به سوی خداوند است. معنای کلمه «محبت» نیز روشن است و مهمترین بخش این عبارت «معنای کلمه لام» است.
اگرچه امکان بررسی مورد به مورد دیدگاه مترجمان و بررسی ترجمههای انجام شده در منابع مختلف در این نوشته نیست، اما بهصورت اجمال می توان گفت که اگر حرف «کاف» به صورت فاعلی ترجمه شود، باید این عبارت به صورت «مرا به دلیل محبتی (که به من داری) از خواب (غفلت) بیدار کردی» ترجمه شود. این ترجمه مشابهت فراوانی به بخشی از دعای اول صحیفه سجادیه دارد که امام سجاد(ع) اینگونه خلقت را وصف نمودهاند: «ابْتَدَعَ بِقُدْرَتِهِ الْخَلْقَ ابْتِدَاعاً وَ اخْتَرَعَهُمْ عَلَی مَشِیتِهِ اخْتِرَاعاً.ثُمَّ سَلَک بِهِمْ طَرِیقَ إِرَادَتِهِ وَ بَعَثَهُمْ فِی سَبِیلِ مَحَبَّتِهِ، آنگاه (خداوند) همه را در راه اراده خود راهی نمود و در مسیر محبت و عشق به خود برانگیخت.
در این صورت میتوان این بخش از دعا را اینگونه ترجمه کرد که: «إِلهِی لَمْ یَکُنْ لِی حَوْلٌ فَأَنْتَقِلُ بِهِ عَنْ مَعْصِیَتِکَ إِلاَّ فِی وَقْتٍ أَیْقَظْتَنِی لِمَحَبَّتِکَ، الهی، توانی ندارم که از معصیتت بیرون روم، مگر زمانی که به دلیل محبتی که به من داشتی از خواب غفلت بیدارم کردی.»
همچنین میتوان حرف «کاف» را به صورت «مفعولی» ترجمه کرد و عبارت مناجات شعبانیه را به صورت «مرا بیدار کردی تا عاشق تو شوم» ترجمه کرد: الهی، توانی ندارم که از معصیتت بیرون روم، مگر زمانی که مرا بیدار کردی تا عاشق تو شوم.»
جلوههای محبتی که در این عبارت از دعا، همچنین دو ترجمه مورد نظر وجود دارد، میتواند موضوع نوشتههای متعددی از محبت خداوند به انسان یا نتایج بیداری معنوی و لزوم توجه به عشق الهی بهعنوان ضرورتی در رشد حقیقت واقعی یک انسان باشد.
سید علیاصغر حسینی/ ابنا
..............
پایان پیام
نظر شما