به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ دهمین پیشنشست بینالمللی ششمین کنگره جهانی حضرت رضا(ع) با محوریت «حقوق و کرامت انسانی در تعالیم رضوی» با حضور اندیشمندانی از کشورهای پاناما، کلمبیا، ترینیداد و توباگو، عراق، لبنان، سوریه، الجزایر، فلسطین و هند برگزار شد.
این نشست علمی عصر روز ۲۳ بهمن ۱۴۰۴ (۱۲ فوریه ۲۰۲۶) در شهر مقدس قم در موسسه علمی فرهنگی الخلق العظیم وابسته به آستان مقدس حسینی(ع) برگزار شد.
در این نشست حجت الاسلام و المسلمین سید زید البطاط مدیر موسسه الخلق العظیم درباره مجموعه فعالیت های فرهنگی (عتبه حسینیه) و «موسسه مصابیح الدجی» توضیحات مختصری را ارائه داد.
در ادامه بیان کرد که محوریت فعالیت های ما بر مبنای اخلاق می باشد و اخلاقی که مبنای آن تعقل است. وی این موضوع را برگرفته از آیات قرآن و روایات اهل بیت علیهم السلام دانست.
اضافه بر آن در مجموعه فعالیت های ما تمرکز بر احداث و اتفاقات و مفاهیم جدید و به روز که با گذر زمان پیش می آیدنیز می باشد
وی در پایان تاکید کرد، امیدواریم که این یک شروع همکاری خوب بین ما و آستان قدس رضوی باشد.
در ادامه اندیشمندان و محققان کشورهای مختلف به ارائه چکیده مقالات پرداختند.
.
دکتر لیندا طبوش از کشور لبنان گفت: مبنای تحقیق من آیه مبارکه: وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ میباشد. این آیه محوریت بحث خواهد بود و تایید کننده این قصه امام رضا(ع) هست، که در این زمینه توجهی خاص به موضوع کرامت انسانی داشتند و تاکید فراوان به ارزش شهروندی و بازگشت به وطن داشتند.
کرامت بهعنوان حق انسان میباشد و حقوق انسان به چند قسمت تقسیم میشود: به عنوان مثال، حق الکرامه، حق التعلیم، حق المواطنه و... که این مفاهیم برگرفته از آموزههای حقوقی امام سجاد(ع) است.
وی همچنین درباره ارزش شهروندی و نظام مردمسالاری دینی نگاهی تطبیقی در این تحقیق داشت.
.
.
تمام الوشلی از کشور یمن، چکیده مقاله مبارزه با فقر به عنوان یک وظیفه دینی را ارائه کرد.
این پژوهش با هدف تحلیل دیدگاه امام رضا(ع) در مورد فقر بهعنوان یک بیماری معنوی که پیامها و پیشگوییهای الهی در پی مبارزه با آن بودهاند، انجام شده است.
این تحقیق رابطه اساسی بین این بیماری و کار را برجسته میکند، کاری که اسلام معیار، آن را در ریشهکن کردن فقر در دو بُعد مادی و معنوی تشویق میکند و در پی روشن کردن اهمیت دانش جامع در مبارزه با فقر و بیکاری و اهمیت ذهنهای متفکر در پرورش این دانش است که برای ساختن انسان کامل شایسته خلافت الهی تلاش میکند.
در این پژوهش همچنین به نقش شیطان در القای ترس و سایر عواملی که در ایجاد فقر و بیکاری نقش دارند و چگونگی دستکاری این عوامل برای خدمت به بخشهای خاصی از جامعه و سوق دادن مردم به ورطه انحراف میپردازد. همانطور که شیطان راههایی برای ایجاد فقر ابداع کرد، امام رضا(ع) در نهضت خود روشهایی را برای مقابله با این شیوهها نشان داد که برای همه نسلهای گذشته و آینده درس عبرتی است.
.
.
خانم زینب حریبی به نمایندگی از طرف خانم یاسمینه ذبیح از کشور «الجزایر» با ارائه موضوع مفهوم عقل و کارکردهای آن در زندگی و مناظرات امام رضا(ع) حاضر شد.
این تحقیق به بررسی مفهوم عقل و کارکردهای آن در زندگی امام علی بن موسی الرضا(ع)، به عنوان ستون اصلی پروژه فکری و تمدنی ایشان میپردازد.
هدف این تحقیق، آشکار کردن ماهیت مفهوم عقل نزد امام رضا(ع) و چگونگی به کارگیری آن در ساخت دیدگاه اعتقادی، مدیریت گفتگو و مقابله با چالشهای فکری و کلامی زمان، به ویژه در اثبات وجود خدا و مناظره با مخالفان از سایر ادیان و فرقهها است.
.
.
سید طه مجاهد از کشور یمن با موضوع «خدمت عمومی و حکومتداری مسئولانه در بینش رضوی: مطالعهای تحلیلی بر مبانی اخلاقی و تمدنی حکومتداری» ارائه بحث نمود.
با توجه به مباحث معاصر پیرامون اخلاق قدرت و مدیریت عمومی و تغییرات هنجاری در مفاهیم حکومتداری، این مطالعه در پی بررسی مجدد مفاهیم خدمت عمومی و حکومتداری مسئولانه در سنت امامی، به ویژه از طریق بینش رضوی امام علی بن موسی الرضا(ع) است.
این مفاهیم به عنوان چارچوبی نظری و عملی برای ایجاد یک مدل عادلانه و پایدار حکومتداری عمل میکنند. این مطالعه به یک شکاف تحقیقاتی میپردازد: فقدان یک رویکرد سیستماتیک که ابعاد بنیادی این دو مفهوم را در اندیشه امام رضا(ع) در یک زمینه تمدنی جامع بررسی کند.
این تحقیق با استفاده از روششناسی استقرایی-تحلیلی، روایات معتبر را بررسی و سیره عملی امام(ع) را تحلیل میکند. سپس اصول راهنمای خدمت عمومی و شیوههای حکومتداری را استنباط کرده و آنها را به نظام ارزشی اسلامی پیوند میدهد.
.
.
علی عبدالحکیم از کشور کلمبیا با موضوع ابعاد اجتماعی و اقتصادی حقوق بشر به ارائه سخن پرداخت. محوریت این سخنان حقوق گروههای به حاشیه رانده شده (بیماران، افراد دارای معلولیت، اقلیتها، مهاجران، پناهندگان، زندانیان، بیخانمانها، یتیمان) در میراث رضوی بوده است.
وی گفت: در واقع در این تحقیق میخواهیم یکی از مشکلات اجتماعی که در کشورهای مختلف اتفاق میافتد را ارائه دهیم. یکی از مشکلاتی که در کشورها موجود است نحوه برخورد با اقلیتهاست و این تحقیق هم برگرفته از روش خدای متعال در قرآن کریم و سیره معصومین(ع) است که چگونه در موقعیتهای اجتماعی مختلف و با افراد مختلف خصوصا اقلیتها یعنی افرادی که از کشور خود به کشور دیگر مهاجرت میکنند و در اقلیت هستند برخورد میشود؛ البته تمام این آموزهها در قرآن کریم یافت میشود و همچنین در روایات اهلبیت(ع) و خصوصا احادیث مربوط به امام علی(ع) مورد توجه بوده است.
.
.
خانم عائده عبدالمنعم طالب از کشور لبنان با موضوع پژوهشی «نصرت و یاری مومنین و دفاع از مظلومین در سیره رضوی» به ارائه پرداخت.
وی در زمینه نصرت مومنین و دفاع از مظلومین در ابتدا با بیان هدف بعثت انبیا و هدف نهایی همه کتابهای آسمانی که رساندن خیر و دفع ظلم از بشریت است خلاصه تحقیق خود را شروع کرد که شعار تحقیق وی (إِنْ أُرِیدُ إِلَّا الْإِصْلاحَ مَا اسْتَطَعْتُ) بود.
مطابق این تحقیق، امام رضا(ع) مسئله اصلاح را یا به مثابه پر کردن خلا و ضد ظلم و یا نصرت مومنین فرمودند و این یک رکن از ارکان اسلام است.
.
.
أمین ربیح از کشور یمن با موضوع تحقیق «نقش امام رضا(ع) در تدوین اخلاق زیستمحیطی و مسئولیت انسانی» به ارائه سخن پرداخت.
مطالعه روشهای تربیتی و اخلاقی امامان اهل بیت(ع) یکی از ارکان اساسی و مهم در توسعه اعتقادی، فکری و رفتاری دین اسلام است. زیرا مطالعه آنها، مطالعه روشهای قرآن کریم و سنت شریف نبوی است که حامل تمام ارزشها، ایدهها و مفاهیم اسلامی، عاری از تحریف، سوء تعبیر و خطا هستند. علاوه بر این، مطالعه آنها، رفتار نمونه را در تمام جلوههای آن آشکار میکند و افقهای جدیدی را در زمینههای دانش، کار، اندیشه، آموزش، تربیت، پرورش و رفتار صحیح در جنبههای مختلف زندگی میگشاید.
امام رضا(ع) مجموعهای ارزشمند از دستورالعملها، آموزهها و احکام تربیتی و تمدنی را از خود به یادگار گذاشت تا راه را برای همه افراد روشن کند و اخلاق والای اسلامی را در روح مؤمنان آنها پرورش دهد، همانطور که باران خاک حاصلخیز را تغذیه میکند.
پایبندی به این دستورالعملها به مسلمان کمک میکند تا از نردبان ارزشها بالا برود یا حداقل آنچه را که ندارد، جبران کند.
.
.
خانم ذکری الرشیدی از کشور یمن با پژوهش «نقش امام رضا(ع) در ترویج گفتگوی بین فرهنگی» به ارائه مطالب خود پرداخت.
وی گفتگو را یکی از مهمترین ابزارهایی دانست که پیامبران و امامان معصوم(ع) در رساندن پیام اسلام و هدایت مردم اتخاذ کردهاند.
وی تصریح کرد: رویکردهای فکری امامان اهلبیت(ع) که در امتداد سیره نبوی شریف بنا نهاده شدهاند، با سایر مکاتب فقهی و فکری که در دوران ظهور مکاتب مختلف و متنوع اندیشه اسلامی ظهور کردند، متفاوت بود. تعهد آنها به اعتدال در ارائه آموزههای اسلامی و توضیح جزئیات مبانی آن، مبتنی بر درک ماهیت دیگریِ متفاوت و تلاش برای درک دلایل اختلاف نظر بدون تعصب یا تنگنظری از سوی امام(ع) یا شاگردان و متخصصان اصول استدلال، گفتمان و گفتگو با پیروان سایر ادیان و مکاتب فکری بود.
این تحقیق با این فرض اساسی آغاز میشود که شرایط تاریخی پیرامون فتوحات اسلامی، اعراب و مسلمانان را در میانهی مواجهه و تعامل با سایر تمدنها و فرهنگهایی قرار داد که به غنای فکری و اعتقادی خود مشهور بودند. برخی از این باورها از طریق تبادل فکری و تأسیس دولت در آن دوران، که پروژهی ترجمه را بر عهده داشت، در اندیشه و آموزهی اسلامی نفوذ کردند.
این پروژه انتقال مبانی فلسفی از منابع یونانی و رومی و همچنین باورهای ایرانی و هندی را به متکلمان مسلمان تسهیل کرد. همین دوران شاهد به امامت رسیدن امام علی بن موسی الرضا(ع) بود. امام با جریانهای فکری روبرو شد و از گفتگویی مبتنی بر برابری و احترام استفاده کرد و طرف مقابل را به همان معیارهایی که خود داشت، پایبند نگه داشت. مرجعیت حاکم در آن زمان به طور فعال گفتگوها بین امام(ع) و فیلسوفان سایر ادیان و پیروان مکاتب فکری دیگر را تسهیل میکرد.
.
.
خانم حنان المتوکل از طرف خانم ریما شیخ قاسم از کشور فلسطین با عنوان مقاله «ارزشهای بشردوستانه، رفاه اجتماعی در رویکرد امام رضا(ع): خوانشی معاصر از رفاه اجتماعی در پرتو رنج کودکان و زنان غزه» به ارائه بحث پرداخت.
این مقاله به بررسی مبانی رفاه اجتماعی و حقوق گروههای آسیبپذیر، به ویژه کودکان، زنان و سالمندان، در رویکرد امام علی بن موسی الرضا(ع)، به عنوان یک الگوی مترقی اسلامی برای ایجاد کرامت انسانی و حمایت از آسیبپذیران میپردازد.
این مطالعه با تحلیل سخنان و مواضع فکری و عملی امام رضا (علیه السلام) آغاز میشود که تأکید میکند انسانیت محور قانونگذاری و ارزشها است و عدالت اجتماعی پایه و اساس ایجاد یک جامعه منسجم است. از ایشان (علیه السلام) روایت شده است: «خداوند به عدالت و احسان فرمان داده است» و ایشان احسان به آسیبپذیران را معیار تقوا و مسئولیت اخلاقی قرار دادهاند.
این مطالعه با هدف برجسته کردن ابعاد بشردوستانه و حقوقمحور رویکرد امام رضا(ع)، نشان دادن جامعیت دیدگاه ایشان در حمایت از حقوق گروههای آسیبپذیر و آشکار کردن قابلیت کاربرد این رویکرد در پرداختن به مسائل بشردوستانه معاصر انجام شده است.
همچنین تلاش میشود اصول اخلاقی برگرفته از میراث اسلامی با واقعیت رنج کودکان و زنان در غزه، به عنوان نمونهای معاصر از نقض حقوق غیرنظامیان و آسیبپذیرترین گروهها در تجاوز مسلحانه و بیعدالتی، پیوند داده شود.
.
خانم صباحت سیده رضوی از کشور هند چکیده مقاله با محوریت حقوق بشر از منظر امام رضا(ع) را ارئه کرد.
حقوق بشر، از منظر امام رضا(ع)، ریشه عمیقی در عدالت الهی، کرامت انسانی و مسئولیت اخلاقی دارد.
امام رضا(ع) تأکید کردند که هر انسانی فارغ از نژاد، قومیت، جایگاه اجتماعی یا عقیده، دارای ارزش ذاتی اعطا شده از سوی خداوند است. این دیدگاه، حقوق بشر را نه به عنوان امتیازات ساخته دست بشر، بلکه به عنوان امانتهای مقدسی که باید مورد احترام و حمایت قرار گیرند، ارائه میدهد.
امام رضا(ع) آموخت که عدالت پایه و اساس همه حقوق است. او به شدت با ظلم مخالف بود و نقض حقوق دیگران را یک شکست اخلاقی و معنوی بزرگ میدانست. طبق آموزههای ایشان، حاکمان و مسئولان مسئولیت سنگینتری برای رعایت عدالت، حمایت از ضعیفان و تضمین انصاف در جامعه دارند. از نظر ایشان، قدرت تنها زمانی مشروع است که در خدمت مردم باشد و کرامت آنها را حفظ کند.
.
.
اسحاق الوشلی از کشور یمن با موضوع «عدالت اقتصادی و حقوق مالکیت» به ارائه بحث پرداخت.
وی گفت: دیدگاه امام علی بن موسی الرضا(ع) در مورد عدالت اقتصادی و حقوق مالکیت، از یک اصل اخلاقی محوری ناشی میشود: ممنوعیت ظلم و حمایت از عدالت.
این اصل، ثروت را ابزاری برای توسعه میداند، نه وسیلهای برای استثمار. از این منظر، مالکیت در صورت کسب مشروع و عدم تجاوز به حقوق دیگران، حقی محترم است. امام(ع) در موضع خود نسبت به ظالم و عادل، بر بُعد عملی عدالت تأکید میکند و تعهد اخلاقی را به عمل اجتماعی پیوند میدهد، به گونهای که فساد اقتصادی را محدود میکند و از همدستی در نقض حقوق جلوگیری میکند.
امام رضا(ع) همچنین اشاره میکند که انباشت ثروت میتواند با رفتارهای فاسدی مانند بخل، حرص و طمع و امیال دنیوی همراه باشد. این امر به منزلهی هشداری در مورد ریشههای برخی از انواع نابرابری و انحراف اقتصادی است.
بنابراین، عدالت اقتصادی در مکتب امام رضا(ع) را میتوان به صورت زیر خلاصه کرد: محافظت از حقوق مالی در برابر غصب و تجاوز، تنظیم منافع خصوصی در چارچوب قوانین اسلامی، و مقابله با بیعدالتی اقتصادی با حمایت از عادل و پرهیز از کمک به ظالم، در عین حال طرفداری از اخلاق اقتصادی که طمع را کاهش داده و همبستگی اجتماعی را تقویت میکند.
.
.
خانم فاطمه آزادیمنش از کشور سوریه با موضوع تحقیق «حقوق خانواده در آموزههای امام علی بن موسی الرضا(ع) به عنوان الگویی جامع از کرامت انسانی و امنیت اجتماعی در چارچوب تمدنی اهلبیت (ع)» به ارائه پرداخت.
این مطالعه، حقوق خانواده را در آموزههای امام علی بن موسی الرضا(ع) به عنوان الگویی جامع از کرامت انسانی و امنیت اجتماعی در چارچوب تمدنی اهل بیت(ع) بررسی میکند. هدف آن بررسی ویژگیهای این حقوق، تحلیل ابعاد اجتماعی و اقتصادی آنها و آشکار کردن سهم آنها در پرداختن به چالشهای پیش روی خانواده معاصر است.
این پژوهش با رویکردی تحلیلی-استقرایی به متون امام رضا(ع) که در منابع حدیثی و میراثی یافت میشوند، میپردازد و از منظر حقوق تمدنی به آنها میپردازد که بر اولویت این آموزهها بر کنوانسیونهای بینالمللی معاصر تأکید دارد.
یافتهها نشان میدهد که امام رضا(ع) دیدگاهی جامع مبتنی بر قرار دادن کرامت انسانی در روابط خانوادگی، دستیابی به تعادل بین حقوق و مسئولیتها و پیوند دادن ثبات اجتماعی به ثبات خانواده بنا نهادند. این دیدگاه شامل حقوق پیش از ازدواج مانند آزادی انتخاب و گزینش صحیح؛ حقوق اقتصادی مانند کفاف، توسعه و سطح معقول زندگی؛ حقوق عاطفی مانند ابراز عشق، عدالت و آرامش روانی؛ و... میشود و همچنین حقوق کودکان برای رشد سالم، هویت و محیطی امن.
این مقاله، تمایز دیدگاه امام رضا(ع) را در فراتر رفتن از دوگانگی حقوق و وظایف و پذیرش افقی از حمایت متقابل و مسئولیت مشترک آشکار میکند. این دیدگاه، جایگزینی متمدنانه برای فرهنگ طلاق سریع و مصرفگرایی در روابط ارائه میدهد و مفهوم رهبری خانواده را به عنوان یک مسئولیت، نه یک امتیاز، تثبیت میکند.
این پژوهش نتیجه میگیرد که آموزههای امام رضا(ع) نقشه راهی معاصر برای ایجاد استراتژیهای اصیل خانوادگی است که با چالشهای جهانی شدن و فروپاشی خانواده مقابله میکند. این آموزهها شایسته است که منبع الهام در تدوین سیاستهای اجتماعی و اقتصادی مبتنی بر کرامت و عدالت باشند.
.
.
خانم وعد العوطه از کشور لبنان با موضوع «حقوق خانواده و اهمیت آن در آموزههای امام رضا(ع)» به ارائه پرداخت.
خانواده سنگ بنای جامعه است، مدرسهای که شخصیت فکری، اخلاقی و معنوی فرد در آن شکل میگیرد. اسلام توجه ویژهای به خانواده داشته و حقوق و مسئولیتهایی را تعیین کرده است که انسجام و ثبات آن را حفظ میکند. از جمله امامانی که بر اهمیت خانواده و حقوق آن تأکید داشتند، امام علی بن موسی الرضا (ع) بود که آموزههایش نمایانگر امتداد عملی پیام اصیل نبوی در ساختن خانوادهای صالح بود.
مطالعه حقوق خانواده در پرتو آموزههای امام رضا (ع) دیدگاهی جامع را آشکار میکند که حقوق و مسئولیتها را متعادل میکند و ابعاد اخلاقی، اجتماعی و معنوی روابط خانوادگی را به هم پیوند میدهد.
امام رضا (ع) در زندگی و آموزههای خود تأکید داشتند که یک خانواده صالح، پایه و اساس یک جامعه سالم است و فروپاشی خانواده منجر به انحراف افراد و تضعیف ساختار اجتماعی میشود.
وی در این پژوهش در بخش های مختلف به این مهم می پردازد.
.
.
جعفری سلیم از کشور ترینیداد و توباگو با موضوع «تحلیل نقش امام رضا (ع) در تعریف مشروعیت سیاسی» به ارائه مبحث پرداخت.
این مقاله با تحلیل تعامل امام رضا (ع) با خلافت زمان خود و پاسخ پیشگویی شده امام مهدی (ع) به نظامهای حکومتی مدرن، تلاش میکند مشروعیت هر دو نظام سیاسی را از دیدگاه اهل بیت (ع) مقایسه کند.
در اصل، مشروعیت سیاسی از طریق اعطای رهبری توسط کسانی که قدرت اعطای آن را دارند، بر اساس یک معیار تعریف شده که در نهایت امکان به رسمیت شناختن آن را فراهم میکند، متولد میشود. رهبری همه خلفای اموی و عباسی از نظام خلافتی که توسط خلفای اول پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) برقرار شده بود، سرچشمه میگرفت.
.
.
مجتبی الحلیلی از کشور یمن با موضوع «آموزههای امام رضا (ع) در مورد زندگی سیاسی افراد در جامعه اسلامی» به ارائه پرداخت.
وی گفت: تحت ظلم، ارعاب و استبدادی که شیعیان در دوران حکومت ظالم عباسی متحمل شدند، امام رضا با اکراه مقام ولایتعهدی را پذیرفت. این دوره، دورهای محوری در تاریخ شیعه در آن زمان بود، زیرا این تغییر را میتوان حداقل به صورت ظاهری، تبدیل شرایط سیاسی خفقانآور به نوعی آزادی سیاسی دانست.
در نتیجه این تحقیق می گوید، امام به ضرورت وجود یک حاکم عادل (که فقط میتوانست از اهل بیت باشد) برای احیای جامعه مسلمانان بدون ظلم و استبداد اعتقاد داشت و بر اهمیت مشارکت فعال افراد در امور جامعه خود تأکید میکرد.
.
.
عباس شهید عبد اللطیف از کشور ترینیداد و توباگو در مورد چارچوب نگاه امام رضا(ع) در مقابله و مواجهه با ظلم به ارائه بحث پرداخت.
وی علت پرداختن به این موضوع را علاقه زیاد خود به تاریخ دانسته و گفت: ظلم در تاریخ از ابتدا تاکنون وجود داشته و تداوم خواهد داشت.
وی این تحقیق و پژوهش را در چهار بخش تقسیم نمود که بصورت کلی عبارت است از: محکومیت ظالم توسط امام که امام در شکل های گوناگون و در زمینه های گوناگون ظالم را محکوم کردند و این موضوع را به عنوان یک اصل اعتقادی و سیاسی می داند.
عبداللطیف عنوان کرد: عدالت به عنوان یک تعهد الهی است. این برقراری عدالت از منظر امام رضا(ع) از یک توجه و اهمیت ویژه ای برخوردار است.
وی ادامه داد: وظیفه ایستادگی در مقابل ظلم را امام تعریف کردند و همچنین کسانی که به ظلم راضی می شوند و به نوعی در حد خودشان به این ظالم کمک می کنند و در ظلم ظالم، شراکت دارند و این شریک جرم بودن به نوعی آنها را مجرم کرده است.
.
.
.
ویدیوی مصاحبه با محققانی از کشورهای یمن و هند
..............................
پایان پیام
نظر شما