به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: حجت الاسلام و المسلمین محمد حسین امین، نویسنده و پژوهشگر دینی، در نوشتاری اختصاصی برای ابنا، به بررسی مفهوم «سواد روایت» در مقابله با تروریسم تصویری و تبیین پروتکلهای سبک زندگی دیجیتال در کانون خانواده پرداخته است که مشروح آن را در ادامه میخوانید:
محمد حسین امین / نویسنده و پژوهشگر دینی
پذیرفتن بیقید و شرط خبر یعنی اسلحه کشیدن به روی خودی!
در میدان جنگ سخت، اگر کسی بدون تحقیق و شناسایی، به سمت هر جنبندهای شلیک کند، او را خائن یا دستکم خطاکاری بزرگ میدانند که جبهه خودی را به خطر انداخته است. در فضای مجازی نیز دقیقاً همین قاعده حاکم است؛ کسی که هر خبر، کلیپ یا متنی را بدون تحقیق میپذیرد و آن را در ذهن خود یا گروههای خانوادگی بازنشر میدهد، در حقیقت آگاهانه یا ناآگاهانه تبدیل به سرباز پیادهنظام جبهه دشمن شده است.
رژیم صهیونیستی به خوبی میداند که نمیتواند با تانک و موشک، ایمان و اراده این ملت را بشکند؛ بنابراین به سراغ «تروریسم تصویری» آمده است. آنها با تقطیع کلیپها، صداگذاریهای دروغین، و استفاده از تکنیکهای هوش مصنوعی (جعل عمیق)، تلاش میکنند چهرههای محبوب را تخریب، دستاوردها را کوچک و ارتش شکستخورده خود را پیروز میدان جلوه دهند. پذیرفتن این روایتهای مسموم بدون راستیآزمایی، یعنی تقدیم کردن پیروزی به دشمنی که در میدان واقعی نبرد، زمینگیر شده است.
قرآن کریم با صراحت این قاعده عقلانی و ایمانی را در آیه نبأ مطرح کرده و میفرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا...»[1]؛ ای کسانی که ایمان آوردهاید، اگر شخص فاسقی خبری برای شما آورد، درباره آن تحقیق کنید. امروز کدام فاسقتر و دروغگوتر از بوقهای تبلیغاتی رژیم کودککشی است که برای بقای خود از هیچ جنایتی فروگذار نمیکند؟ باور کردن خروجی رسانههای آنان، پشت کردن به این دستور صریح الهی است.
شایعه در کلام معصوم؛ فقهِ فضای مجازی
در لسان روایات اهلبیت (ع)، مفهوم «شایعه» و نشر اخبار بیاساس، جرمی بسیار سنگین تلقی شده است که نهتنها دنیای انسان، بلکه آخرت او را نیز به آتش میکشد. شایعهپراکنی در حقیقت نوعی ترور شخصیت و از بین بردن امنیت روانی جامعه است. امام صادق (ع) در کلامی تکاندهنده میفرمایند: «مَنْ رَوَی عَلَی مُؤْمِنٍ رِوَایَةً یُرِیدُ بِهَا شَیْنَهُ... أَخْرَجَهُ اللَّهُ مِنْ وَلَایَتِهِ إِلَی وَلَایَةِ الشَّیْطَانِ»[2]؛ هرکس به ضرر فرد مومنی حکایتی نقل کند تا او را بدنام سازد، خداوند او را از دایره سرپرستی خود خارج کرده و به ولایت شیطان میسپارد.
عقوبت اخروی شایعهپراکنی و بازی در زمین روایتهای دروغین دشمن بسیار هولناک است. کسی که با یک کلیک ساده، کلیپی تقطیعشده را منتشر میکند و دل هزاران نفر را میلرزاند یا به آبروی یک مجاهد آسیب میزند، در تمام گناهان و پیامدهای بعدی آن شریک است. این همان گناهان جاریهای است که حتی پس از مرگ فرد نیز در کارنامه اعمالش ثبت میشود.
بنابراین، حضور در فضای مجازی یک شوخی یا سرگرمی بیخطر نیست؛ هر لایک، هر کامنت و هر بازنشر، یک موضعگیری اخلاقی و دینی است. ما در برابر ثانیههایی که در این فضا میگذرانیم و موجهایی که ایجاد میکنیم، در پیشگاه عدل الهی مسئولیم و بازخواست خواهیم شد.
چگونه خانه را در برابر عملیات روانی واکسینه کنیم؟
برای اینکه کانون خانواده را از گزند این تروریسم تصویری حفظ کنیم، نیازمند یادگیری و آموزش «پروتکلهای سبک زندگی دیجیتال» به اعضای خانواده هستیم. این پروتکلها، همان گنبد آهنین روانی ما در برابر موشکهای دروغین دشمن هستند:
اصل توقف و تامل: یاد بگیریم و به فرزندانمان بیاموزیم که در مواجهه با هر کلیپ عجیب، احساسی یا هولناک، اولین کار "توقف" است. هیجانزده نشویم و فوراً دکمه اشتراکگذاری را لمس نکنیم.
پروتکل «هر چیزی را لایک نکنیم»: لایک کردن در فضای مجازی به معنای تایید و ضریب دادن به یک محتواست. با لایکهای بیجا، به دیده شدن دروغهای دشمن کمک نکنیم.
تشخیص عملیات روانی از واقعیت میدانی: دشمن متخصص ساختن «پیروزیهای خیالی» با جلوههای ویژه و کلیپهای چند ثانیهای است. واقعیت میدانی را باید از منابع رسمی، مستند و تحلیلگران امین جویا شد، نه از کانالهای بیهویت و مجهولالهویه.
گفتگوی انتقادی در خانواده: اخبار و فیلمهای مشکوک را در جمع خانواده به بحث بگذارید و به کودکان یاد بدهید که چطور لایههای پنهان یک فیلم تقطیع شده را کشف کنند. با این کار، روحیه تفکر انتقادی را در آنها زنده نگه میدارید.
با رعایت این چند گام ساده اما حیاتی، میتوانیم گوشیهای همراه را از تهدیدی علیه آرامش خانواده، به فرصتی برای بصیرتافزایی و جهاد تبیین تبدیل کنیم.
منابع و پاورقیها
[1] قرآن کریم، سوره مبارکه حجرات، آیه ۶.
[2] کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران: دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق، ج ۲، ص ۳۵۸، ح ۱ (باب مَنْ رَوَی عَلَی مُؤْمِنٍ رِوَایَةً).
نظر شما