به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: حجت الاسلام و المسلمین محمد حسین امین، نویسنده و پژوهشگر دینی، در نوشتاری اختصاصی برای ابنا، به بررسی موانع فرهنگی و روانی ازدواج در جامعه امروز پرداخته است. وی معتقد است که گرهِ کورِ بالا رفتن سن ازدواج، بیش از آنکه در جیبهای خالی باشد، در باورهای اشتباهی است که "سادگی" را با "بیکلاسی" و "قناعت" را با "بیعرضگی" اشتباه گرفتهاند.
محمد حسین امین / نویسنده و پژوهشگر دینی
ازدواج سخت نیست؛ ما سختش کردیم!
روزگاری، خشت اول زندگی بر پایه "مودت" و "رحمت" بنا میشد، اما امروز گویا خشتها از طلا و سنگهای قیمتی انتخاب میشوند که سنگینیاش کمر جوانان را خم کرده است. ما در دنیایی زندگی میکنیم که استانداردهای خوشبختی را اینستاگرام و رسانهها برایمان دیکته میکنند؛ جایی که اگر مراسمی در تالار مجلل نباشد یا جهیزیهای چشمنواز نباشد، گویی اصلا عقدی صورت نگرفته است. [۱]
اسلام به ما میآموزد که برکت در سادگی است. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «أَفْضَلُ نِسَاءِ أُمَّتِی أَصْبَحُهُنَّ وَجْهاً وَ أَقَلُّهُنَّ مَهْراً»؛ یعنی بهترین زنان امت من کسانی هستند که خوشروتر و مهریهشان کمتر باشد. [۲] اما امروز مهریههای سنگین نه تنها ضامن خوشبختی نشدهاند، بلکه به اهرمی برای فشار و یا ابزاری برای معامله تبدیل گشتهاند که ترس از آن، لرزه بر اندام هر جوانی میاندازد.
حقیقت این است که ما مفهوم "استطاعت" را جابجا کردهایم. گمان میکنیم برای شروع زندگی باید به انتهای مسیر رسیده باشیم؛ یعنی شغل عالی، خودروی لوکس و خانه شخصی. در حالی که ازدواج در منطق وحی، خود عامل گشایش روزی است، نه منوط به آن. ما با دست خودمان حصارهایی دور خود کشیدهایم که نامش را "آبرو" گذاشتهایم، اما در واقع اینها زنجیرهایی است بر پای آزادی و سعادت جوانانمان.
از توهمِ کمال تا واقعیتِ تفاهم
یکی از دلایل اصلی بالا رفتن سن ازدواج، وسواس در انتخاب و توقعات غیرواقعی از "ظاهر" و "شغل" طرف مقابل است. بسیاری از دختران و پسران ما در جستجوی قهرمانان قصهها یا سلبریتیهای مجازی هستند، غافل از اینکه زندگی مشترک، میدانِ "ساختن" است، نه "یافتنِ" یک محصولِ تمامعیار. [۳] نگاه کمالگرایانه باعث شده که جوانان لغزشهای کوچک یا نداشتههای مالی ابتدایی را نقصانی نابخشودنی ببینند.
امام صادق (ع) در تبیین ملاک واقعی ازدواج میفرمایند: «إِذَا جَاءَکُمْ مَنْ تَرْضَوْنَ خُلُقَهُ وَ دِینَهُ فَزَوِّجُوهُ»؛ اگر کسی به خواستگاری آمد که از اخلاق و دین او راضی بودید، با او ازدواج کنید. [۴] در این کلام نورانی، خبری از حساب بانکی و مدل خودرو نیست. تمرکز بر "اخلاق" یعنی تمرکز بر آن چیزی که در طوفانهای زندگی، کشتی خانواده را به ساحل میرساند، نه زیباییهای گذرا یا ثروتهای ناپایدار.
وقتی ظاهرگرایی جایگزین سیرتشناسی میشود، ازدواج به یک "تراکنش تجاری" تقلیل مییابد. در این نگاه، اگر فردی شغل دولتی یا درآمدی نجومی نداشته باشد، از دایره انتخاب حذف میشود، حتی اگر از نظر شخصیتی یک انسانِ تراز باشد. این "فیلترینگ غلط"، یکی از بزرگترین ضربهها را به ساختار جمعیتی و روانی جامعه ما وارد کرده و نتیجهاش تنهاییِ انبوهِ جوانانِ شایستهای است که قربانیِ "توقعاتِ ویترینی" شدهاند.
گشایش روزی در سایه پیوند؛ وعدهای که باور نکردیم
بسیاری از جوانان به بهانه "فقر" و "مشکلات اقتصادی" از ازدواج هراس دارند، در حالی که خداوند صراحتاً وعده داده است که فقر را در سایه ازدواج برطرف میکند: «إِن یَکُونُوا فُقَرَاءَ یُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ». [۵] این یک وعده الهی است که ما در محاسبات مادی خود، جایی برای آن باز نکردهایم. اعتماد به این وعده، ناشی از "حسن ظن به خدا"ست که متاسفانه در هیاهوی تورم و گرانی، رنگ باخته است. [۶]
البته این به معنای بیتدبیری و عدم تلاش نیست، اما بدین معناست که نباید فقر را مانعی قطعی پنداشت. سیره اهلبیت (ع) به ما نشان میدهد که آنها زندگی را در کمال سادگی آغاز میکردند. در روایت است که وقتی حضرت علی (ع) برای خواستگاری حضرت زهرا (س) آمدند، دارایی ایشان تنها زرهشان بود که آن را فروختند تا هزینه اولیه زندگی فراهم شود. [۷] این الگو به ما میگوید که اصالت با "پیوندِ دلها"ست، نه انبوهِ کالاهای مصرفی.
اگر امروز میخواهیم در برابر هجمههای فرهنگی ایستادگی کنیم و هویت نسل نوجوانمان را حفظ کنیم، راهی نداریم جز اینکه مسیر ازدواج را "لایروبی" کنیم. باید فرهنگِ "قناعتِ عزتمندانه" را جایگزین "تکاثرِ حقیرانه" کنیم. ازدواج آسان، تنها یک شعار نیست؛ یک ضرورت تمدنی است. زنی که به عنوان مربی شجاعت و حیا شناخته میشود، نباید اجازه دهد مهریه و جهیزیه، او را به سطح یک "کالای گرانقیمت" پایین بیاورد. او فراتر از این قیمتهاست. [۸]
منابع و پاورقیها
۱. مطهری، مرتضی، اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب، انتشارات صدرا، ص ۵۴ (نقد الگوهای غربی در شکلگیری خانواده).
۲. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۵، ص ۳۲۴، ح ۱.
۳. مصباح یزدی، محمدتقی، در جستجوی عرفان اسلامی، ص ۲۸۰ (بحث درباره کمالگرایی کاذب در انتخاب همسر).
۴. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۵، ص ۳۴۷، ح ۱.
۵. سوره مبارکه نور، آیه ۳۲.
۶. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج ۱۵، ص ۱۱۲ (ذیل آیه ۳۲ سوره نور و بحث توکل در رزق ازدواج).
۷. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۹۴ (شرح ماجرای ازدواج حضرت علی و حضرت زهرا سلاماللهعلیهما).
۸. جوادی آملی، عبدالله، مفاتیحالحیاة، مرکز نشر اسراء، ص ۲۵۵ (بخش مربوط به تعاملات خانوادگی و سادگی در معیشت).
نظر شما