خبرگزاری بین المللی اهل بیت علیهم السلام _ ابنا: وحدت میان امت اسلامی نه یک شعار سیاسی که یک ضرورت قرآنی و تاریخی است. قرآن کریم مؤمنان را «امت واحده» میخواند و پیامبر اکرم (ص) نیز مسلمانان را چون پیکری واحد توصیف میکند که با درد آمدن یک عضو، سایر اعضا بیخوابی و تب میکنند. با این حال، استعمار کهنه و نو، همواره از بزرگترین موفقیت های خود را ایجاد شکاف و دوقطبی میان شیعه و سنی دانسته است. رهبر شهید، آیت الله خامنه ای، سالیان متمادی با درک عمیق این خطر، در سخنرانی ها و پیام های خود به مناسبت های مختلف، به ویژه در ایام حج، بر ضرورت هوشیاری در برابر دسیسه های تفرقه افکن تأکید می فرمودند. از نگاه ایشان، حج ابراهیمی بهترین فرصت برای تحقق عینی وحدت و نمایش قدرت مسلمانان در برابر دشمنان مشترک است. این نوشتار در پی آن است که ضمن بازخوانی اندیشه های ایشان، ابعاد گوناگون این همبستگی را در آیینه حج به تصویر بکشد.
۱. رهبر شهید و ضرورت اتحاد شیعه و سنی
آیت الله خامنه ای (ره) همواره بر این باور بودند که دشمنان اسلام، از صهیونیسم بین الملل گرفته تا قدرت های سلطه گر غربی، هیچگاه از ترویج اختلافات مذهبی دست برنمی دارند. ایشان بارها تکرار می کردند: «دشمن می داند که اگر شیعه و سنی متحد باشند، دیگر هیچ قدرتی یارای مقابله با آنها را ندارد.» از نگاه ایشان، فرقه گرایی افراطی، چه در میان برخی جریان های تکفیری و چه در میان گروهک های تندرو شیعه، در نهایت به سود رژیم صهیونیستی و آمریکا تمام می شود. به همین دلیل، ایشان وظیفه شیعیان را در قبال برادران اهل سنت، نه یک رفتار تاکتیکی، بلکه یک باور راهبردی می دانستند.
۲. حج؛ بزرگترین نمایشگاه وحدت اسلامی
حج، در اندیشه رهبر شهید، صرفاً یک مناسک عبادی فردی نیست، بلکه «سیاست عبادی» به تمام معناست. در روزهای حج، مسلمانانی با زبانها، نژادها و مذاهب گوناگون از بیش از صد کشور جهان، در یک نقطه و با یک پوشش و یک نیت گرد هم میآیند. در طواف کعبه، هیچ شیعه و سنی به چشم نمیآید؛ همه «لبّیک اللهمّ لبّیک»گویان به گرد خانه خدا میچرخند. در سعی بین صفا و مروه، در وقوف در عرفات و رمیمن، در رمی جمرات و قربانی در منا، تفاوتهای مذهبی جای خود را به یک «هویت مشترک اسلامی» میدهد. رهبر شهید با ظرافت تمام، حج را «جشنواره عظیم اتحاد مسلمانان» توصیف میکردند؛ جایی که بزرگترین دشمنان وحدت، یعنی تعصبهای جاهلی و شعارهای قومی و مذهبی، از میان برداشته میشود.
۳. نقشه دشمن برای تفرقه افکنی در حج
متأسفانه، دشمنان اسلام نیز در ایام حج، بیش از هر زمان دیگری تلاش می کنند تا شکاف های مذهبی را پررنگ کنند. از یکسو، رسانه های معاند با برجسته سازی تفاوت های فقهی در مناسک حج (مانند نحوه نماز یا کیفیت طواف) می کوشند وحدت ظاهری حج گزاران را خدشه دار کنند؛ از سوی دیگر، عوامل نفوذی در برخی کشورهای اسلامی، گاه امنیت حجاج شیعه را هدف قرار میدهند تا آتش فتنه را شعله ور سازند. رهبر شهید با هوشیاری تمام، این توطئه ها را افشا می کردند و می فرمودند: «دشمن می خواهد حج را از یک همایش وحدت آفرین به میدان رقابت های مذهبی تبدیل کند. هوشیار باشید که با هر تفرقه ای، در واقع به دشمن خدمت کرده اید.»
۴. وظیفه شیعیان در قبال برادران اهل سنت در حج
از نگاه رهبر شهید، شیعیان در ایام حج مسئولیتی دوچندان دارند: نخست، اجتناب از هرگونه رفتار تحریک آمیز که ممکن است احساسات برادران اهل سنت را جریحه دار کند؛ دوم، تلاش فعال برای ایجاد تعامل و گفت وگوی صمیمانه با حجاج سایر مذاهب. ایشان بارها تأکید کردند که علمای شیعه باید در کنار علمای اهل سنت، برنامه های مشترک فرهنگی برگزار کنند و با زبان محبت و احترام متقابل، چهره واقعی تشیع را که همان پیروی از اهل بیت (ع) در چارچوب اسلام ناب محمدی است، به نمایش بگذارند. همچنین، ایشان از حجاج می خواستند تا در ایام حج، تمرکز خود را بر «دشمن مشترک» یعنی استکبار جهانی و صهیونیسم معطوف کنند و نه بر اختلافات فقهی جزئی.
۵. نمونه های عینی از برادری شیعه و سنی در حج
تجربه ساله ای اخیر نشان داده است که با وجود تمام توطئه ها، هزاران شیعه و سنی در حج، دست برادری به هم می دهند. بسیاری از شیعیان در کنار برادران اهل سنت خود نماز می گزارند، افطار می کنند و در خیمه های مشترک به راز و نیاز می پردازند. گزارش های میدانی از حج گواهی می دهند که در میان ازدحام جمعیت طواف، کسی نمی پرسد که طرف مقابل چه مذهبی دارد؛ همه یک صدا و یک دل، خدای یگانه را می خوانند. این همان صحنه ای است که رهبر شهید بارها آن را «تماشایی ترین جلوه از امت واحده اسلامی» توصیف می کردند.
رهبر شهید، آیت الله خامنه ای، با نگاه ژرف خود به مسائل جهان اسلام، درخت تنومند وحدت را تنها پناهگاه مسلمانان در برابر طوفان های تفرقه افکن دشمنان می دانستند. از منظر ایشان، حج ابراهیمی نه فقط یک فریضه دینی، که یک «قدرت نرم» عظیم برای بازتعریف هویت جمعی مسلمانان است. در این گردهمایی باشکوه، شیعه و سنی یاد می گیرند که اختلافات فقهی جزئی هرگز نباید مانع از همدلی در برابر دشمنان مشترک شود. امروز که جهان اسلام با بحران هایی چون تروریسم تکفیری، تهاجم فرهنگی غرب و اشغالگری صهیونیست ها دست به گریبان است، بازخوانی رهنمودهای رهبر شهید درباره وحدت، بیش از هر زمان دیگر ضرورت دارد. حج، این «جشنواره عظیم اتحاد»، هر ساله این پیام را به مسلمانان جهان میدهد: «اِنَّ هذِهِ اُمَّتُکُمْ اُمَّةً واحِدَةً»؛ به راستی که این امت شما، امتی یگانه است. پاسداشت این یگانگی، وظیفه ای است که بر دوش همه ما ـ چه شیعه و چه سنی ـ سنگینی می کند و حج، بهترین میدان برای عمل به این رسالت الهی است.
زهرا صالحی فر، کارشناس ارشد قرآن و حدیث، دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت رسانه دانشگاه باقرالعلوم.
برگرفته از سخنرانی های رهبر شهید انقلاب آیت الله العظمی خامنه ای (ره)
نظر شما