خبرگزاری بین المللی اهل بیت علیهم السلامـ ابنا،: ارتباط میان یک رهبر و مردم، هرگز در مناسبات خشک و اداری خلاصه نمیشود. این پیوند، زمانی ژرف و ماندگار میشود که از جنس باور، ایثار و همدلی باشد. سیره و اندیشهی رهبر شهید، آیتالله سیدعلی خامنهای رهبرشهید ، تصویری کمنظیر از چنین ارتباطی را به نمایش میگذارد؛ رابطهای که در بستر ایمان دینی شکل گرفته، با عاطفهای صمیمانه آبیاری شده و بر پایهی اندیشهای نظاممند استوار است.
روایت همزمانی رنج و امید
کتاب «خون دلی که لعل شد»، که ترجمهی خاطرات خودنوشت ایشان از دوران مبارزه است، یک سند تاریخی صِرف نیست. این کتاب، روایت درد مشترکی است که رهبر و امت با آن زیستهاند .(۱) زمانی که ایشان از زندان پادگان، سلول شماره ۱۴ ساواک یا تبعید در ایرانشهر سخن میگویند، فقط روایت یک فرد را بیان نمیکنند؛ بلکه روایتگر بخشی از هویت جمعی ملتی هستند که در مسیر انقلاب، خون دل خورده است . این اشتراک در رنج، حلقهی اول پیوند عاطفی را شکل میدهد.
اما این کتاب فراتر از رنج، روایت امید و استقامت نیز هست. عنوان «خون دلی که لعل شد» اشاره به این حقیقت دارد که انقلاب اسلامی، گوهر گرانبهایی است که از دل این ناملایمات سر برآورده است .(۲)این نگاه، امید به پیروزی را نه یک وعده، که یک باور عمیق در لایههای زندگی مردم و رهبر نهادینه میکند.
خود ایشان در این کتاب، با اشاره به آیهی شریفه میفرمایند:
«إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا» (۳)
«همانا با دشواری، آسانی است.»
این آیه، که بر جلد کتاب نقش بسته، عصارهی پیوند فکری و عاطفی ایشان با مردم است؛ باوری که میگوید سختیهای مسیر، پایانپذیر و پیروزی، وعدهای الهی است.
نقشهی راه یک امت متحد
اگر «خون دلی که لعل شد» روایتِ «چگونگی» مبارزه است، کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» تبیین «چرایی» و «چیستی» این مسیر مشترک است .(۴) این کتاب که حاصل جلسات تفسیر ایشان در سال ۱۳۵۳ است، پاسخی به نیاز فکری جامعهای بود که در آستانهی انقلاب، به دنبال چارچوبی جامع از اسلام بود .
در این منظومه فکری، مفهوم «امت» از پررنگترین مفاهیم است. ایشان «ولایت» را نه فقط یک منصب، که نقطهی اتصال و انسجام تمام نیروهای یک جامعه در مسیر یک هدف مشترک میدانند . کتاب «طرح کلی» بر این باور است که یک جامعه برای حرکت به سوی تعالی، به یک «نقطه قدرت متمرکز» نیاز دارد؛ نقطهای که همه از آن الهام بگیرند و در خط او حرکت کنند . این نگاه، جایگاه رهبر را به عنوان «قلب امت اسلامی» تبیین میکند؛ قلبی که تپش آن، حیات و جهتدهی به کل پیکرهی جامعه میدهد.(۵)
قرآن کریم این پیوند قلبی را چنین بیان میکند:
«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» (۶)
«مؤمنان با یکدیگر برادرند.»
تداوم راه اهل بیت(ع) در مسیر امت
کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» یکی از مهمترین آثار اندیشگی رهبر شهید است که با نگاهی تحلیلی و عمیق، به ترسیم زندگی سیاسی و مبارزاتی ائمه اطهار(ع) از امیرالمومنین علی(ع) تا امام حسن عسگری(ع) میپردازد .(این کتاب نشان میدهد که تمام حرکتهای ائمه، بخشی از یک جریان واحد با هدفی مشخص و مستمر بودهاند .
ایشان در این کتاب، با رویکردی کلگرا و هدفمند، خط بطلانی بر پراکندگی عملکرد امامان میکشد و الگویی عملی از روش و منش هدایتگری برای فرد و جامعه در اختیار مخاطب قرار میدهد . این نگاه تاریخی، نشاندهندهی درک ایشان از «امت» به عنوان یک پیکرهی واحد در طول تاریخ است؛ جایی که هر امام، بخشی از یک جریان مستمر برای تحقق عدالت و حاکمیت دین را بر عهده داشته است .(۷)
ایشان درباره ضرورت آشنایی با این سیرهی تاریخی میفرمایند که اگر نسل جوان تاریخ خود را ندانند، «شناسنامهی انقلابی» خود را گم میکنند و در برابر تهاجمات فکری آسیبپذیر میشوند . این هشدار، نشاندهندهی پیوند عمیق میان شناخت تاریخی و هویت جمعی امت است.(۸)
تبیین عاشورا برای امروز
کتاب «چهار گفتار»، مجموعهای از سخنرانیهای رهبر شهید در تبیین زمینهها،علل و آثار حادثهی عاشوراست.(۹) این کتاب با تحلیلهای دقیق تاریخی، نشان میدهد که چگونه قیام امام حسین(ع) به عنوان یک الگوی جاودانه، میتواند مسیر حرکت امت را در عصر حاضر ترسیم کند .
ایشان در این کتاب، بر این نکته تأکید دارند که امام حسین(ع) برای «الگو شدن» قیام کرد و تن به تسلیم نداد .(۱۰) این الگو بودن، دقیقاً در رابطهی ایشان با امت نیز متجلی است؛ جایی که رهبر، خود را در مسیر همان الگوی حسینی قرار میدهد و امت را به تبعیت از آن فرامیخواند.
از عاطفه تا عقلانیت؛تداوم یک پیوند
سیره و اندیشهی رهبر شهید نشان میدهد که پیوند با امت، زمانی ماندگار است که هم از جنس «دل» باشد و هم از جنس «فکر». کتاب «خون دلی که لعل شد» بعد عاطفی و ایثارگرانهی این رابطه را به تصویر میکشد و کتابهای «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن»، «انسان ۲۵۰ ساله» و «چهار گفتار» ابعاد معرفتی و راهبردی آن را تبیین میکنند.
ایشان خود در جایی فرمودهاند که «اگر معنویت نباشد، عدالت تبدیل به ظاهرسازی میشود و اگر عقلانیت نباشد، عدالت تحقق پیدا نمیکند» .(۱۱) این جمله، کلید فهم رابطهی ایشان با امت است؛ رابطهای که در آن، عواطفِ ناشی از ایمان، جهتدهندهی عقلانیتِ جمعی برای رسیدن به هدف نهایی است.
قرآن کریم در توصیف این رابطهی متقابل میفرماید:
«مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ» (۱۲)
«محمد(ص) فرستادهی خداست و کسانی که با او هستند، در برابر کافران سرسخت و در میان خود مهربانند.»
این آیه، تصویر جامعی از امتی است که در عین استحکام در برابر دشمن، با عطوفت و مهربانی در میان خود، حول محور رهبری خویش منسجم شده است. این دقیقاً همان تصویری است که از سیرهی رهبر شهید و رابطهی ایشان با ملت-امت به یادگار مانده است .
پی نوشت:
۱. کتاب «خون دلی که لعل شد»، خاطرات حضرت آیتالله خامنهای، انتشارات انقلاب اسلامی
۲.نرم افزار حدیث ولایت
۳.سوره انشراح/ آیه ۶
۴. کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن»، حضرت آیتالله خامنهای، نشر صهبا
۵. نرم افزار حدیث ولایت
۶.سوره حجرات /آیه۱۰
۷.کتاب «انسان ۲۵۰ ساله»، بیانات رهبر انقلاب درباره سیره ائمه معصومین(ع)
۸.· پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله خامنهای (KHAMENEI.IR)
۹.کتاب «چهار گفتار» در تبیین زمینهها، علل و آثار حادثهی عاشورا
۱۰.کتاب «خون دلی که لعل شد»، خاطرات حضرت آیتالله خامنهای، انتشارات انقلاب اسلامی
۱۱.بیانات در دیدار رئیسجمهوری و اعضای هیأت دولت - 1387/06/02
۱۲.سوره فتح/ آیه ۲۹
فیروزه دلداری(پژوهشگر، فعال رسانه و فضای مجازی)
نظر شما