خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: غالباً پرچم بهعنوان نماد ملی هر کشور شناخته میشود؛ اما در بسیاری از ساختارها، نمادهایی از باورهای اعتقادی نیز بهعنوان شاخص و نشانه یک سازمان، گروه یا پیروان ادیان خاص پذیرفته شدهاند. بهعنوان مثال، در بررسی ادیان الهی، نمادهایی مانند ستاره داوود در یهودیت یا صلیب در مسیحیت بهعنوان نمادهای مذهبی شناخته میشوند و در پرچم گروهها، سازمانها یا کشورهای مرتبط دیده میشوند.
تاریخ پرچم و پرچمداری در اسلام نیز از موضوعاتی است که کمتر مورد بررسی پژوهشگران قرار گرفته است؛ بهویژه آنکه موضوع پرچم و پرچمگردانی در طول ماههای گذشته، بهعنوان نمادی از حضور همگان در دفاع از ایران اسلامی، اهمیت بررسی این موضوع را دوچندان کرده است. تأکید بزرگانی مانند آیتالله العظمی جوادی آملی بر جایگاه و اهمیت این موضوع نیز لزوم بررسی این مسئله را افزونتر کرده است. ایشان با اشاره به پرچمداری مردم ایران در چند ماه گذشته فرمودهاند: «پرچم یک شرفی است. اول کسی که در مبارزات، پرچم به دست گرفت و روی پرچم نوشته شده بود: «لا اله الا الله» ابراهیم خلیل بود. شما مردم هم ابراهیمزادهاید، پیغمبرزادهاید، رسولزادهاید، بزرگزادهاید، بزرگوارید».
پرچم در قالب عناوینی مانند عَلَم در زبان عربی، درفش در زبان فارسی، بیرق در زبان ترکی، رایت بهعنوان نماد یک عشیره و لِواء، با تفاوتهایی در کاربرد، در مقاطع مختلف تاریخی دیده میشود؛ بهگونهای که هماکنون نیز پرچم یا موارد مشابه آن بهعنوان نمادی از حضور یک اندیشه غالب در یک منطقه، نشانهای برای فتح یک سرزمین یا علامتی برای استقامت لشکر شناخته میشود.
بررسیهای تاریخی در منابع اسلامی نشان میدهد که برای نخستینبار، حضرت ابراهیم(ع) هنگام آزاد کردن جناب لوط(ع) از زندان طاغوت زمان خود، اقدام به بستن پرچم کردند. در میان نوادگان حضرت ابراهیم(ع) که پس از وفات ایشان در سرزمین حجاز مستقر شدند نیز «پرچمداری» بهعنوان یکی از مناصب مهم شناخته میشد. «قصی بن کلاب»، جد چهارم پیامبر اکرم(ص) و از نوادگان حضرت ابراهیم(ع)، پرچمدار اهالی مکه بود و پس از وی، پسرش عبدالدار یا عبدالله، این سمت را برعهده گرفت. اهمیت این موضوع بهگونهای بود که بارها مورد حسادت دیگران قرار گرفت. بهعنوان نمونه، ابوسفیان پس از شکست مشرکان در جنگ بدر، خواستار واگذاری این سمت به بنیامیه شده بود؛ موضوعی که با مخالفت دیگران مواجه شد و به نظر میرسد یکی از دلایل این مخالفت، فرزندخواندگی «امیه» و عدم انتساب نسبی او به خاندان «قصی بن کلاب» بود.
در زمان استقرار حکومت نبوی در مدینه نیز نخستین پرچم اسلام برای مبارزه با کفار، در نخستین غزوه پیامبر(ص) که در تاریخ با عنوان غزوه «وَدّان» ثبت شده است، به دست امام علی(ع) بود و ایشان پرچمدار سپاه اسلام بودند. همچنین در نخستین سریه پیامبر(ص)، برای «عبیده بن حارث» که پسرعموی ایشان بود، یا «حمزه بن عبدالمطلب» که عموی ایشان بود، پرچم بسته شده است. هر سه این افراد نیز از طریق قصی، از نوادگان حضرت ابراهیم(ع) شناخته میشوند.
براساس منابع تاریخی، تقریباً در همه جنگهای پیامبر(ص)، امام علی(ع) پرچمدار سپاه اسلام بودهاند؛ مگر آنکه به دلایلی مانند بیماری یا توجه به مناسبتهای قبیلهای، پرچم به شخص دیگری واگذار میشد. همچنین در برخی موارد، مانند فتح مکه، تعداد رزمندگان اسلام چنان زیاد بود که علاوه بر پرچمدار اصلی لشکر، چند بیرق یا پرچم کوچکتر برای تفکیک میان ردههای مختلف رزمی و مشخص شدن محل استقرار قبایل بسته شده بود.
سید علی اصغر حسینی/ خبرگزاری ابنا
___
پایان پیام
نظر شما