خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع)_ابنا: زندگی مشترک، تنها میدان مسئولیت‌پذیری و گذشت نیست؛ بلکه عرصه‌ای برای محبت، نشاط، گفت‌وگو و برآورده شدن نیازهای طبیعی زن و مرد نیز هست. اما چگونه می‌توان میان داشتن خواسته‌های شخصی و رعایت توان و شرایط همسر، تعادلی حکیمانه برقرار کرد؟ سیره حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین(ع)، الگویی روشن از این تعادل را پیش روی ما قرار می‌دهد. در زندگی فاطمی، تفریح و صمیمیت جایگاهی طبیعی داشت و در عین حال، احترام به همسر و پرهیز از تحمیل خواسته‌های خارج از توان او، جلوه‌ای از اخلاق و معرفت بود. بازخوانی این سیره، می‌تواند راهگشای خانواده‌های امروز در شناخت مرز میان خواسته‌های مشروع، ساده‌زیستی و رعایت متقابل در زندگی مشترک باشد.
نگاهی به سبک زندگی حضرت زهرا(س) و مدیریت خواسته‌ها در خانواده علوی
بشارت باد که الگوی درست خانواده، در خانه علی(ع) و فاطمه(س) شکل گرفته است؛ خانه‌ای که در آن، عشق، احترام، نشاط، ساده‌زیستی و مسئولیت‌پذیری در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند. حضرت زهرا(س)، بانویی که با تمام وجود در کنار امیرالمؤمنین(ع) بود، نه از زندگی و خواسته‌های طبیعی خود غافل می‌شد و نه شرایط همسرش را نادیده می‌گرفت. سیره ایشان نشان می‌دهد که می‌توان در زندگی مشترک خواسته داشت، تفریح کرد، از لحظات زندگی لذت برد و در عین حال، از تحمیل خواسته‌های خارج از توان همسر پرهیز کرد.
خانواده فاطمی؛ خانواده‌ای با نشاط و گفت‌وگو
برخلاف برخی برداشت‌های نادرست که زندگی ساده و معنوی را با محرومیت از نشاط و تفریح برابر می‌دانند، روایت‌های نقل‌شده از زندگی حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین(ع) تصویری متفاوت ارائه می‌کنند.
در روایتی آمده است که امام علی(ع) و حضرت زهرا(س) در صحرا مشغول خوردن خرما بودند و میان آن دو گفت‌وگویی شیرین شکل گرفت. در این گفت‌وگو، هر یک درباره میزان محبت پیامبر اکرم(ص) به خود سخن می‌گفتند. حضرت زهرا(س) با اشاره به جایگاه خود نزد پیامبر(ص) و امیرالمؤمنین(ع) نیز با بیان فضائل خویش، این گفت‌وگو را ادامه دادند. سرانجام برای روشن شدن موضوع، نزد پیامبر اکرم(ص) رفتند و آن حضرت با پاسخ خود، به این گفت‌وگوی محبت‌آمیز پایان دادند.
این روایت، فارغ از بحث سندی آن، تصویری از یک رابطه خانوادگی سرشار از صمیمیت و نشاط را به نمایش می‌گذارد؛ رابطه‌ای که در آن، گفت‌وگو، شوخی و حتی رقابت محبت‌آمیز میان زوجین، جایگاهی طبیعی دارد.
از این ماجرا می‌توان دریافت که زندگی حضرت زهرا(س) و امام علی(ع) صرفاً به انجام مسئولیت‌های سنگین اجتماعی و عبادی محدود نبوده است. آن دو بزرگوار برای تفریح، گفت‌وگو و بهره‌مندی از لحظات زندگی نیز فرصت داشتند.
بنابراین، داشتن خواسته‌های شخصی، تفریح و نشاط، نه‌تنها با معنویت منافاتی ندارد، بلکه در چارچوب صحیح خود، از نیازهای طبیعی زندگی خانوادگی است.
خواسته‌های فاطمی؛ نه محرومیت، نه تحمیل
نکته مهم در بررسی سیره حضرت زهرا(س)، توجه به این حقیقت است که ایشان به‌عنوان همسر امیرالمؤمنین(ع)، قطعاً از خواسته‌ها و نیازهای طبیعی زندگی برخوردار بودند؛ اما آنچه در رفتار ایشان برجسته است، رعایت توان اقتصادی و شرایط زندگی همسرشان است.
در روایت دیگری که در منابعی همچون امالی شیخ طوسی و مناقب آل ابی‌طالب نقل شده، آمده است که حضرت زهرا(س) و فرزندانشان دو روز در گرسنگی به سر برده بودند. هنگامی که امام علی(ع) از ایشان غذا خواستند، حضرت پاسخ دادند که دو روز است در خانه غذای کافی وجود ندارد و در این مدت، ایشان امام علی(ع) را بر خود و فرزندانشان در تهیه و مصرف غذا ترجیح داده‌اند.
امام علی(ع) از ایشان پرسیدند: «چرا به من اطلاع ندادی تا برای تهیه غذا اقدام کنم؟»
حضرت زهرا(س) در پاسخ فرمودند:
«ای اباالحسن! من از پروردگار خود حیا می‌کنم که چیزی را که تو بر آن توان و قدرت نداری، درخواست نمایم.»
این سخن، یکی از روشن‌ترین جلوه‌های اخلاق خانوادگی حضرت زهرا(س) است. ایشان از نیازهای خود آگاه بودند، اما نمی‌خواستند همسرشان را در شرایطی قرار دهند که برای تأمین خواسته‌ای خارج از توان خود، دچار فشار و دشواری شود. ملاک درک شرایط است و در نظر گرفتن قدرت جسمی و مالی همسر در برابر طلب درخواست است.
البته این روایت را نباید به معنای آن دانست که زن در زندگی مشترک نباید نیازهای خود را بیان کند یا باید همواره از خواسته‌هایش چشم‌پوشی کند. آنچه از رفتار حضرت زهرا(س) می‌توان آموخت، توجه به شرایط واقعی زندگی و پرهیز از تحمیل خواسته‌های نامتناسب با توان همسر است.
حضرت زهرا(س) الگوی زنی نیستند که هیچ خواسته‌ای نداشته باشد؛ بلکه الگوی زنی هستند که خواسته‌های خود را با درک شرایط، احترام و حکمت مدیریت می‌کند.
درخواست محترمانه؛ بخشی از زندگی مشترک
در زندگی مشترک، خواسته‌های زن و مرد امری طبیعی و پذیرفته‌شده است. زن می‌تواند از همسر خود انتظار توجه، محبت، تفریح، آسایش و تأمین نیازهای زندگی را داشته باشد. مرد نیز در کنار مسئولیت‌های خود، از حق برخورداری از احترام، آرامش و درک متقابل برخوردار است.
سیره حضرت زهرا(س) نشان می‌دهد که این خواسته‌ها زمانی به تعالی خانواده کمک می‌کنند که با شناخت شرایط اقتصادی، رعایت شأن همسر و دوری از زیاده‌خواهی همراه باشند.
در خانواده علوی، خواسته‌ها به ابزاری برای تحقیر، مقایسه یا فشار بر همسر تبدیل نمی‌شدند. آنچه اهمیت داشت، حفظ حرمت یکدیگر و همراهی در مسیر زندگی بود.
از همین رو، نمی‌توان ساده‌زیستی حضرت زهرا(س) را به معنای نفی تفریح، نشاط یا خواسته‌های شخصی ایشان دانست. روایت‌های مربوط به گفت‌وگوهای محبت‌آمیز آن حضرت با امیرالمؤمنین(ع)، نشان می‌دهد که زندگی فاطمی، زندگی‌ای پویا، عاطفی و سرشار از ارتباط انسانی بوده است.
خوش‌رویی و محبت؛ مکمل مدیریت خواسته‌ها
حضرت زهرا(س) در کنار توجه به شرایط زندگی، بر خوش‌رویی و رفتار نیکو نیز تأکید داشتند. در روایتی از ایشان نقل شده است:
«بَشَرٌ فی وَجهِ المُؤمِنِ یُوجِبُ لِصاحِبِهِ الجَنَّةَ، وَبَشَرٌ فی وَجهِ المُعانِدِ المُعادی یَقی صاحِبَهُ عَذابَ النّارِ.»
یعنی: «خوش‌رویی در برابر مؤمن، بهشت را برای انسان واجب می‌کند و خوش‌رویی در برابر دشمن ستیزه‌جو، او را از عذاب آتش بازمی‌دارد.»
این آموزه، در زندگی خانوادگی نیز قابل توجه است. بیان خواسته‌ها با مهربانی، احترام و خوش‌رویی، می‌تواند زمینه تفاهم را فراهم کند و از تبدیل نیازهای طبیعی به اختلاف و تنش جلوگیری نماید.
در خانواده‌ای که زن و مرد یکدیگر را درک می‌کنند، خواسته‌ها نه سرکوب می‌شوند و نه به ابزار فشار تبدیل می‌گردند؛ بلکه در فضایی از محبت و تفاهم مطرح می‌شوند.
الگوی فاطمی برای خانواده امروز
سیره حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین(ع) تصویری متعادل از زندگی خانوادگی ارائه می‌دهد؛ تصویری که در آن، معنویت با نشاط، ساده‌زیستی با بهره‌مندی از زندگی و محبت با مسئولیت‌پذیری همراه است.
حضرت زهرا(س) بانویی بودند که از تفریح، گفت‌وگو و ارتباط عاطفی با همسر خود بهره می‌بردند؛ اما در شرایط دشوار اقتصادی، توان امیرالمؤمنین(ع) را در نظر می‌گرفتند و از تحمیل خواسته‌هایی که ایشان قدرت تأمین آن را نداشتند، پرهیز می‌کردند.
این سیره، برای خانواده امروز نیز پیام روشنی دارد: داشتن خواسته، حق طبیعی زن و مرد است؛ اما احترام به توان همسر، پرهیز از زیاده‌خواهی و همراهی در دشواری‌ها، از نشانه‌های بلوغ اخلاقی در زندگی مشترک است.
الگوی فاطمی، الگویی از خانواده‌ای است که در آن، زن از خواسته‌های خود محروم نمی‌شود، مرد زیر بار توقعات خارج از توان قرار نمی‌گیرد و هر دو، با محبت و احترام، برای ساختن زندگی‌ای آرام و متعالی تلاش می‌کنند.
نویسنده: فاطمه پورعباس/ فعال فرهنگی و فضای مجازی
نظر شما