به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) - ابنا - از مشهد مقدس؛ در فرهنگ شیعی ایران، حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله علیها، همواره الگوی جاودانه حجاب، پوشیدگی و سِتر و حیاء بوده است. اولین ادراک شیعیان در تاریخ معاصر از آن حضرت غالبا آراستگی به «چادر» بوده است. بعد از انقلاب اسلامی، با وجود رشد فکری و معرفتی مردم و شیعیان نسبت به وجوه دیگر سیره و مقامات اهل‌بیت(ع) همچون دفاع از ولایت، ظلم‌ستیزی و عدالت‌خواهی اما «حجاب» باز هم در کنار این عناصر اصلی شکل دهنده به شخصیت و مقام حضرت زهرای اطهر(س) در ذهن و ضمیر ایرانیان و شیعیان باقی می‌ماند و در فرهنگ ملی ایران امتداد می‌یابد.
یکی از جلوه‌های بارز این فرهنگ، توصیه‌های فراوان شهیدان انقلاب اسلامی و دفاع مقدس به امر حجاب به مثابه یک عنصر ثابت در وصیتنامه‌های آنان است که اکنون به اسناد ماندگار از آن مقطع سرنوشت‌ساز تاریخ ایران تبدیل شده است.
بخش زیادی از جلوه‌های محسوس تغییر حاکمیت به جمهوری اسلامی بعد از انقلاب با رعایت حجاب در محیط‌های عمومی همراه بود. در حالی که بی‌حجابی از نمادهای بارز دوران پهلوی و بخش مهمی از سیاست‌های اجتماعی این خاندان را شکل میداد به گونه‌ای که پیشران روند مدرنیزاسیون در ایران، حجاب و مُد و سبک زندگی بانوان شده بود که رسانه‌های آن دوران مانند سینما یا مجلاتی همچون «زن روز» پرچمدار آن بودند.
روند حجاب‌زدایی در ایران که با اقدامات رضاخان آغاز شد به مدت نیم قرن آنچنان ترویج یافت که به یکی از مسائل عمده فرهنگی و اجتماعی در ایران تبدیل گردید و تمامی لایه‌ها و طبقات جامعه را تحت تأثیر قرار میداد. کتاب «مسئله حجاب» شهید مرتضی مطهری محصول این دوره در دهه چهل شمسی است که تا سالها بعد از انتشار، از پربحث‌ترین و پرفروش‌ترین کتابهای معاصر ایران می‌شود.
اصلاح‌گران دینی و انقلابی این دوره نیز بازگشت به سیره حضرت فاطمه سلام‌الله علیها به عنوان بانوی نمونه اسلام را درمانی برای آسیب‌های رو به تزاید جامعه می‌دانستند و هر کدام با سخنرانی‌ها و تألیفات خود به روشنگری در سطح جامعه می‌پرداختند. در این فضا سه نوبت عزاداری فاطمیه فرصت ارزنده‌ای برای دلسوزان و دغدغه‌مندان جهت مقابله با روند حجاب‌زدایی پهلوی به شمار می‌آمد.
در اسناد ساواک، نمونه‌های متعددی از برگزاری مراسم ایام فاطمیه در دهه چهل و پنجاه شمسی با رویکرد سیاسی و انتقاد از ظلم و بی‌بندوباری حاکم به چشم می‌خورد که حکایت از ریشه‌های عمیق روضه‌خوانی فاطمیه در ایران دارد.
به نظر می‌رسد اختصاص سه دوره عزاداری پیش از انقلاب برای حضرت زهرا سلام‌الله علیها بنا بر سه روایت تاریخی از شهادت آن حضرت، نوعی استفاده از این فرصت‌ها برای مقابله با فشارها و رفتارهای سیاسی فرهنگی پهلوی بوده است. آنچنانکه برگزاری پرشکوه جشن‌های نیمه شعبان هم نوعی مقاومت مذهبی در آن دوره در برابر جشن‌های ساختگی شاهنشاهی 2500 ساله قلمداد می‌شد.
پیروزی انقلاب اسلامی مردم ایران، سیره و معارف فاطمی را در صدر توجه و الهام‌بخشی قرار داد. سالروز میلاد آن حضرت با عنوان روز زن و روز مادر انتخاب و معرفی شد و استقبال تمامی طبقات و گرایش‌های جامعه را به همراه داشت و تا امروز نیز یک مناسبت کاملا مردمی در ایران است. به عبارت دیگر حضرت فاطمیه و مناسبت‌های مرتبط با این بانوی یگانه اسلام، در تاریخ معاصر ایران مبداء تغییرات و تحولات اجتماعی بوده است و یکی از عنایات مستقیم اهل‌بیت(ع) به ملت ایران و از توفیقات بی‌بدیل متفکران دینی، مراجع تقلید و فعالان مذهبی به شمار می‌آید.
در جریان جنگ تحمیلی هشت ساله، توسل به حضرت زهرا(س) و امدادهای غیبی از این ناحیه، سهم بارزی در اداره معنوی جنگ داشت و حفظ «چادر» به عنوان نماد و یادگار حضرت صدیقه طاهره(س) ارزش غالب و توصیه عموم رزمندگان بود.
بعد از پایان جنگ، تغییرات فرهنگی مغایر با ارزش‌های معنوی جنگ و انقلاب در کشور رخ نمود و در دهه هفتاد به اوج رسید. در این مقطع نیز تشییع شهیدان تفحص شده دفاع مقدس در ایام فاطمیه، تلاش و ابتکاری برای بهبود فضای معنوی و فرهنگی جامعه بود که به سنتی در جمهوری اسلامی تبدیل گردید و هر ساله مردم، شهیدان گمنام خود را در این مناسبت تشییع می‌کنند.
همچنین در سالهای دهه هفتاد به درخواست حضرت آیت‌الله العظمی وحید خراسانی از مراجع عظام تقلید در قم از رئیس جمهور وقت، سالروز شهادت اُم ابیها در ایران تعطیل رسمی اعلام گردید و فراخوان‌های متعددی برای عاشورایی برگزار کردن فاطمیه توسط مراجع دینی با پیشگامی مرحوم حضرت آیت‌الله العظمی فاضل لنکرانی منتشر گردید که نقطه عطفی در گسترش شعائر فاطمی بود.
گرچه طرح و بحث مسائل تاریخی به مناسبت شهادت صدیقه شهیده(س) و به میدان کشیده شدن اختلافات شیعه و سُنی یکی ازحواشی پررنگ شدن فاطمیه بود اما برقراری روضه و عزاداری در این ایام توسط رهبر شهید انقلاب اسلامی که خود پرچمدار حقیقی وحدت اسلامی و تقریب مذاهب در دنیای اسلام بود الگویی متوازن برای همگان ارائه کرد و فاطمیه را به فرصت تربیت و تعالی و ادب تبدیل نمود.
همچنین دیدارهای سالانه بانوان و دختران با حضرت آیت‌الله شهید خامنه‌ای در ایام میلاد حضرت فاطمه(س)، مناسبت دیگر متصل به سیره فاطمی برای طرح مباحث اساسی مرتبط با مقام زن و انسان‌سازی و جامعه‌سازی بود.
حوادث سال 1401 در ایران که تحت عناوینی مانند «زن، زندگی، آزادی» با محوریت کشف حجاب با حمایت روشن خارجی به وقع پیوست، عرصه دیگری از توسل و اتکاء به ارزش‌های فاطمی و زینبی را گشود به گونه‌ای که حتی در دیدارهای سالانه رهبر شهید انقلاب با دختران یا بانوان در ایام منتسب به حضرت زهرا(س) اثر گذاشت و این اجتماعات و مناسبت‌ها به گونه کاملا متمایزی نسبت به گذشته در تهران و دیگر شهرها برگزار گردید و سهم قابل توجهی در آرایش دفاعی جامعه در برابر موج هجمه جهانی بر ضد حجاب ایفاء کرد.
واقعه جنگ رمضان و شهادت قائد امت، میلیون‌ها زن را در کنار مردان، به خیابان‌ها برای دفاع از اسلام و ایران کشاند و هزاران تجمع در سراسر کشور به همت بانوان برای حمایت از رهبر جدید انقلاب شکل گرفت. این پدیده شگفت‌آور، تاریخی و بی‌سابقه نیز بی‌درنگ به ارزش‌های فاطمی و زینبی متصل گردید و اساسا از دل همین ارزش‌ها قدرت ایستادگی پیدا کرد و توجه جهانی را به خود معطوف داشت. این خیزش آنچنان بزرگ بود که جامعه زنان ملتزم به حجاب و پوشیدگی و ارزش‌های فاطمی را به مدافعان میهن اسلامی تبدیل کرد و خیابان‌ها را به تصرف آنان درآورد.
بر این اساس ضروری است تا مناسبت‌های مرتبط با حضرت فاطمیه زهرا(س) خصوصا فاطمیه و بعد از آن میلاد آن حضرت در ماه جمادی الثانی همچنان فرصتی برای دفاع و حمایت از حجاب و ترمیم آن در جامعه باشد.
نظر شما