نظام اجرائی آفرینش، الگویی برای «حکومت اسلامی»

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: با اینکه خداوند بر همه چیز قادر و توانا است و بی‌ شک هر چه را اراده کند بلافاصله انجام می گیرد: «اِنَّما اَمْرُهُ اِذا اَرادَ شَیْئاً اَنْ‌یَقُولَ لَهُ کُنْ فَیَکْونُ» (۱)؛ (فرمان او چنین است که هر گاه چیزی را اراده کند، فقط به او می گوید: موجود باش، آن نیز بی درنگ موجود می شود).

با این حال آیات قرآن مجید به خوبی نشان می دهد که خداوند کارهای جهان را تقسیم کرده و گروه هایی از فرشتگان را مأمور انجام هر یک از کارهای مهمّ آفرینش و تشریع نموده است.

گاه به طور کلّی به این مسأله اشاره کرده می فرماید: «جاعِلِ الْمَلائِکَةِ رُسُلا اُولی اَجْنحَة مَثْنی وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ» (۲)؛ (فرشتگان را رسولانی قرار داد که دارای بال های دوگانه و سه‌گانه و چهارگانه اند) و در جای دیگر می فرماید:

«فَالْمُدَبِّراتِ اَمْراً» (۳)؛ (و آنها که امور را تدبیر می کنند!) و در جای دیگر از قول فرشتگان نقل می کند که می گویند: «وَمَا مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقَامٌ مَّعْلُومٌ * وَإِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ * وَإِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ» (۴)؛ (و هیچ یک از ما [فرشتگان] نیست جز آن که مقام معلومی دارد * و ما همگی [برای اطاعت فرمان خداوند] به صف ایستاده ایم * و ما همه تسبیح گو [ی او] هستیم) و گاه انگشت روی گروه های خاصّی با وظایف مخصوصشان گذارده است که به عنوان نمونه، گروههای زیر را می توان نام برد:

۱ ـ فرشتگانی که مبلّغان وحی و آورندگان کتب آسمانی هستند؛ «یُنَزِّلُ الْمَلائِکَةَ بِالرُّوْحِ مِنْ اَمْرِهِ عَلی مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ» (۵)؛ (فرشتگان را با روح [و وحی الهی] به فرمانش بر هر کس از بندگانش بخواهد نازل می کند).

۲ ـ گروهی که حاملان عرش اند؛ «الَّذین یَحْمِلْونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ یُسَبِّحُونَ بِحَمْد رَبِّهِمْ» (۶)؛ (فرشتگانی که حاملان عرشند و آنها که گرداگرد آن [طواف می کنند] تسبیح و حمد پروردگارشان را می گویند).

۳ ـ گروهی که مراقبان اعمال انسان ها هستند؛ «وَإِنَّ عَلَیْکُمْ لَحَافِظِینَ * کِرَامًا کَاتِبِینَ * یَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ» (۷)؛ (و به یقین نگاهبانانی بر شما گمارده شده * والا مقام و نویسنده [اعمال نیک و بد شما] * که می دانند شما چه می کنید).

۴ ـ گروهی که امدادگران الهی نسبت به مؤمنان در جنگها و حوادث سخت زندگی هستند؛ «یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اذکُرُوا نِعْمَةَ اللهِ عَلَیْکُمْ اِذْ جائَتْکُمْ جُنُودٌ فَاَرْسَلْنا عَلَیْهِمْ رِیحاً وَ جُنُوداً لمْ‌تَرَوْها وَ کان الله بِما تَعْمَلُونَ بَصیراً» (۸)؛ (ای کسانی که ایمان آورده اید! نعمت خدا را برخود به یاد آورید آنگاه که [در جنگ احزاب] لشکرهایی [عظیم] به سراغ شما آمدند؛ ولی ما باد و طوفان سختی بر آنان فرستادیم و لشکریانی که آنها را نمی دیدید [و به این وسیله آنها را در هم شکستیم]؛ و خداوند همیشه به آنچه انجام می دهید بینا است).

۵ ـ گروهی که حافظان انسان‌ها در برابر بسیاری از خطرات و حوادث‌اند؛ «وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ یُرْسِلُ عَلَیْکُمْ حَفَظَةً» (۹)؛ (و اوست که بر بندگان خود تسلّط کامل دارد؛ و مراقبانی بر شما می گمارد).

۶ ـ گروهی که مأمور قبض ارواح اند؛ «قُلْ یَتَوَفّاکُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ الَّذی وَکِّلَ بِکُمِ» (۱۰)؛ (بگو: فرشته مرگ که بر شما مأمور شده، [روح] شما را می گیرد). و «اَلَّذینَ تَتَوفّاهُمْ الْمَلائِکَةُ طَیِّبِیْنَ» (۱۱)؛ (همان کسانی که فرشتگان [مرگ] جانشان را می گیرند در حالی که پاک و پاکیزه اند).

۷ ـ فرشتگانی که مأمور تقسیم ارزاق‌اند؛ «فالْمُقسِّماتِ اَمْراً» (۱۲)؛ (و سوگند به فرشتگانی که کارها را تقسیم می کنند). در تفسیر این آیه، بعضی آنرا به تناسب آیات قبل، اشاره به فرشتگانی که ارزاق را در میان بندگان تقسیم می کنند دانسته اند و بعضی آن را به فرشتگانی که مأمور تقسیم همه کارها در جهان هستی می باشند.

۸ ـ فرشتگانی که مأمور گسترش ابرها و نزول بار آن‌ها و مأمور پراکنده ساختن آنها بعد از ریزش باران هستند؛ «وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا * فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا» (۱۳)؛ (و سوگند به آنها که [ابرها را] می گسترانند * و آنها که جدا می کنند).

۹ ـ فرشتگانی که مأمور خنثی کردن وسوسه های شیاطین از قلوب مؤمنان هستند و با تهاجم شیاطین بر افکار بندگان مؤمن مبارزه کرده، وسوسه های آنها را خنثی می کنند؛ «فالزّاجرات زجراً» (۱۴)؛ (و به نهی کنندگان [فرشتگان بازدارنده]).

۱۰ ـ فرشتگانی که در شب قدر نازل می شوند و مأمور ابلاغ مقدّرات الهی در طول یک سال هستند، مقدّراتی که بر حسب شایستگی‌ها، لیاقت‌ها و اعمال هر کس تعیین می شود؛ نه بدون حساب و به شکل اجباری؛ «تَنَزَّلُ الْمَلائِکَةُ وَ الرُّوحُ فیها بِاِذْنِ رَبِّهِم مَنْ کُلِّ اَمْر» (۱۵)؛ (فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگارشان برای [تقدیر] هر امری نازل می شوند).

همان گونه که ملاحظه می کنید خداوند با تمام قدرتی که بر هر کار دارد، تدبیر امور این جهان را در میان فرشتگان تقسیم کرده و برای هر گروه وظیفه و مأموریتی قائل شده است. همه اینها به خوبی نشان می دهد که مسأله تقسیم مسئولیت ها و مدیریّت ها در بخش های «نظام اجرائی» حکومت اسلامی، که توسط بشر اداره می شود نیز امری است مسلّم و اجتناب ناپذیر. (۱۶)

پی نوشت: