عاقبتِ «دنیاپرستی و زراندوزی»

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: «حُبّ دنیا»، سرچشمه اصلی همه گناهان است و از عوامل مهمی است که گروه کثیری از انسانها را به دوزخ می کشاند، چنانکه در آیه ۱۸ سوره «اسراء» می خوانیم: «مَنْ کانَ یُرِیدُ الْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُ فِیهَا مَا نَشَاءُ لِمَنْ نُرِیدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُ جَهَنَّمَ یَصْلیها مَذْمُوماً مَدْحُوراً»؛ (آن کس که فقط زندگی زودگذر [دنیای مادی] را بطلبد، آن مقدار که بخواهیم به هر کس اراده کنیم از آن می دهیم، سپس دوزخ را برای او قرار خواهیم داد که در آتش می سوزد؛ در حالی که نکوهیده و رانده [درگاه خدا] است!).

یعنی چنان نیست که دنیاپرستان به تمام مقصود و منظور خود برسند؛ بلکه ممکن است با هزار گونه تلاش و تن دادن به انواع گناهان و جرائم سنگین به قسمتی از منظور خود نائل گردند؛ ولی کانون قهر و غضب الهی - یعنی دوزخ - در انتظار آنهاست، هم جسم آنها را می سوزاند و هم به حکم اینکه «مذموم» و «مدحور» و رانده شده درگاه خدایند روح آنها را. (۱)

علاوه بر این، گرچه زراندوزی یکی از مظاهر دنیاپرستی است؛ ولی روی این موضوع بالخصوص در «قرآن مجید»، به عنوان یکی از اسباب گرفتاری در آتش دوزخ تکیه شده، آنجا که می فرماید: «وَ الَّذِینَ یَکْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ لَا یُنْفِقُونَها فِی سَبِیلِ اللهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِیمٍ * یَوْمَ یُحْمَی عَلَیْهَا فِی نَارِ جَهَنَّمَ فَتُکْوَی بِهَا جِبَاهُهُم وَ جُنُوبُهُم وَ ظُهُورُهُم هَذَا مَا کَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِکُم فَذُوقُوا مَا کُنْتُمْ تَکْنِزُونَ» (۲)؛

(آنها که طلا و نقره را گنجینه می سازند و در راه خدا انفاق نمی کنند، آنها را به مجازات دردناک بشارت ده، در آن روز که آن [سکّه های طلا و نقره] را در آتش دوزخ می گذارند و به وسیله آن صورت ها، پهلوها و پشت هایشان را داغ می کنند [و به آنها می گویند:] این همان چیزی است که برای خود گنجینه ساختید، پس بچشید [عذاب] آنچه را برای خود اندوختید).(۳)

آنچه در اینجا لازم است به آن اشاره کنیم، دو نکته است: نخست اینکه جمع ثروت تا چه اندازه کنز محسوب می شود؟ این مطلبی است که در میان مفسّران سخت مورد گفتگو است، آنچه در بسیاری از روایات در منابع شیعه و اهل سنت آمده و بسیاری از مفسّران آن را برگزیده اند این است که: هر مالی که زکات آن پرداخته شود کنز محسوب نمی شود: «اَیُّ مَالٍ اُدِّیَتْ زَکاتُهُ فَلَیْسَ بِکَنْزٍ».(۴)

البته ممکن است در مواقع فوق العاده و هنگامی که حفظ مصالح جامعه اسلامی ایجاب کند از سوی حکومت اسلامی محدودیت هایی برای جمع ثروت بیان شود - (چنانکه در بعضی از روایات از امام علی(علیه السلام) نقل شده) و یا از این فراتر در یک مقطع خاص اعلام گردد که همه اندوخته ها و ذخائر برای حفظ موجودیت جامعه اسلامی مصرف گردد (آن گونه که در بعضی از روایات در مورد قیام حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه) آمده است)؛

ولی اینها هیچ کدام ضابطه کلّی نیست، ضابطه اصلیِ کنز، همان است که در بالا گفته شد.

دیگر اینکه چرا می گوید: پیشانی، پشت و پهلوهایشان را داغ می کنند؟

ممکن است به خاطر واکنش هایی باشد که آنها در برابر محرومان و مستمندان انجام می دادند نخست چهره و پیشانی درهم می کشیدند، سپس با بی اعتنایی از آنها منحرف می شدند و بعد به کلّی پشت کرده و روی می گردانیدند، لذا به ترتیب پیشانی، پهلوها و پشت آنها را با همان سکّه ها داغ می کنند آن گونه که قلبِ محرومان را داغ و سوزان کردند. (۵)

پی نوشت: