خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: از جمله اعضائی که در آیات قرآن به آن اشاره شده مسأله زبان است که به راستی از عجائب خلقت خدا است؛ و اگر زبان، زبانی داشت که از خود سخن می گفت و علی رغم انسی که ما همیشه با آن داشته و داریم شگفتی های خود را شرح می داد، آن وقت بر ما روشن می شد که چرا قرآن مجید، روی آن تکیه کرده است. نگاه کوتاهی به وظائف و مسئولیت های زبان، می تواند گوشه ای از این واقعیت ها را به ما نشان دهد. مجموعا زبان، شش وظیفه عمده دارد:
۱- راندن غذا به زیر دندانها: اگر زبان نبود، بعضی از قسمت های غذا کاملا جویده، و بعضی دیگر کاملا ناجویده می ماند و مجبور بودیم با انگشت غذا را جابجا کنیم. این زبان است که با حرکات سریع و ماهرانه خود، غذا را مرتبا از سه طرف به زیر دندان ها می راند بی آنکه خودش در لای آنها بماند! آری گهگاه که خسته و ناتوان می شود، ممکن است لای دندان گیر کند و ضربه محکمی ببیند؛ گوئی خداوند می خواهد به ما نشان دهد که اگر آن مهارت عجیب را خدا به زبان نمی داد، همه روز این صحنه تکرار می شود و زبان در زیر ضربات دندان مجروح می گشت.
۲- مخلوط کردن غذا با بزاق دهان: همان مایع لزجی که از یکسو غذا را نرم و لغزنده و آماده بلع می کند، و از سوی دیگر فعل و انفعالات شیمیائی خاصی روی آن به عمل آورده، و آن را آماده جذب و هضم می کند، این زبان است که وظیفه مخلوط کردن را با این مادّه حیاتی بر عهده دارد.
۳- کمک به بلع غذا و آب: برای فرو رفتن غذا و حتی آب، زبان نقش عمده ای بر عهده دارد، و با جمع شدن و چسبیدن به سقف دهان و فشار آوردن روی آب و غذا، آن را به سرعت به سوی گلو می فرستد؛ و اگر یک روز فرضا فلج شود، فرو بردن یک لقمه غذا مشکل و شاید محال شود.
۴- کنترل مواد غذائی: زبان به خاطر حسّ نیرومند چشائی می تواند بسیاری از مواد نامناسب، و مضر و مسموم برای بدن را تشخیص دهد، و بیرون بریزد؛ اگر این مأمور کنترل آگاه در این ورودی بدن نبود، خیلی زود انسان بر اثر خوردن غذاهای نامناسب، بیمار می شد، و جان او به خطر می افتاد. یک غذای تلخ و بسیار شور، یا فوق العاده تند و یا فاسد و خراب، قبل از هر چیز زبان را خبردار می کند، تا مانع ورود آن در کشور تن شود. آری این پاسبان فداکار، در تمام مدّت شبانه روز وظیفه دار کنترل تمام مأکولات و مشروبات است.
۵- تمیز کردن دهان: لابد امتحان کرده اید که بعد از تمام شدن غذا باز مدّتی دهان و زبان، مشغول حرکت است؛ این حرکت برای رفت و روب باقیمانده غذا است که در هر گوشه فضای دهان جمع آوری شده به پائین فرستاده شود، این کار عمدتا بر عهده زبان است و حتّی دندان ها را نیز تا حد زیادی تمیز می کند. خلاصه زبان یک نظافت چی تمام عیار برای دهان محسوب می شود.
۶ - سخن گفتن: و بالاخره مهم ترین و حسّاسترین وظیفه زبان، همان بیان است که قرآن مجید در آغاز سوره الرحمن مخصوصا برای معرفی خداوند روی آن تکیه کرده و می فرماید: «الرَّحْمَٰنُ * عَلَّمَ الْقُرْآنَ * خَلَقَ الْإِنسَانَ * عَلَّمَهُ الْبَیَانَ»؛ (خداوند رحمان * قرآن را تعلیم فرمود * انسان را آفرید * و به او سخن گفتن آموخت). گرچه حرف زدن بر اثر ممارست زیاد برای ما مطلبی بسیار ساده و پیش پا افتاده است ولی در حقیقت یکی از پیچیده ترین کارهایی است که انسان با زبان و فکرش انجام می دهد.
نخست باید از میان ده هزار، صد هزار، و گاه بیشتر نخستین کلمه مورد نظر را انتخاب کند، و بعد به زبان فرمان دهد که با پیچ و خم های سریع و ماهرانه خود روی مقاطع حروف بچرخد، و حرف های مورد نظر را با کمک دستگاه ریه و حنجره و تارهای صوتی بسازد و آنها را به هم پیوند داده و یک کلمه درست کند، سپس با همان سرعت به انتخاب کلمه دوم، و تولید اصوات معیّن بپردازد، و به همین ترتیب ادامه دهد تا یک جمله کامل شود.
اگر فکر در انتخاب کلمات، مختصر اشتباهی کند و یا زبان از چرخش های سریع خود به اطراف دهان کمترین قصوری ورزد، جمله اشتباه از آب در می آید. حال فکر کنید یک گوینده هنگامی که یک ساعت سخنان موزون و فصیح و بلیغ می گوید؛ و زبانش هزاران بار به اطراف دهان گردش کرده و درست روی مقاطع حروف تکیه می کند [آن هم در محیط کوچکی که قدرت مانور در آن بسیار کم است] چه کار عجیب و معجزه آسائی انجام می دهد، و این نیست مگر قدرت نمائی عظیم پروردگار. مسلّما لب ها کار زبان را تکمیل می کنند، و قسمتی از حروف را می سازند و این هماهنگی میان دو عضو خود موضوع جالب و شگفت انگیزی است و از آن مهم تر کار فکری مقارن آن است. (۱)
پی نوشت:
(۱). پیام قرآن، مکارم شیرازی، ناصر، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۸۶ هـ ش، چاپ نهم، ج ۲، ص ۴۳۹.
نظر شما