خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: در آیات ۱۳۹ تا ۱۴۳ از سوره «آل عمران» تحلیل دقیقی روی نتایج جنگ احد شده است. دقّت در آیات فوق پرده از روی اسرار این شکست و ناکامی بر می دارد، و مسلمانان را در بوته این آزمایش بزرگ آبدیده تر می کند؛ و از این شکست دردناک پلی برای پیروزیهای آینده می سازد.
اهمّ این امور به شرح زیر است:
۱. اشتباه در محاسبه، اشتباهی که برای بعضی از تازه مسلمانان در فهم تعالیم اسلام پیدا شده بود و گمان می کردند تنها اظهار ایمان برای پیروزی کافی است. به تعبیر دیگر، شاید بسیاری از آنها به غلط چنین می پنداشتند که در تمام میدانهای جنگ، خداوند آنان را فقط با امدادهای غیبی بر دشمن چیره می کند، و تلاش و کوششی از ناحیه آنها لازم نیست؛ و به این ترتیب سنّت الهی را در عوامل پیروزی طبیعی و تهیه وسائل لازم به دست فراموشی سپرده بودند. حادثه دردناک احد نشان داد امدادهای غیبی در جای خود، و آمادگیهای نظامی و رزمی و جهاد قاطع و کوبنده نیز در جای خود. بنابراین هرگز نباید عوامل و اسباب عادّی را نادیده بگیرند.
۲.عدم انضباط نظامی و مخالفت یاران «عبداللّه بن جبیر» با فرمان مؤکّد پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) دائر بر عدم ترک سنگر حسّاس کوه «عینین» عامل مهمّ دیگری برای این شکست بود؛ تا بدانند در میدان جنگ انضباط نظامی، فوق العاده سرنوشت ساز است و هر گونه تمرّد و سرپیچی از دستور فرماندهی ممکن است بسیار گران تمام شود.
۳. دنیا پرستی جمعی از مسلمانان تازه کار ـ که گرد آوری غنائم جنگی را بر تعقیب دشمن ترجیح دادند، سلاح را بر زمین گذاشتند و برای این که عقب نمانند، به جمع غنائم پرداختند ـ سوّمین عامل شکست بود؛ تا بدانند در راه خدا و «جهاد فی سبیل اللّه» باید همه چیز را جز او فراموش کرد، و آن کس که برای خدا پیکار کند نمی تواند به فکر دنیا و غنائم باشد.
۴. غرور و غفلت ناشی از پیروزی درخشان در آغاز کار سبب شد که فکر قدرت نظامی دشمن را از سر بیرون کنند و تجهیزات جنگی او را ناچیز پندارند و از تعقیب آنها منصرف شوند. این بی توجّهی، سبب شد این درس را برای آینده بیاموزند که هرگز پیروزیها را نیمه کاره نباید رها کرد، و تا دشمن به طور کامل متلاشی نشده است نباید از پای نشست.
۵. رها کردن مرکز فرماندهی، عامل دیگری بود که آن را نباید از نظر دور داشت؛ زیرا لشگر اسلام، از این نکته مهمّ نظامی غفلت کرد که هرگز نباید مرکز فرماندهی را رها کند که اگر آسیبی به آن رسد شکست حتمی است، و هر گاه همان چند نفر و مخصوصاً امیر مؤمنان علی(علیه السلام) پروانه وار گرد پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) نبودند و دفاع نمی کردند، کار اسلام تمام شده بود و ظاهراً نامی از اسلام و مسلمین باقی نمی ماند.
اکنون ببینیم قرآن مجید در تحلیل شکست احد چه می گوید، و چگونه از آن پل پیروزی می سازد؛ قرآن می گوید:
«... و سست نشوید! و غمگین نگردید! و شما برترید اگر ایمان داشته باشید!»، «اگر [در میدان اُحُد] به شما جراحتی رسید [و ضربه ای وارد شد]، به آن جمعیّت نیز [در میدان بدر]، جراحتی [و ضربه ای]، همانند آن وارد گردید.
و ما این روزها [یِ پیروزی و شکست] را در میان مردم می گردانیم؛ [و این خاصیّت زندگی دنیاست] تا خدا، افرادی را که ایمان آورده اند، بداند [و شناخته شوند]؛ و خداوند از میان شما، شاهدانی بگیرد؛ و خداوند ظالمان را دوست نمی دارد» و «تا خداوند، افراد با ایمان را خالص گرداند [و ورزیده شوند]؛ و کافران را به تدریج نابود سازند»، «آیا چنین پنداشتید که [تنها با ادّعای ایمان] وارد بهشت خواهید شد، در حالی که خداوند هنوز مجاهدان از شما و صابران را مشخّص نساخته است!؟»، «و شما مرگ [و شهادت در راه خدا] را، پیش از آن که با آن رو به رو شوید، آرزو می کردید؛ سپس آن را با چشم خود دیدید، در حالی که به آن نگاه می کردید [و حاضر نبودید به آن تن در دهید! چقدر میان گفتار و کردار شما فاصله است!]»(۱)
این آیات با آن لحن گیرا و برنده، همچون پتک بر مغز تازه مسلمانان وارد شد، و این شکست دردناک را مکتبی برای آموزش طریقه خودسازی، و برطرف ساختن ضعفها ساخت؛ تا با منطق واقعی اسلام آشنا شوند، موضع خود را برای آینده اصلاح کنند و از این شکست نردبانی برای پیشرفت سریع خود و نسلهای آینده بسازند؛ تا فقط تکیه بر ادّعاها و شعارها نکنند، و به واقعیّتها رو آورند، و تا کیفیّت را فدای کمّیّت نکنند و ناخالصی ها را از خود دور سازند. (۲)
پی نوشت:
(۱). سوره آل عمران، آیات ۱۳۹ تا ۱۴۳.
نظر شما