به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ «شُکر» در اندیشههای قرآنی، جایگاهی برجسته دارد بهگونهای در آیات مختلفی در قرآن کریم، بارها بر اهمیت آن تاکید شده و در برخی از آیات مانند آیه سوم سوره مبارکه انسان، انسان در میان دو راهی «شکر» یا «کفر» معرفی شده است.
همچنین در آیه هفت سوره مبارکه ابراهیم(ع)، به شاکران، وعده توسعه وجودی و افزایش نعمتهای مادی و معنوی و به کسانی که شکرگذار نباشند، وعده عذاب داده شده است: «لَئِن شَکَرۡتُمۡ لَأَزِیدَنَّکُمۡۖ وَلَئِن کَفَرۡتُمۡ إِنَّ عَذَابِی لَشَدِید».
در معنای شکر نیز ابعاد سهگانه شناخت نعمت، شناختن نعمتدهنده (مُنعم) و هم نحوه شکرگذاری هر نعمت باید بیان شود تا امکان تحقق «شکرگذاری» فراهم شود.
امام حسین(ع) در بخشهای مختلف دعای عرفه، به موضوع «شکر» اشاره کردهاند، در این عبارتها، هم نعمتهای فراوان، هم خداوند بهعنوان نعمتدهنده و هم نحوه شکرگذاری این نعمتها بیان شده است.
بهعنوان نمونه در بخشی از دعا آمده است: «أوجَبتَ عَلَیَّ حُجَّتَک بِأن ألهَمتَنی مَعرِفَتَک وَرَوَّعتَنی بِعَجائِبِ حِکمَتِک وَأیقَظتَنی لِما ذَرَأتَ فی سَمائِک وَأرضِک مِن بَدائِعِ خَلقِک وَنَبَّهتَنی لِشُکرِک وَذِکرِک وَأوجَبتَ عَلَیَّ طاعَتَک وَعِبادَتَک وَفَهَّمتَنی ما جاءَت بِهِ رُسُلُک وَیسَّرتَ لی تَقَبُّلَ مَرضاتِک وَمَنَنتَ عَلَیَّ فی جَمیعِ ذَلِک بِعَونِک وَلُطفِک، حجّتت را بر من تمام کردی، که معرفت و شناخت خود را به من الهام بخشیدی و به عجایب حکمت خویش مرا شگفتزده نمودی و به زیباییهای خلقتت در آسمان و زمین، متنبّه نمودی و مرا برای شکرگزاری و یاد تو، هشیار ساختی و اطاعت و بندگیت را بر من واجب نمودی و آنچه را پیامبرانت آوردند به من فهماندی و پذیرش عوامل خشنودیت را بر من آسان نمودی و در تمام این امور با یاری و مهربانیات بر من منّت نهادی»
در این فراز، هم بیان نعمتهای خداوند مانند شناخت دین و آشنایی با پیامبران، هم کسی که اینها را اعطا کرده؛ یعنی خداوند و هم روش شکرگذاری این نعمتها در قالب اطاعت از دستورات دینی را بیان فرمودهاند تا ابعاد سهگانه شکرگذاری را بیان کرده باشند.
در فراز دیگری از این دعا، امام حسین(ع) درباره آثار شکر این گونه به خداوند عرض میکنند: «وَإن أطَعتُک شَکرتَنی وَإن شَکرتُک زِدتَنی و کلُّ ذَلِک إکمالٌ لِأنعُمِک عَلَیَّ وَإحسانِک إلَیَّ. اگر اطاعت کردم قدردانی نمودی و اگر شکرگزاری کردم بر نعمت افزودی، اینها همه به جهت کامل نمودن نعمت و احسان خداوندیت بر من است». که اشاره روشن به آیه هفت سوره مبارکه ابراهیم(ع) دارد. همچنان که ایشان در فراز دیگری از خداوند درخواست میکند که او را جزو شاکرین قرار دهد: «اللهُمَّ اجعَلنا فی هَذا الوَقتِ مِمَّن سَألَک فَأعطَیتَهُ وَشَکرَک فَزِدتَهُ وَتابَ إلَیک فَقَبِلتَهُ وَتَنَصَّلَ إلَیک مِن ذُنوبِهِ کلِّها فَغَفَرتَها لَهُ، خدایا در این وقت ما را از کسانی قرار ده که از تو درخواست کردند و تو به آنان عطا فرمودی و تو را شکر نمودند پس بر نعمت آنان افزودی و بهسویت بازگشتند و آنان را پذیرفتی و از همۀ گناهانشان بهسوی تو بیزاری جستند پس همۀ گناهانشان را آمرزیدی».
اما ناتوانی در شکر نعمتها، و بیان بهتر حتی ناتوانی در شکر یک نعمت، نیز مورد توجه ایشان بوده، بهگونه ای که به خداوند اینگونه عرض کرده و به ما میآموزند که ما نیز به خداوند این گونه عرض کنیم که: «یا مَن قَلَّ لَهُ شُکری فَلَم یَحرِمنی، ای که شکرم برای او اندک است ولی محرومم نساخت» و در فراز دیگر اینگونه بیان میکنند که: «أن لَو حاوَلتُ وَاجتَهَدتُ مَدَی الأعصارِ وَالأحقابِ لَو عُمِّرتُها، أن أُؤَدّی شُکرَ واحِدَةٍ مِن أنعُمِک ما استَطَعتُ ذَلِک، إلّا بِمَنِّک الموجِبِ عَلَیَّ بِهِ شُکرُک أبَدًا جَدیدًا وَثَناءً طارِفًا عَتیدًا، أجَل وَلَو حَرَصتُ أنا وَالعادّونَ مِن أنامِک أن نُحصی مَدَیٰ إنعامِک سالِفِهِ وَآنِفِهِ،ما حَصَرناهُ عَدَدًا وَلا أحصَیناهُ أمَدًا ،هَیهاتَ أنَّی ذَلِک، که اگر تلاش کنم و در طول قرون و اعصار ــ به فرض که چنین عمری کنم ــ کوشش نمایم که شکر یکی از نعمتهایت را بهجا آورم نخواهم توانست جز به لطف تو، که بدان شکرِ دیگری بر من واجب میشود، شکری دائم و نو، و ثنایی تازه و فراهم آری، اگر من و همۀ حسابگران از آفریدگانت، حرص ورزیم که گسترۀ إنعام تو را، از نعمتهای گذشته و آینده برشماریم، شمارۀ آن را به دست نیاوریم و انتها و گسترۀ آن را درنخواهیم یافت هیهات! کجا چنین چیزی واقع شود (میسّر است)؟!»
سید علیاصغر حسینی/ ابنا
........................
پایان پیام
نظر شما