به گزارش خبرگزاری اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ آیت‌الله علی‌اکبر رشاد، رئیس شورای حوزه علمیه تهران و رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، عصر امروز در آیین بزرگداشت «امام مجاهد شهید» که در حوزه هنری برگزار شد، با اشاره به جایگاه فکری و تاریخی بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، این بیانیه را سند حکمرانی برای مرحله دوم انقلاب دانست و بر ضرورت مطالعه مبانی، دلالت‌ها و منظومه فکری رهبر شهید انقلاب تأکید کرد.
وی اظهار داشت: باید درباره مبانی و دلالت‌های فکری بیانیه گام دوم سخن گفت؛ چراکه این بیانیه در حقیقت یک سند حکمرانی برای مرحله دوم انقلاب است.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی افزود: این بیانیه از سوی بزرگمردی صادر شده است که خود از «چله دوم انقلاب» سخن گفته؛ شخصیتی که در طول ۴۴ سال، در رأس هرم قدرت و سیاست جمهوری اسلامی، در منطقه، جبهه مقاومت و در مقیاس جهانی، به‌عنوان کنشگری فوق‌العاده تأثیرگذار در مسائل بین‌المللی حضور داشته است.
آیت‌الله رشاد ادامه داد: باید ببینیم از شخصیتی با چنین جایگاهی، آیا سندی از این جنس صادر شده است که بتوان آن را با بیانیه‌ای که در سال ۱۳۲۰ و پس از فرار رضاخان صادر شد مقایسه کرد؛ بیانیه‌ای که در حقیقت می‌توان آن را مطلع انقلاب دانست.
وی تصریح کرد: بیانیه گام دوم در حقیقت کتیبه آغاز یک انقلاب دیگر در امتداد انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ است؛ انقلابی که با این بیانیه پوست انداخت و وارد گام جدیدی شد.
مشارکت ۱۰ هزار نخبه در تدوین بیانیه گام دوم
رئیس شورای حوزه علمیه تهران با اشاره به فرآیند تدوین بیانیه گام دوم انقلاب گفت: این بیانیه حاصل یک فرآیند پیچیده و طولانی بود که حدود ۱۰ هزار نفر از نخبگان کشور، اعم از دانشگاهیان، حوزویان و مدیران، در تولید و تدوین آن مشارکت داشتند.
وی افزود: با این حال، در نهایت این سند را یک نفر نوشته است؛ همان‌گونه که یک نفر می‌تواند خطبه فدکیه را ایراد کند و همان یک خطبه برای دلالت بر حقانیت، عصمت و عظمت حضرت زهرا(س) کفایت کند و همان‌گونه که وجود مبارک امیرالمؤمنین(ع) برای اثبات حقانیت رسالت حضرت ختمی‌مرتبت(ص) کفایت می‌کند.
آیت‌الله رشاد خاطرنشان کرد: این بیانیه نیز برای بیان عظمت این مرد بزرگ و تاریخی کفایت می‌کند.
«حجاب معاصرت» مانع شناخت عظمت شخصیت رهبر شهید
وی با اشاره به سال‌ها معاشرت و آشنایی خود با رهبر شهید انقلاب اظهار کرد: ما زمان زیادی با ایشان معاشرت داشتیم، اما به کسانی می‌مانیم که در دامنه کوه دماوند زندگی می‌کنند و عظمت این کوه را به دلیل نزدیکی و همجواری، آن‌گونه که باید درک نمی‌کنند.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ادامه داد: گویی ما در فاصله‌ای بسیار نزدیک از چنین شخصیت بزرگی قرار داشتیم و به همین دلیل از شناخت کامل عظمت او بازمانده‌ایم.
وی تأکید کرد: باید ببینیم برای ایران، اسلام و انقلاب چه کاری از دست ما برمی‌آید و از ظرفیت اساتید و صاحب‌نظرانی که در این جلسه ارائه بحث خواهند داشت، استفاده کنیم.
ضرورت مطالعه منظومه فکری رهبر شهید
آیت‌الله رشاد با اشاره به ضرورت مطالعه منظومه فکری رهبر شهید انقلاب گفت: این مجموعه را در مجموع و با تمرکز بر محورهای مختلف مورد مطالعه قرار داده‌ام و باید این سند را به‌عنوان خوانش فقیه بزرگ و برجسته‌ای که آن را تولید کرده است، بررسی کرد.
وی افزود: در جلسه‌ای که به مناسبت سالگرد شهادت ایشان برگزار خواهد شد، باید منظومه فکری ایشان را تکمیل کنیم. مجموعه آثار ایشان حدود هزار و ۸۰۰ صفحه است و در آن، وجوه پنهان، مکتوب و ناشناخته‌ای از جمله اضلاع هندسه شخصیتی این امام شهید وجود دارد.
رئیس شورای حوزه علمیه تهران یکی از وجوه برجسته شخصیت رهبر شهید انقلاب را فقاهت ایشان دانست و گفت: بسا اگر این شخصیت را بررسی کنیم، به این نتیجه برسیم که وجه برجسته ایشان فقاهت است؛ اما فقاهتی متفاوت، کارآمد و اثرگذار که هنوز بسیاری از ابعاد آن مورد مطالعه و توجه قرار نگرفته است.
وی تصریح کرد: اگر بخواهید متنی را صرفاً از منظر یک فقیه بخوانید، ممکن است در نگاه نخست چیز زیادی فراتر از یک متن فقهی در آن نبینید؛ اما اگر بدانید که این متن را از سکوی فکری و اندیشگی یک فقیه می‌خوانید و بدانید چنین متنی از سوی چنین شخصیتی صادر شده است، درک شما از دلالت‌های آن متفاوت خواهد بود.
ضرورت توجه به قواعد فقه نظام
آیت‌الله رشاد در ادامه با اشاره به مباحث فقه نظام و فقه نظامات اظهار کرد: در مباحث مربوط به فقه نظام و فقه نظامات، درباره قواعدی که برای فقه نظام و فقه‌گشا لازم است، بحث کرده‌ایم که یکی از این قواعد، قاعده تکلیف است.
وی افزود: قواعد فقهی در تعریف مشهور، فروع کلیه فقه هستند؛ اما ما به دسته دیگری از قواعد نیاز داریم که بتوانند مبنای جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی قرار بگیرند و در نهایت به دولت‌سازی منتهی شوند.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان اینکه دولت‌سازی قله این فرآیند است، گفت: ما هنوز دولت اسلامی را نساخته‌ایم. این همان مضمونی است که رهبر شهید انقلاب نیز بر آن تأکید داشتند و می‌فرمودند آنچه داریم، نظام را عوض کرده‌ایم؛ یعنی در انقلاب، دولت حاکم را تغییر داده‌ایم، اما هنوز با دولت اسلامی فاصله داریم.
وی ادامه داد: برای ساختن دولت اسلامی، مقدمات فراوانی لازم است. نخست باید آحاد انسان‌ها ساخته شوند، این آحاد هویت واحد پیدا کنند و به جامعه تبدیل شوند؛ سپس جامعه باید بستر تولید یک تمدن شود و در ادامه، دولت اسلامی مطلوب شکل بگیرد.
آیت‌الله رشاد تأکید کرد: دولت‌سازی اولین مقام این فرآیند نیست؛ تا آحاد ساخته نشوند، تا این آحاد هویت واحد پیدا نکنند و به جامعه بدل نشوند و تا این جامعه بستر تولید یک تمدن نشود، دولت اسلامی مطلوب تحقق پیدا نمی‌کند.
امت‌سازی؛ نخستین گام در مسیر تمدن‌سازی
رئیس شورای حوزه علمیه تهران با اشاره به ضرورت امت‌سازی اظهار کرد: اولین قدم، ساختن امت است و آیات قرآن نیز بر این موضوع دلالت دارد. وقتی قرآن می‌فرماید «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا»، در واقع مخاطب، مؤمنانی هستند که باید در قالب یک امت اسلامی هویت پیدا کنند.
وی افزود: اگر فردی از ایران امروز به کشورهای دیگر مهاجرت کند، باید این مسئله را از منظر جامعه‌شناختی، سیاسی و امنیتی بررسی کرد. اینکه فردی بدون دلیل مشخص از کشور خارج شود یا برای تحصیل برود و بازگردد، موضوعی است که باید آثار و پیامدهای آن مورد بررسی قرار گیرد.
آیت‌الله رشاد تصریح کرد: اگر بتوانیم این مسائل را در کنار یکدیگر قرار دهیم و تحلیل کنیم، خواهیم دید که چه اتفاقاتی در حال رخ دادن است و این مسائل می‌تواند ذیل جامعه‌شناسی و حکومت‌سازی مورد بررسی قرار گیرد.
تمدن‌سازی اسلامی؛ یک دستور قرآنی
وی با اشاره به موضوع تمدن‌سازی اسلامی گفت: در بیانیه گام دوم، بحث تمدن‌سازی مطرح شده است. باید تمدن اسلامی ساخت و این یک دستور قرآنی است. نمی‌توان تصور کرد که آیات قرآن صرفاً احکام فردی را بیان می‌کنند.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با انتقاد از نگاه حداقلی به احکام اجتماعی اسلام اظهار کرد: برای مثال، اگر آیه‌ای درباره زکات حکمی را بیان می‌کند، این حکم فرعی و جزئی است و تخطی از آن حرام است؛ اما آیا اگر جامعه‌ای به یک تکلیف اجتماعی عمل نکرد، می‌توان گفت چون در ظاهر یک حکم فردی انجام نشده، مسئولیتی متوجه جامعه نیست؟
وی ادامه داد: آیا این آیات صرفاً توصیه اخلاقی هستند؟ خیر؛ این آیات حکم را بیان می‌کنند و باید تعبیرات خبری را به لسان انشا و تکلیف فهم کرد. ده‌ها دلیل قرآنی و روایی وجود دارد که نشان می‌دهد اجرای این احکام یک تکلیف است.
نماز در منظومه اجتماعی اسلام از سیاست و جامعه جدا نیست
آیت‌الله رشاد با اشاره به جایگاه نماز در منظومه اجتماعی اسلام گفت: نماز را ببینید. ممکن است کسی به مسجد برود و نماز بخواند، اما اگر این نماز از سایر ابعاد اجتماعی و سیاسی اسلام جدا شود، آن چیزی نیست که خداوند خواسته است.
وی برای توضیح این موضوع به دیدگاه آیت‌الله بروجردی اشاره کرد و گفت: مرحوم آیت‌الله بروجردی، آن مرد عظیم، فقیه مجدد، احیاگر و نابغه، در کجا درباره نماز جمعه بحث کرده است؟ آیا می‌توان برای نماز، یک نظام سیاسی و اجتماعی مستقل قائل نبود؟
رئیس شورای حوزه علمیه تهران تصریح کرد: نمازی که بتواند با سکولاریسم سازگار شود و در قلب آن قرار گیرد و انسان بتواند در یک زیست سکولاریستی با رضایت و آرامش زندگی کند، در سطح زیست سکولاریستی مجبور است به چنین نمازی تبدیل شود؛ در حالی که نماز مورد نظر اسلام از زندگی اجتماعی، نظام سیاسی و تمدنی اسلام جدا نیست.
......
پایان پیام/ ۲۱۸
نظر شما