به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ آیین نکوداشت اندیشه‌های کلامی شهید آیت‌الله محمدباقر صدر، امروز ۲۸ مهر ماه ۱۴۰۵ در قم برگزار شد. این مراسم به همت انجمن کلام اسلامی حوزه و با همکاری دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، پژوهشگاه شهید صدر، پژوهشگاه قرآن و حدیث و سایر مراکز علمی، با حضور جمعی از اساتید، پژوهشگران، اندیشمندان، طلاب و دانشجویان برپا شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین سبحانی در این نشست اظهار کرد: شخصیت‌ها در عرصه نوپردازی علمی دو گونه‌اند. برخی نوآوری دارند و مسئله‌ای را حل می‌کنند یا نظریه‌ای تولید می‌کنند؛ این افراد دانشمند نوپرداز تلقی می‌شوند.
وی افزود: اما برخی در کنار نوآوری، افق‌های جدیدی برای یک دانش ایجاد می‌کنند و مسیرهایی باز می‌کنند که ده‌ها نفر می‌توانند از آن بهره بگیرند. شهید صدر از گونه دوم است؛ ایشان صرفاً نوپردازی نمی‌کند، بلکه راه باز می‌کند و افق ایجاد می‌کند.
رئیس بنیاد بین‌المللی امامت عنوان کرد: توصیه می‌شود آثار شهید صدر را با نگاهی عمیق‌تر دنبال کنید و سادگی و بی‌آلایش بودن آثار او را که گاهی در قالب جزوه، سخنرانی یا مقدمه‌ای بر یک اثر دیگر است، دست‌کم نگیرید.
وی افزود: یکی از استادان مرکز تخصصی امامت، مبحث امامت از نگاه شهید صدر را به عنوان پایان‌نامه گرفت که دفاع شده و از آن مقاله‌ای منتشر شده است. عنوان پایان‌نامه «اثبات منصوب بودن امامت امیرالمؤمنین(ع) بر اساس روش استقراء شهید صدر» است.
حجت‌الاسلام والمسلمین سبحانی گفت: شهید صدر کتابی به نام «بحثی حول ولایت» دارد که شاید بیش از ۱۰۰ صفحه نباشد. نگاه سطحی به این اثر، آن را در قالب یک سخنرانی یا مقاله می‌بیند؛ اما اگر کسی بنیادی‌تر به اندیشه شهید صدر نگاه کند، نگاهش به کلی عوض می‌شود.
وی تصریح کرد: شهید صدر در تاریخ امامت‌پژوهی یک نقطه عطف ایجاد کرده است که نه تنها امامت‌پژوهی را متحول می‌کند، بلکه دانش کلام به صورت عام الگوهای جدیدی پیدا می‌کند.
وی با اشاره به مفهوم «دفاع» در دانش کلام تصریح کرد: عنوان شده است که دانش کلام، دانش اثبات و دفاع از معتقدات دینی است. برخی تصور دارند که دفاع به معنای جدل است، اما این دفاع هیچ ارتباطی با جدل ندارد.
رئیس بنیاد بین‌المللی امامت افزود: کار اصلی متکلم، دفاع مبتنی بر منظومه‌سازی و استفاده از روش‌های جدید و ادبیات تازه است. شهید صدر در دوران معاصر متکلمی است که دفاع‌هایش روزآمد و متناسب با سلیقه مخاطب است.
حجت‌الاسلام والمسلمین سبحانی اظهار کرد: کتاب «مبانی منطق استقراء» برای شهید صدر صرفاً یک اثر روش‌شناسانه نبود. ایشان به مبانی منطقی استقراء به عنوان رویکرد و چارچوبی برای بازتعریف عقاید دینی نگاه می‌کرد.
وی افزود: شهید صدر اندیشه‌های اسلامی را در قالب جدید مبانی منطقی استقراء می‌ریخت تا بتواند با مخاطب نسل جدید سخن بگوید. با آمدن علم جدید، دیگر نمی‌توان بر اساس اصول گذشته با نسل علم‌گرا سخن گفت. شهید صدر این رویکرد را در مباحث توحید، نبوت، امامت و مهدویت دنبال می‌کرد.
تغییر پارادایم روش‌شناسی کلام
وی ادامه داد: شهید صدر در پی تغییر پارادایم روش‌شناسی کلام از منطق ارسطو به منطق استقراء بود. در مقدمه مبانی منطق استقراء، یقین به سه دسته تقسیم می‌شود: یقین منطقی، یقین موضوعی و یقین ذاتی.
رئیس بنیاد بین‌المللی امامت تصریح کرد: شهید صدر معتقد است در امامت‌پژوهی تاریخی، عموماً از منطق قیاس استفاده شده است. اما ایشان در پی تغییر این مسیر بود و معتقد بود برای اثبات بسیاری از گزاره‌های امامتی می‌توان منطق استقراء را به کار گرفت.
وی افزود: شهید صدر تلاش می‌کرد مبانی منطقی استقراء را در اثبات منصوص بودن امامت امیرالمؤمنین(ع) به کار گیرد. ایشان پارادایم روش‌شناسی دانش کلام را تغییر می‌دهد و می‌گوید با همان استقرایی که نظریات علمی را اثبات می‌کنید، می‌توانید گزاره کلامی را نیز اثبات کنید.
وی مطرح کرد: شهید صدر اذعان کرده است که بر اساس قانون احتمالات، یک طرف از گزاره تقویت و طرف دیگر تضعیف می‌شود. احتمال گاهی آنقدر کم می‌شود که از نظر معرفت‌شناسی بشری قابل چشم‌پوشی است.
رئیس بنیاد بین‌المللی امامت ادامه داد: بزرگان با استناد به آیات و روایات متواتر مسئله‌ای را اثبات می‌کردند؛ شهید صدر می‌گوید من کاری به روایت متواتر و آیه ندارم. بحث این است که یک نفر آمده و گفتاری را در یک مقطع تاریخی مطرح کرده است.
وی افزود: از دیدگاه شهید صدر، هر گزارش در قانون احتمالات یک شاهد است که احتمال یک گزاره را بالا می‌برد و احتمال نقیض آن را کم می‌کند. اگر تنها یک گزارش وجود داشت، ۵۰ درصد احتمال صدق و ۵۰ درصد احتمال کذب داشت. با افزودن گزارش‌های بعدی، احتمال صحت بیشتر و احتمال مقابل کمتر می‌شود. شهید صدر بر اساس این استدلال علمی در مسیر اثبات منصوص بودن امامت امیرالمؤمنین(ع) گام برداشته است.
حجت‌الاسلام والمسلمین سبحانی تصریح کرد: شهید صدر می‌گوید با تتبع در گزارش‌های تاریخی می‌توان با یک قانون روش‌مند و علمی به صورت یقینی اثبات کرد که منصوص بودن امامت امیرالمؤمنین(ع) مطابق با واقع است و احتمال مقابل باطل است.
وی اذعان کرد: اندیشه شهید صدر صرفاً یک نوآوری علمی نکرده است، بلکه افق‌های تازه‌ای برای محققان آماده ساخته است تا آن‌ها بتوانند زاویه دیگری را در دانش کلام و دانش‌های دیگر بگشایند.
...............
پایان پیام/
نظر شما