به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ بیستوهفتمین همایش کتاب سال حوزه و نهمین جشنواره مقالات علمی حوزه، پیش از ظهر امروز با حضور جمع کثیری از اساتید برجسته، فضلا، پژوهشگران و طلاب در سالن همایشهای مدرسه علمیه امام موسی کاظم (ع) در قم برگزار شد.
آیتالله علیرضا اعرافی، مدیر حوزههای علمیه کشور، در این مراسم ضمن تبیین ابعاد شخصیتی شهید آیتالله سید محمدباقر صدر به عنوان یکی از ارکان تأثیرگذار اندیشه اسلامی، از ضرورت تحول در فرآیندهای پژوهشی حوزه سخن گفت و از مجموعهای از اقدامات جدید ساختاری و محتوایی برای پاسخگویی به نیازهای جهان معاصر رونمایی کرد.
تکریم شهید صدر؛ نماد پیوند نظر و عمل
آیتالله علیرضا اعرافی در سخنان خود با گرامیداشت ماه شعبان و ایامالله دهه مبارک فجر، ضمن تقدیر از برگزارکنندگان، داوران و پژوهشگران حاضر در همایش، شخصیت شهید آیتالله سید محمدباقر صدر را مورد تحلیل عمیق قرار داد.
مدیر حوزههای علمیه با بیان اینکه شهید صدر در هنگام شهادت کمتر از ۵۰ سال سن داشت، اظهار داشت: عظمت و نبوغ علمی ایشان به قدری است که امروز در هر درس فقه، اصول، تفسیر، کلام و حتی منطق که حضور پیدا میکنیم، نام بلند ایشان با آرای بکر و نوآورانهاش میدرخشد. ایشان در دهه سوم عمر خود آثاری چون فلسفتنا و اقتصادنا را نوشت که معادلات فکری جهان اسلام را تغییر داد.
وی در ارزیابی جایگاه رفیع این شهید بزرگوار گفت: اگر بخواهیم ده نفر را در یکصد سال اخیر به عنوان قلههای اثرگذار بر اندیشه اسلامی به شمار آوریم، پس از امام راحل عظیمالشأن و علامه طباطبایی که پیشگامان اندیشه معاصر ما بودند، باید از شهید صدر به عنوان یک خورشید فروزان و ستاره تابناک نام ببریم.
هفت ویژگی ممتاز روش علمی شهید صدر
آیتالله اعرافی برای الگوسازی برای نسل جوان طلاب، به تبیین مؤلفههای روش علمی این اندیشمند شهیر پرداخت و هفت ویژگی منحصربهفرد را برشمرد:
۱. شناخت ریشهای اندیشههای رقیب: شهید صدر هرگز مواجهه سطحی با جریانهای فکری مقابل نداشت و مبانی فلسفی و معرفتی آنها را عمیقاً میشناخت.
۲. تبیین دقیق و منصفانه: ایشان در آثاری چون اقتصادنا، تصویری دقیق و بدون کموکاست از مکاتب رقیب مانند سوسیالیسم و سرمایهداری ارائه میداد.
۳. نقد دقیق و پاسخ استوار: پس از شناخت و تبیین، پاسخی قانعکننده و مستحکم ارائه میکرد که موجهای فکری علیه اسلام را در هم میشکست.
۴. ارائه نظریههای بدیع: رویکرد شهید صدر صرفاً دفاعی نبود؛ او با رویکردی تهاجمی، نظاممندترین اندیشههای اسلامی را در برابر رقیب عرضه میکرد.
۵. آشنایی با گفتمانهای دانشگاهی و بینالمللی: او فراتر از گفتمان تخصصی درونحوزوی، با ادبیات حاکم بر مسائل علمی جهان آشنا بود.
۶. روش عمیق و اجتهادی: ایشان در اجتهاد و ژرفنگری از سرآمدان روزگار خود بودند.
۷. قدرت بیان و قلم: قدرت تأثیرگذاری کلام و نگارش ایشان، عامل نهایی تأثیرگذاری بر معادلات فکری بود.
چهار نوآوری بنیادین که مرزهای علوم اسلامی را گسترش داد
مدیر حوزههای علمیه نوآوریهای شهید صدر را صرفاً در حد پاسخ به شبهات ندانست و چهار دستاورد بنیادین ایشان را که منشأ تحولات بعدی شد، به این شرح برشمرد:
۱. روش نوین در فلسفه (فلسفتنا): ارائه روشی جدید و ناب در فلسفه اسلامی و غنیسازی پرونده فلسفی و کلامی شیعه.
۲. نظامسازی در اقتصاد اسلامی (اقتصادنا): آموختن راه و رسم نظامسازی مجتهدانه و دور از انحراف به حوزههای علمیه.
۳. بنیانگذاری منطق استقرا (الاسس المنطقیه للاستقراء): ارائه تقریری جدید از روش استقرا با بیانی عمیق که حتی در دانش حساب احتمالات نیز انعکاس یافت.
۴. تفسیر نوین قرآن (محاضرات قرآنی): ارائه دیدگاههای بدیع در حوزه تفسیر و علوم قرآنی.
آیتالله اعرافی در بخش عاطفی سخنان خود به ایستادگی تاریخی این شهید در برابر رژیم بعث اشاره کرد و افزود: صدام به ایشان پیام داد اگر دست از امام و انقلاب اسلامی بردارد، «سیدالعراق» باقی خواهد ماند، اما شهید صدر در پاسخ فرمود: «اِنّی مُسْتَعِدٌّ لِلْاِعْدام» (من برای اعدام آمادهام) و با افتخار به سوی شهادت گام برداشت.
تجلیل از مقام علمی آیتالله فیاضی
در بخش دیگری از این همایش، از مقام علمی و پژوهشی حضرت آیتالله غلامرضا فیاضی، از اساتید برجسته فلسفه و عرفان اسلامی، تجلیل به عمل آمد.
آیتالله اعرافی در این خصوص گفت: حضرت آیتالله فیاضی بیش از نیم قرن از عمر خود را در مسیر معارف اسلامی سپری کرده و منشأ خیرات و برکات بسیاری در حوزههای علمیه بوده و هستند.
کتاب سال حوزه؛ آینهای که باید تمامنما شود
مدیر حوزههای علمیه در ادامه به ارزیابی وضعیت موجود پژوهش و جایگاه کتاب سال حوزه پرداخت و با صراحت از ضرورت تحول در این عرصه سخن گفت.
وی تصریح کرد: کتاب سال حوزه که به همت بزرگان ما پایهریزی شد، آینه تحقیقات حوزه است، اما نه یک آینه تمامنما. ما تحقیقات وسیعی در درسهای خارج و بحثهای عمیق داریم که هنوز بهدرستی منعکس نمیشوند.
آیتالله اعرافی با تأکید بر لزوم عبور از وضعیت کنونی خاطرنشان کرد: ما باید از انفعال به سمت فعالیت حرکت کنیم. کتاب سال حوزه باید به مرجعی دینی در سطح ملی و جهانی تبدیل شود و در راهبری علم و اندیشه نقش مؤثری ایفا کند. در این آینه باید هم قوتها و هم خلأها و ضعفهای فراوان را دید و برای جبران آنها تلاش کرد.
۸ تحول جدید در حوزههای علمیه
آیتالله اعرافی در بخش پایانی و مهم سخنان خود، از مجموعه اقدامات و تحولات جدیدی خبر داد که با عنایت شورای عالی و حضور بزرگان حوزه در حال پیگیری است. وی این تحولات را که برای پاسخگویی به نیازهای جهان معاصر طراحی شده اند، به شرح زیر اعلام کرد:
۱. توسعه فقه معاصر: این حوزه به عنوان یکی از اولویتهای اصلی تحقیقاتی و آموزشی حوزه مورد توجه ویژه قرار گرفته است.
۲. راهاندازی ستادهای راهبری علم: ستادهایی برای راهبری علمی در عرصههای کلیدی از جمله فقه معاصر، نظامات اجتماعی، اندیشه حکمی و ادبیات فارسی و عربی آغاز به کار کردهاند تا تحقیقات هدفمند و متمرکز پیش برود.
۳. راهاندازی درسهای تحقیقاتی و عالی: در شش حوزه دانشی که به تصویب رسیده، درسهای تحقیقاتی ویژهای برای پرورش محققان تراز اول طراحی و اجرا میشود.
۴. برگزاری دوره دوم و عمیقتر دروس خارج: طرحی برای تعمیق بیشتر سطوح عالی اجتهاد و برگزاری دورههای تکمیلی دروس خارج در دست اجراست.
۵. رسمیتبخشی به متون و درسهای باسابقه: متون و سنتهای دیرینه آموزشی در حوزه که سالها به صورت غیررسمی تدریس میشده، رسمیت یافته و ساختارمند میشوند.
۶. تولید رویدادهای مهم علمی: نتایج پروژههای علمی کلان حوزه که حاصل سالها تلاش جمعی است، به زودی در قالب ۳۰ تا ۴۰ جلد کتاب ارزشمند منتشر و رونمایی خواهد شد.
۷. توسعه و تعمیق رشتهها و درسهای خارج در بلاد: رشتههای تخصصی متنوع در سطح حوزه گسترش یافته و برگزاری درسهای خارج در شهرستانها و بلاد مختلف نیز تعمیق و تقویت میشود.
۸. راهاندازی سامانه محققان: این سامانه با هدف رتبهبندی پژوهشگران حوزوی و هدفمندسازی پژوهشها طراحی و اجرا شده است تا از موازیکاری جلوگیری کرده و تحقیقات به سمت نیازهای واقعی هدایت شود.
تأکید ویژه بر ورود به عرصه هوش مصنوعی
آیتالله اعرافی در پایان با اشاره به تحولات شتابان فناوری در جهان، خاطرنشان کرد: توجه بیشتر به حوزه علوم هوش مصنوعی و ارتباط عمیق و اجتهادی آن با علوم اسلامی، یکی از ضرورتهای اجتنابناپذیر فردای حوزه است. وی تصریح کرد که این موضوع باید به صورت ویژه در دستور کار مراکز پژوهشی و آموزشی حوزه قرار گیرد.
این همایش با تقدیر از برگزیدگان کتاب سال و مقالات برتر و نیز تکریم ویژه از مقام علمی آیتالله فیاضی به کار خود پایان داد.
..........................
پایان پیام
نظر شما