آرامش حقیقی؛  نگاهی به فراز «الهی هَب لِی کَمال اِلانقطاعِ الیک» در مناجات شعبانیه

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: چند روزی بیشتر به پایان ماه شعبان نمانده است. ماهی که پیامبر اکرم(ص) آن را به خود منسوب داشته و مقدمه‌ای است برای ورود به ضیافت‌الله. در این روزهای پایانی، دلها هوای رمضان کرده و زبان‌ها به مناجات شعبانیه آشناست؛ مناجاتی که از امامان معصوم(ع) به ما رسیده و در آن، اوج بندگی و نیاز را می‌توان یافت.

در فرازی از این مناجات پرمضمون می‌خوانیم: «الهی هب لی کمال الانقطاع الیک»: خدایا، کمال بریدن از غیر و پیوستن به خودت را به من عطا فرما. این فراز کوتاه، دریچه‌ای به سوی حقیقت آرامش می‌گشاید. آرامشی که بشر امروز با همه پیشرفت مادی، تشنه‌تر از همیشه در پی آن می‌گردد، اما کمتر آن را در می‌یابد.

انقطاع؛ نه گریز، که حضور در دنیا با دلی آسمانی است. «انقطاع» به معنای بریدن و جدا شدن است، اما «کمال انقطاع» یعنی به مرتبه‌ای رسیدن که دلبستگی‌ها، وابستگی‌ها و تعلقات دنیوی، دیگر قلب انسان را اسیر خود نکنند. این به معنای ترک دنیا و رهبانیت نیست. اسلام هرگز ما را به ترک دنیا و مسئولیت‌های زندگی فرا نمی‌خواند. پیامبر اکرم (ص) با آن مقام والای معنوی، در جامعه حضور داشت، همسر و فرزند داشت، تجارت می‌کرد، و در عین حال، دل در گرو خدا داشت.

«کمال انقطاع» یعنی در میان شلوغی بازار، دلت جای دیگری باشد. یعنی در هنگام خرید و فروش، معامله با خدا را فراموش نکنی. یعنی در اوج لذت‌های حلال، یاد لذت بزرگتر، تو را از غفلت بیرون آورد. یعنی همه چیز را از او بدانی و به او بسپاری.

 چرا امروز با وجود همه امکانات رفاهی، آرامش واقعی در زندگی‌ها کمرنگ شده است؟ زیرا آرامش حقیقی نه در انباشتن ثروت، نه در رسیدن به مقام، نه در برآورده شدن تمام خواسته‌های نفسانی، که در گرویدن دلی به سوی خالق یکتا نهفته است.

قرآن کریم می‌فرماید: «ألا بذکر الله تطمئن القلوب» (رعد/۲۸) - آگاه باشید که با یاد خدا دلها آرام می‌گیرد. این آرامش زمانی حاصل می‌شود که انسان از تعلقاتی که او را اسیر خود کرده، جدا شود. تعلق به مال، مقام، شهرت، و حتی تعلق به افراد، زمانی که به شکل افراطی درآید، آرامش را از انسان سلب می‌کند. زیرا هر تعلقی، وابستگی می‌آورد و هر وابستگی، ترس از دست دادن. این ترس، منبع اضطراب‌های پنهان و آشکار زندگی ماست.

وقتی دلی به خدا پیوند خورد، همه چیز رنگ خدایی می‌گیرد. مال را امانت می‌بیند، مقام را مسئولیت، فرزند را هدیه و همسر را مونسی برای بندگی. در این صورت، دیگر از دست دادن‌ها ویرانش نمی‌کند و به دست آوردن‌ها مغرورش نمی‌سازد. این همان «کمال انقطاع» است که مقدمه آرامش حقیقی است. آرامش گمشده در ورای تعلقات دنیایی نهفته است.

 چگونه می توان به مرتبه انقطاع رسید؟ رسیدن به این مقام، یک شبه ممکن نیست. راهی است پر فراز و نشیب که با تمرین و ممارست و توجه مستمر حاصل می‌شود. اما ماه شعبان و به ویژه روزهای پایانی آن، بهترین فرصت برای شروع یا تداوم این راه است.

از جمله مواردی که می توان با تمرین آن به قدری از این مرتبه رسید، طبق روایات رسیده از معصوم (ع) موارد زیر است:

 ۱. تمرین حضور قلب در نماز: نمازی که با حضور قلب خوانده شود، انسان را از پلشتی‌ها بازمی‌دارد و دل را متوجه خدا می‌کند.

 ۲. ذکر و یاد مستمر: گفتن ذکرهایی مانند «لا اله الا الله» در طول روز، به تدریج حقیقت توحید را در دل نهادینه می‌کند.

 ۳. تفکر در نعمت‌ها: نگاه به داشته‌ها به عنوان نعمت‌های الهی، نه دستاوردهای شخصی، وابستگی به آنها را کاهش می‌دهد.

 ۴. انفاق و بخشش: بخشیدن از آنچه دوست داریم، تمرینی برای رهایی از تعلقات است.

 ۵. توجه به معاد: یاد مرگ و قیامت، شیرینی‌های دنیا را در نظر انسان کم‌رنگ می‌کند.

چه خوب است که شبهای باقیمانده از ماه شعبان را غنیمت بشماریم. هر شب، لااقل یک بار مناجات شعبانیه را با تدبر بخوانیم و بر فراز «الهی هب لی کمال الانقطاع الیک» بیشتر تأمل کنیم.

در دل شب، وقتی همه خوابند، برخیزیم و با خدای خود خلوت کنیم. از او بخواهیم که این کمال انقطاع را به ما عطا کند. با او بگوییم: «خدایا! مرا از بند تعلقات دنیوی رها کن. دلم را تنها به خودت پیوند بزن. آرامشی که فقط در سایه قرب تو به دست می‌آید، نصیبم فرما.»

 این خلوت‌های شبانه، دل را نرم و روان را آماده دریافت فیض می‌کند. این اشک‌ها در تاریکی شب، زنگارهای تعلقات را از دل می‌زداید. این نجواها، پرده‌های غفلت را کنار می‌زند و ما را به آن آرامش حقیقی نزدیکتر می‌کند.

 ماه شعبان رو به پایان است و رمضان در راه. بیایید با دلی سبک‌تر از تعلقات دنیوی، به استقبال ماه مهمانی خدا برویم. بیایید از خدا بخواهیم «کمال انقطاع» را به ما ارزانی دارد، تا در سایه آن، طعم واقعی آرامش را بچشیم.
«الهی هب لی کمال الانقطاع الیک...» خدایا، این آرزوی دلمان را از ما مگیر و ما را در این راه یاری فرما.

 زهرا صالحی‌فر، دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت رسانه دانشگاه باقرالعلوم

..........................

پایان پیام