به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ همزمان با گرامیداشت روز جهانی زبان مادری که هر سال در ۲۱ فوریه به ابتکار یونسکو برگزار میشود، توجه به زبانها و راهکارهای حفظ تنوع زبانی بیش از پیش اهمیت مییابد.
در جهانی که بیش از ۷ هزار زبان در آن صحبت میشود و بسیاری از زبانهای قومی ـ بهویژه زبانهایی با شمار گویشوران اندک ـ در معرض نابودی قرار دارند زبانهایی با رویکرد همگرایانه میتوانند نقش مهمی در تقویت ارتباط میان فرهنگها ایفا کنند. یکی از شاخصترین این زبانها زبان اسپرانتو است.
اسپرانتو چیست؟
اسپرانتو یک زبان بینالمللی بیطرف است که با هدف تسهیل ارتباط میان انسانها از فرهنگها و زبانهای گوناگون طراحی شده است. این زبان به هیچ کشور یا قوم خاصی تعلق ندارد و بر پایه اصول سادگی، منطق، نظم دستوری و برابری زبانی بنا شده است.
ابداعکننده زبان اسپرانتو
زبان اسپرانتو در سال ۱۸۸۷ میلادی توسط لودویک لازار زامنهوف پزشک و زبانشناس لهستانی ابداع شد
زامنهوف در محیطی چندقومیتی رشد کرده بود و از نزدیک شاهد تنشهایی بود که ریشه در تفاوتهای زبانی و فرهنگی داشت. او معتقد بود نبود یک زبان مشترک و بیطرف مانعی جدی برای همزیستی مسالمتآمیز ملتهاست.
از همین رو زبانی را طراحی کرد که:
- یادگیری آن برای همگان آسان باشد
- هیچ زبان یا ملتی بر دیگری برتری نداشته باشد
- به درک متقابل گفتوگو و صلح جهانی کمک کند
نام «اسپرانتو» در اصل نام مستعاری بود که زامنهوف برای انتشار نخستین کتاب خود برگزید و به معنای «امیدوار» است؛ مفهومی که همچنان روح اصلی این زبان را بازتاب میدهد.
اسپرانتو و ایران
در سال ۱۳۲۱ خورشیدی هیات ایرانی در نخستین نشست رسمی سازمان ملل متحد پیشنهاد کرد که زبان اسپرانتو بهعنوان زبان جهانی بیطرف در نشستها و همایشهای این سازمان بهکار گرفته شود. این پیشنهاد با مخالفت جدی هیات فرانسوی مواجه شد که معتقد بود زبان فرانسوی باید جایگاه زبان بینالمللی را حفظ کند.
با این حال حدود یک دهه بعد، یونسکو اسپرانتو را بهعنوان زبانی بیطرف به رسمیت شناخت و آموزش آن را به کشورهای عضو توصیه کرد.
در ایران، یوسف اعتصامی (اعتصامالملک)، پدر پروین اعتصامی، از نخستین چهرههایی بود که در معرفی و گسترش اسپرانتو نقش داشت.
همچنین احمد کسروی تبریزی پس از آشنایی با اسپرانتو، بر این باور بود که زبان فارسی نیز میتواند تا حد امکان قاعدهمند و منظم شود تا یادگیری آن آسانتر گردد. او کتاب «زبان پاک» را با الهام از ساختار منطقی و «ریاضیوار» دستور زبان اسپرانتو نگاشت.
حروف الفبای زبان اسپرانتو
زبان اسپرانتو دارای ۲۸ حرف است و هر حرف تنها یک صدا دارد:
A B C Ĉ D E F G Ĝ H Ĥ I J Ĵ K L M N O P R S Ŝ T U Ŭ V Z
ویژگی مهم:
- حروف Q, W, X, Y در اسپرانتو وجود ندارند.
- حروف دارای کلاهک (Ĉ Ĝ Ĥ Ĵ Ŝ) و حرف Ŭ نقش آوایی مشخص و ثابت دارند.
- املای کلمات دقیقاً مطابق تلفظ آنهاست.
a صدای «آ» میدهد.
b صدای «ب» میدهد.
c صدایی شبیه به «تْس» دارد؛ به طوری که «ت» و «س» باید همرمان تلفظ شوند.
ĉ صدای «چ» میدهد.
d صدای «د» میدهد.
e صدای «ـِ» میدهد.
f صدای «ف» میدهد.
g صدای «گ» میدهد.
ĝ صدای «ج» میدهد.
h مانند «ه» در «همراه»
ĥ صدای «خ» میدهد.
i مانند «ی» در «دیدن»
j مانند «ی» در «یک». aj, ej, oj, uj به این شکل تلفظ میشوند:
aj = آی
ej = اِی
oj = اُی
uj = اوی
ĵ صدای «ژ» میدهد.
k صدای «ک» میدهد.
l صدای «ل» میدهد.
m صدای «م» میدهد.
n صدای «ن» میدهد.
o صدای «ـُ» میدهد.
p صدای «پ» میدهد.
r صدای «ر» میدهد.
s صدای «س» میدهد.
ŝ صدای «ش» میدهد.
t صدای «ت» میدهد.
u مانند «و» در «کوه»
ŭ تلفظ این حرف شبیه v است؛ با این تفاوت که هنگام تلفظ لبها گرد میشوند و دندانها به لب برخورد نمیکنند. aŭ, eŭ به این شکل تلفظ میشوند:
aŭ = آو
eŭ = اِو
v مانند صدای «و» در «ورزش». دقت کنید که هنگام تلفظ، دندانها به لب ها برخورد کنند.
z صدای «ز» میدهد.
نخستین کتاب کودک به زبان اسپرانتو در ایران
در سالهای اخیر، برای نخستینبار در ایران کتابی ویژه کودکان به زبان اسپرانتو به نام (حیوانات کوچک و داستان هایشان ) تألیف شده است؛ اقدامی نوآورانه که گامی مهم در پیوند آموزش زبان، ادبیات کودک و گفتوگوی بینفرهنگی بهشمار میرود.
این کتاب با هدف آشنایی کودکان با یک زبان بینالمللی بیطرف، تقویت چندزبانگی از سنین پایین و ترویج صلح، دوستی و تنوع فرهنگی نوشته شده و از طریق این لینک بهصورت رایگان در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است انتشار چنین اثری جایگاه ایران را در حوزه آموزش خلاقانه اسپرانتو و ادبیات کودک در سطح منطقه برجستهتر میکند.
نگارش و تدوین: محمود لطفعلیخانی
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما