به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ با پایان رسمی پیمان کنترل تسلیحات راهبردی موسوم به نیو استارت (New START)، نشانههای ورود قدرتهای بزرگ به مرحلهای جدید از رقابت هستهای آشکار شده است. کمتر از دو هفته پس از انقضای این توافق، ایالات متحده اعلام کرد آماده افزایش ظرفیت زرادخانه هستهای خود است؛ اقدامی که میتواند پیامدهای گستردهای برای ثبات راهبردی جهان داشته باشد.
اعلام آمادگی پنتاگون برای افزایش کلاهکها
فرماندهی حملات جهانی نیروی هوایی آمریکا (AFGSC) اعلام کرده است که این نیرو توانایی فنی و آموزشی برای تجهیز مجدد موشکهای بالستیک قارهپیما از نوع الجیام-۳۰جی مینتمن 3 (LGM-30G Minuteman III) به چندین کلاهک مستقل (MIRV) را دارد. همچنین امکان بازگرداندن قابلیت حمل سلاح هستهای به کل ناوگان بمبافکنهای ب-52اچ نیز مطرح شده است.
بر اساس اعلام رسمی، حدود ۴۰۰ فروند موشک مینتمن 3 در سیلوهایی در ایالتهای وایومینگ، مونتانا، داکوتای شمالی، نبراسکا و کلرادو مستقر هستند. این سامانهها در حال حاضر هر کدام به یک کلاهک دابلیو78 (W78) یا دابلیو 87 (W87) با قدرت انفجاری حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ کیلوتن مجهز هستند. با تجهیز این موشکها به سامانه چندکلاهکی، تعداد کلاهکهای مستقر زمینی آمریکا میتواند تا سه برابر افزایش یابد.
همزمان، از مجموع ۷۶ فروند بمبافکن ب-52اچ، حدود ۳۰ فروند که تاکنون صرفا مأموریت متعارف داشتهاند، ممکن است دوباره به توان حمل تسلیحات هستهای مجهز شوند؛ اقدامی که ظرفیت بمبافکنهای راهبردی هستهای آمریکا را به طور قابل توجهی افزایش خواهد داد.
واکنش احتمالی روسیه و سایر قدرتها
در مقابل، روسیه پیشتر اعلام کرده بود حتی پس از پایان پیمان نیو استارت نیز محدودیتهای آن را به طور داوطلبانه رعایت خواهد کرد، مشروط بر آنکه آمریکا گام مشابهی بردارد. با این حال، اعلام مواضع جدید واشنگتن میتواند مسکو را به بازنگری در این رویکرد وادار کند.
روسیه در حال حاضر دارای طیف گستردهای از موشکهای بالستیک قارهپیما و زیردریاییپرتاب است. از جمله موشک دریایی آراسام-56 بولاوا (RSM-56 Bulava) که بر زیردریاییهای کلاس بوری (Borei) سوار شده و قابلیت حمل چندین کلاهک هستهای را دارد. همچنین سامانههای پیشرفتهای مانند آراس-24 یارس (RS-24 Yars) و آراس -28 سارمات (RS-28 Sarmat) از جمله موشکهای سنگین چندکلاهکی روسیه محسوب میشوند که ظرفیت تخریبی بالایی دارند.
تحلیلگران بر این باورند که هرگونه افزایش رسمی ظرفیت هستهای آمریکا میتواند به واکنش متقابل روسیه، چین و کره شمالی منجر شود و روندی تصاعدی از رقابت تسلیحاتی را شکل دهد.
پیامدهای منطقهای و جهانی
کارشناسان هشدار میدهند که افزایش تنشهای هستهای میان قدرتهای بزرگ ممکن است کشورهای غیرهستهای را نیز به بازنگری در سیاستهای دفاعی خود سوق دهد. برخی تحلیلها از احتمال تسریع برنامههای موشکی و دفاعی در برخی کشورها سخن میگویند.
در این میان، نگرانیهایی نیز درباره تأثیر این تحولات بر ثبات راهبردی جهانی مطرح شده است. پایان آخرین توافق مهم کنترل تسلیحات میان واشنگتن و مسکو، خلأ حقوقی در حوزه محدودسازی زرادخانههای راهبردی ایجاد کرده و چشمانداز مذاکرات جدید همچنان نامشخص است.
ورود به دوره عدم قطعیت راهبردی
با پایان رسمی پیمان کنترل تسلیحات راهبردی موسوم به نیو استارت (New START)، بسیاری از ناظران از پایان دوره کنترل تسلیحات پساجنگ سرد سخن میگویند. در شرایطی که روابط آمریکا با روسیه و چین پرتنش است، نبود سازوکارهای الزامآور میتواند محاسبات راهبردی را پیچیدهتر کند.
برخی تحلیلگران معتقدند بازگشت به مسیر گفتوگو و احیای چارچوبهای کنترلی میتواند از تشدید رقابت جلوگیری کند. در مقابل، افزایش ظرفیتهای هستهای و تغییر آرایش نیروها ممکن است وارد شدن جهان به مرحلهای تازه از رقابت تسلیحات راهبردی را تسریع کند.
در مجموع، پایان پیمان نیو استارت نقطه عطفی در معادلات امنیت بینالملل به شمار میرود و تصمیمهای آتی قدرتهای هستهای، نقش تعیینکنندهای در مسیر آینده ثبات جهانی خواهد داشت.
**************
End/ 345A
