به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ سازوکار موسوم به «مکانیسم باقیمانده» در دادگاه بینالمللی کیفری برای یوگسلاوی سابق، با درخواست آزادی مشروط «میلان مارتیچ»، زندانی صرب، مخالفت کرد؛ تصمیمی که با انتقادهایی درباره تبعیض و تغییر رویه قضایی این نهاد بینالمللی همراه شده است.
مارتیچ که در مراحل پایانی جنگهای دهه ۱۹۹۰ بالکان، رهبری صربهای منطقه کرایینا در کرواسی را برعهده داشت، به ۳۵ سال زندان محکوم شده و پس از گذراندن دو سوم محکومیت خود، درخواست آزادی پیش از موعد را ارائه کرده بود. او در پرونده خود اتهاماتی نظیر قتل، آزار و اذیت بر مبنای سیاسی، نژادی و مذهبی، حبس، اخراج اجباری و غارت دارد و تنها به 35 سال زندان محکوم شده است. یکی از محورهای اصلی کیفرخواست علیه وی، صدور دستور شلیک موشک به زاگرب در تابستان ۱۹۹۵ و کشته و زخمی شدن شماری از غیرنظامیان عنوان شده است.
مقایسه با پرونده آنته گوتووینا
ناظران این تصمیم را در مقایسه با پرونده «آنته گوتووینا»، فرمانده نیروهای کروات در همان درگیریها، مورد توجه قرار دادهاند. گوتووینا که عملیات نظامی گستردهای را هدایت کرد و به اخراج صدها هزار صرب از مناطق مورد مناقشه انجامید، در نهایت از سوی همان دادگاه تبرئه شد و هرگز در موقعیتی قرار نگرفت که درخواست آزادی مشروط ارائه کند.
منتقدان میگویند تفاوت سرنوشت این دو پرونده، پرسشهایی درباره رویکرد دوگانه در رسیدگی به جرایم جنگی در دادگاه لاهه ایجاد کرده است؛ بهویژه آنکه طی سه دهه فعالیت این دادگاه، درخواست آزادی مشروط زندانیانی که دو سوم محکومیت خود را گذرانده بودند، تقریبا بهصورت رویهای پذیرفته میشد. البته این منتقدان بیان نکردهاند که جنایات صربها علیه سایر اقلیتهای یوگوسلاوی سابق از جمله مسلمانان بوسنی، به حدی گسترده بوده که هرگز با اتهامات گوتووینا مبنی بر اخراج عدهای صرب، قابل مقایسه نیست
دومین رد درخواست در ماههای اخیر
رد درخواست مارتیچ، دومین مورد مشابه در ماههای اخیر است. پیشتر نیز تقاضای آزادی زودهنگام ژنرال «رادسیلاو کرستیچ»، دیگر زندانی صرب، رد شده بود. این در حالی است که بنا بر گزارشها، در طول فعالیت دادگاه، نزدیک به یکصد محکوم از اقوام مختلف پس از گذراندن دو سوم محکومیت آزاد شده بودند و تا پیش از این دو پرونده، سابقهای از رد چنین درخواستی وجود نداشت.
استدلال دادگاه: عدم اثبات اصلاحپذیری
قاضی «گراسیلا گاتی سانتانا»، رئیس هیئت رسیدگیکننده، در توضیح تصمیم خود اعلام کرد که مارتیچ نتوانسته است «اصلاحپذیری» کافی برای برخورداری از آزادی پیش از موعد را اثبات کند. به گفته وی، رفتار مناسب زندان بهتنهایی برای اثبات اصلاحپذیری در پروندههایی با جرایم سنگین بینالمللی کافی نیست.
قاضی همچنین به گزارشی از مقامات زندان در استونی اشاره کرد که بر اساس آن، مارتیچ خود را «زندانی سیاسی» میداند و حکم صادره علیه خود را با انگیزه سیاسی تلقی میکند. به باور دادگاه، این موضعگیری نشاندهنده عدم پذیرش مسئولیت و در نتیجه، مانعی برای آزادی زودهنگام بوده است.
**************
End/ 345A
